8 regulaminu; - powyżej 10 lat przysługuje 200 %
8 regulaminu; - powyżej 20 lat przysługuje 300 %
8 regulaminu. Pismem z dnia 7.05.2012r. pozwana w odpowiedzi na pismo powoda z dnia 03.04.2012r. poinformowała, iż odmówiła A. B. wypłaty odprawy emerytalnej. W chwili ustania stosunku pracy w dniu 30.12.2009r. powód nie miał ukończonych 60 lat a uprawnienia emerytalne zostały nabyte przez niego dopiero dnia 28.06.2011r., czyli dopiero po blisko 1,5 roku po ustaniu stosunku pracy. Pozwana podniosła, iż w tej sytuacji nie występuje związek czasowy pomiędzy ustaniem stosunku pracy, a nabyciem przez powoda uprawnień emerytalnych. Powód A. B. otrzymałby w przypadku zasadności powództwa odprawę emerytalną w kwocie 11.700,00 zł. Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze cały zebrany materiał dowodowy, na który składały się dowody o charakterze rzeczowym w postaci powołanych dokumentów, akta osobowe powoda jak również zeznania stron. Sąd dał w całości wiarę dowodom z dokumentów, jako wiarygodnym i niekwestionowanym przez strony. Podobnie Sąd uznał za wiarygodne zeznania stron co do faktów, jako rzeczowe i korelujące z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd nie uwzględnił zeznań stron na okoliczność ewentualnych innych sposobów rozwiązania umowy o pracę między stronami, gdyż strony zeznają na okoliczność faktów, a nie domniemań i przypuszczeń. Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.92 1 k.p. pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia (§ 1). Pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa (§ 2). Przepis ten odnosi się do pracowników spełniających warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz do emerytury. Przejście na emeryturę (rentę) oznacza utratę statusu pracownika w zamian za uzyskanie statusu emeryta (rencisty). Pojęciowo i funkcjonalnie przejście na emeryturę (rentę) jest związane z ustaniem stosunku pracy. Pracownik pobierający emeryturę (rentę) w czasie trwania stosunku pracy przechodzi na jedno z tych świadczeń wówczas, gdy ustaje jego stosunek pracy. W treści omawianego przepisu wyodrębnić można cztery przesłanki nabycia przez pracownika prawa do odprawy rentowej albo emerytalnej, które muszą wystąpić łącznie: 1) spełnianie warunków uprawniających do nabycia renty albo emerytury, 2) przejście na rentę albo emeryturę, 3) ustanie stosunku pracy, 4) związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę albo emeryturę. W przepisie jest wyodrębnienie przez ustawodawcę przesłanki nr 1, gdyż spełnianie warunków do nabycia renty albo emerytury zawiera się w przesłance "przejścia" na rentę albo emeryturę. To świadczenie nie zostanie bowiem przyznane osobie, która nie spełnia warunków do jego nabycia. Wyróżnienie spełniania warunków do nabycia renty albo emerytury jest jednak uzasadnione dla oceny statusu pracownika w momencie rozwiązania stosunku pracy, co jest istotne dla interpretacji związku między rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Niezbędnym warunkiem nabycia prawa do odprawy pieniężnej jest "przejście" na rentę z tytułu niezdolności do pracy albo na emeryturę. Zgodnie z treścią § 19 Regulaminu Wynagradzania pozwanej pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa (pkt.1). Przejście na rentę z tytułu niezdolności do pracy albo emeryturę jest podstawą prawa do odprawy tylko wtedy, jeśli w związku z tym zdarzeniem następuje ustanie stosunku pracy danego pracownika. Wskazana w art. 92 1 k.p. przesłanka związku między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę jest spełniona, jeśli ma on jedynie czasowy lub funkcjonalny charakter. W przypadku przejścia na emeryturę warunkiem istnienia związku między rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę jest spełnianie przez pracownika warunków do nabycia emerytury w momencie rozwiązywania stosunku pracy, choćby były to jedynie przesłanki wcześniejszej emerytury. Jeśli bowiem w momencie rozwiązania stosunku pracy pracownik nie przekroczył jeszcze wieku emerytalnego albo nie spełniał innych przesłanek nabycia świadczenia, to późniejsze spełnienie tych warunków i wystąpienie o nadanie emerytury nie pozostaje w związku z wcześniej dokonanym rozwiązaniem stosunku pracy. Związek ten jest zachowany także wtedy, gdy pracownik przechodzi na rentę lub emeryturę w pewnym okresie po ustaniu stosunku pracy, lecz następuje to bezpośrednio po okresie nieprzerwanego pobierania zasiłku chorobowego, zapoczątkowanego jeszcze w czasie trwania stosunku pracy (uchwała SN z dnia 7.01.2000 r., III ZP 18/99). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, iż powód nie spełnił wyżej opisanych przesłanek nabycia prawa do odprawy emerytalnej. W dniu rozwiązania z powodem umowy o pracę, to jest w dniu 30.12.2009r. na podstawie art.53 § 1 pkt 1b k.p. (k.2 akt osobowych powoda) A. B. nie posiadał uprawnień emerytalnych, które nabył dopiero z dniem 28.06.2011r. tj. kiedy osiągnął wiek emerytalny (decyzja ZUS z dnia 16.03.2012r.). Nabycie uprawnień emerytalnych przez powoda nastąpiło po upływie 1,5 roku od ustania stosunku pracy. Nadto powód nie wykazał występowania związku pomiędzy ustaniem jego stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Nie wykazał aby w całym tym okresie nieprzerwanie pobierał zasiłek chorobowy czy też świadczenie rehabilitacyjne zapoczątkowany jeszcze w trakcie trwania stosunku pracy. Wręcz przeciwnie przyznał, iż nie występował o przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, a zasiłek chorobowy pobierał do 29.12.2009r. Co więcej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4.02.2011r. /II PK 149/10/ wskazano, że „jeżeli w momencie rozwiązania stosunku pracy pracownik nie spełnia warunków do nabycia prawa do emerytury określonych w obowiązujących przepisach, to w takim stanie pobieranie - w okresie pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury - zasiłku chorobowego, świadczenia przedemerytalnego czy też posiadanie w tym okresie statusu osoby bezrobotnej nie ma żadnego związku z nabyciem prawa do emerytury, które następuje wprawdzie w pewnym związku czasowym z rozwiązaniem stosunku pracy, ale jest to związek całkowicie przypadkowy. Taki przypadkowy związek czasowy między ustaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury nie może być potraktowany jako "przejście na emeryturę" w rozumieniu art. 92 1 § 1 k.p.”. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniami powoda, iż w przypadku nie rozwiązania z nim stosunku pracy w dniu nabycia uprawnień do emerytury pozostawałby w stosunku pracy. Przedstawienie takiego stanowiska jest nieuzasadnione i nie poparte żadną racjonalną argumentacją. Nie ma bowiem pewności, czy do czasu nabycia uprawnień emerytalnych przez powoda strony wiązałaby umowa o pracę. Twierdzenia powoda oparte są jedynie w tym zakresie na przypuszczeniach. Należy zwrócić również uwagę, iż po rozwiązaniu umowy powód mógł podjąć zatrudnienie co umożliwiłoby mu otrzymanie odprawy. Wprawdzie powód wskazywał, iż chorował i nie mógł szukać pracy, jednakże jak wynika z jego zeznań w przypadku przywrócenia do pracy gotów był podjąć pracę, nie występował o przyznanie świadczenia przedemerytalnego czy rehabilitacyjnego a komisja lekarska uznała, iż jest zdolny do pracy. Nadto zauważyć należy, iż przyczyna wskazana w piśmie o rozwiązaniu umowy o pracę z powodem była prawdziwa, zaś Sąd zakwestionował zgodność z prawem rozwiązania umowy ze względu na brak uprzedniej konsultacji związkowej, a więc ze względów formalnych. Odnośnie zarzutu szykanowania i mobbingowania należy zauważyć, iż powód nie złożył do sądu pozwu o zadośćuczynienie w związku z mobbingiem pomimo upływu kilku lat od rozwiązania umowy. Zarzutu tego nie podnosił również w postępowaniu o przywrócenie do pracy. Jednocześnie zdaniem Sądu proces o odprawę emerytalną nie jest właściwym postępowaniem dla ustalania okoliczności związanych z ewentualnym mobbingiem i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a prowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie prowadziłoby do nieuzasadnionej przewlekłości postępowania. Zarzut przedawnienia wobec sprecyzowania żądania w piśmie z dnia 2 lipca 2014r. stal się bezprzedmiotowy. W konsekwencji wobec braku przesłanek z w/w przepisów Sąd oddalił powództwo co do kwoty 15.317,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami (pkt.1 wyroku). W pozostałym zakresie umorzył postępowanie (pkt.2 wyroku). O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy art. 100 kpc i § 6 pkt 5 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie … zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 900,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt.3 wyroku). Sąd zasądził jedynie połowę należnych kosztów mając na uwadze charakter sprawy oraz przekonanie powoda o zasadności jego roszczeń. Apelację od powyższego wyroku wywiódł powód, który zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku w całości. Powód, zarzucając wyrokowi naruszenie art. 92 1 k.p. poprzez błędne rozumienie, błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że w przypadku powoda nie istniał związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę, naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, wniósł o zmianę wyroku poprzez zasądzenie roszczenia w całości, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Z ostrożności procesowej powód wniósł o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach i odstąpienie od obciążania nimi powoda na zasadzie art. 102 k.p.c. W uzasadnieniu apelacji powód wskazał, że przepracował u pozwanej ponad 30 lat, stąd należna jest odprawa w kwocie 12490,20 zł. ( 4163,40 zł. X 300 %) na zasadzie art. 92 1 k.p. Sąd I instancji zaprezentował błędne rozumienie art. 92 1 k.p. Przewidziany w art. 92 1 § 1 k.p. "związek” może być związkiem o charakterze przyczynowym. Powyższe stwierdzenie wynika przede wszystkim z faktu, że następstwem przejścia pracownika na rentę jest rozwiązanie stosunku pracy. (wyrok SA w Gdańsku III APa 30/12 z dnia 06.02.2013, LEX nr 1286478). Wbrew temu, co twierdzi Sąd, zdaniem powoda w pełni wykazał on istnienie związku pomiędzy ustaniem jego stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na rentę inwalidzką lub emeryturę jest ujmowany w orzecznictwie i doktrynie szeroko. W szczególności, do nabycia prawa do odprawy nie jest konieczne, aby rozwiązano stosunek pracy z powodu przejścia pracownika na rentę lub emeryturę. Nie jest też wymagane, by przejście na emeryturę nastąpiło bezpośrednio po ustaniu stosunku pracy, wystarczy, by zaistniał funkcjonalny związek między ustaniem tego stosunku a przejściem na emeryturę (np. przyjmuje się, że związek ten jest zachowany także wtedy, gdy pracownik przechodzi na rentę lub emeryturę w pewnym okresie po ustaniu stosunku pracy, lecz następuje to bezpośrednio po okresie nieprzerwanego pobierania zasiłku chorobowego, zapoczątkowanego jeszcze w czasie trwania stosunku pracy, tak np. uchwała SN z dnia 7 stycznia 2000 r., III ZP 18/99, OSNAPiUS 2000, nr 24, poz. 888). W niniejszej sprawie z powodem pozwany rozwiązał umowę o pracę w sposób bezprawny, przed rozwiązaniem umowy o pracę powód był szykanowany w celu skłonienia go do rozwiązania stosunku pracy. Powód niezwłocznie po ustaniu stosunku pracy zaczął dochodzić swoich roszczeń, występując o przywrócenie do pracy. Wyrok zapadł w dniu 31. 10. 2011 r., prawomocny stał się po oddaleniu apelacji pozwanego w dniu 22 marca 2012 r. Ponadto powód, jeszcze w trakcie trwania stosunku pracy, wniósł o przedłużenie okresu zasiłku chorobowego. Powód uzyskał prawo do emerytury w dniu 28 czerwca 2011 r. Gdyby z powodem nie rozwiązano, w sposób bezprawny, stosunku pracy, w dniu nabycia uprawnień do emerytury powód pozostawałby w stosunku pracy. W oczywisty sposób zachodzi więc związek między ustaniem stosunku pracy a nabyciem uprawnień emerytalnych - zarówno chronologiczny, jak i funkcjonalny. Z istoty roszczenia o odprawę emerytalną wynika, że staje się ona wymagalna w dacie przejścia na emeryturę (wyr. SN z 02.10.1990 r., I PR 284/90, (...) 1991/7/15). W nowszym orzeczeniu SN stwierdził, że roszczenie o zapłatę odprawy emerytalnej jest wymagalne od dnia rozwiązania stosunku pracy, także wtedy, gdy orzeczenie przyznające emeryturę zostało wydane później (wyr. SN z 09.04.1998 r., I PKN 508/97, OSN 1999/8/267). Dodać należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego raczej liberalnie został potraktował związek czasowy między rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Należy to zaakceptować, bo skoro prawo do odprawy jest świadczeniem powszechnym i jednorazowym, to w razie wątpliwości przepisy szczególne jej dotyczące powinny być interpretowane w kierunku umożliwienia realizacji tego prawa. Co do wniosku o nieobciążanie powoda kosztami, to powód wskazał, iż utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i jak wskazuje nie jest w stanie pokryć kosztów procesu. Przeżycia, związane z szykanowaniem go przez pracodawcę, zwolnieniem z pracy, a następnie koniecznością żmudnego dochodzenia swych praw również przed Sądem spowodowały u powoda rozstrój zdrowia. Obecnie cierpi on na nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemię, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa. Przebył operację leczenia przepukliny pachwinowej prawostronnej i lewostronnej oraz zabieg koronarografii. Ze względu na ciężkie zwyrodnienie kręgosłupa był hospitalizowany w Szpitalu (...) w R.. Dodatkowo na rozprawie z dnia 10.12.2015r. powód oświadczył, iż otrzymuje emeryturę w wysokości 2.500 zł netto, żona ma rentę w wysokości 1.300 zł, jest chora na raka od 2012r.,powód nie ma nikogo na utrzymaniu. Powód ponosi znaczne koszty leczenia w związku z chorobą żony, sam choruje na nadciśnienie tętnicze i musi kupować lekarstwa dla siebie. Wraz z żoną posiada dom odziedziczony po rodzicach, samochód z 2003r. -F. (...). Powód przeznacza 50 % dochodów na media różnego rodzaju, opał, opłaty związane z prowadzeniem domu. Pełnomocnik pozwanej wniósł o oddalenie apelacji powoda i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacji powoda brak jest uzasadnionych podstaw zarówno faktycznych jak i prawnych. Sąd Rejonowy przeprowadził w sprawie wyczerpujące postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym dla wyjaśnienia istoty sporu. Sąd ten dokonał w oparciu o zebrany materiał dowodowy prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, ustaleń stanu faktycznego bezspornego pomiędzy stronami. W odniesieniu do tak ustalonego stanu faktycznego Sąd ten, dokonując jego prawidłowej oceny prawnej w świetle powołanych w uzasadnieniu wyroku uregulowań prawnych i ich rozumienia w orzecznictwie Sądu Najwyższego, słusznie orzekł jak w wyroku oraz zasadniczo prawidłowo i wyczerpująco uzasadnił wyrok. Ustalenia i argumentację Sądu Rejonowego Sąd Okręgowy w pełni podzielił i przyjął za własne. W takiej sytuacji nie zachodzi potrzeba powtarzania tych ustaleń, jak i argumentacji, co wynika z ukształtowanego już orzecznictwa Sądu Najwyższego w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż przerwa czasowa pomiędzy rozwiązaniem przez pozwaną stosunku pracy z powodem z dniem 30.12.2009r., a nabyciem uprawnień do emerytury z dniem 28.06.2011r., tj. z dniem osiągnięcia wieku emerytalnego, brak prawa powoda w tej przerwie do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, świadczenia przedemerytalnego (nie dochodzenie tych świadczeń przez powoda) nie pozwalają na przyjęcie istnienia związku pomiędzy ustaniem stosunku pracy powoda w pozwanej, a późniejszym przejściem powoda na emeryturę – związku, będącego podstawą prawa do dochodzonej przez powoda odprawy emerytalnej. Podkreślenia wymaga, iż w świetle dokonanych ustaleń Sądu Rejonowego brak jest podstaw do przyjęcia twierdzeń powoda o jego dalszym pozostawaniu w stosunku pracy z pozwaną, aż do dnia przejścia na emeryturę, w przypadku nie rozwiązania przez pozwaną tegoż stosunku pracy w sposób niezgodny z prawem. Powód nie wykazał bowiem prawdopodobieństwa dalszego zatrudnienia w pozwanej do dnia nabycia uprawnień emerytalnych, dnia nabycia wieku emerytalnego, a wątpliwości co do takiego zatrudnienia budzi bezsporny fakt, iż powód wyrokiem z dnia 22.01.2010r. prawomocnie został uznany za winnego popełnienia przestępstwa na szkodę pracodawcy tj. pozwanej. Wątpliwości co do dalszego zatrudnienia powoda w pozwanej budzi również okoliczność, iż przyczyna wskazana powodowi przez pozwaną w piśmie rozwiązującym umowę o pracę była prawdziwa, Sąd zakwestionował zgodność z prawem rozwiązania umowy o pracę z powodem z uwagi na brak uprzedniej konsultacji związkowej tj. ze względów formalnych. Zajmując takie stanowisko Sąd Okręgowy z mocy art. 385 kpc w pkt. 1 wyroku oddalił apelację powoda jako bezzasadną. W pkt. 2 wyroku Sąd z mocy art. 102 kpc odstąpił od obciążania powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. Wskazywane uregulowanie stanowi, iż Sąd w wypadkach szczególnie uzasadnionych może odstąpić od obciążania strony przegrywającej sprawę kosztami procesu w całości lub w części. Uregulowanie to stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 98 kpc tj. odpowiedzialności za wynik procesu, ponoszenia kosztów procesu, ich zwrotu na rzecz przeciwnika przez stronę przegrywającą sprawę. W niniejszej sprawie okoliczności powołane w apelacji, dotyczące sytuacji finansowej, rodzinnej, zdrowotnej powoda, niekwestionowane przez pozwaną, zdaniem Sądu Okręgowego stanowią szczególnie uzasadnione wypadki jak w uregulowaniu art. 102 kpc i pozwalają na odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 98 kpc, ale tylko w odniesieniu do postępowania za II instancję, przy braku ich powoływania przed Sądem I instancji i obciążenia powoda zwrotem połowy kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanej w pkt. 3 zaskarżonego wyroku, tj. faktycznego obciążenia w części jak w uregulowaniu powoływanego art. 102 kpc, dodatkowo w sytuacji, gdy powód mimo powoływanych okoliczności sam korzystał z zastępstwa procesowego z wyboru. Sędzia: Przewodniczący: Sędzia: SSO Maria Konieczna SSO Janina Kościelniak SSO Iwona Nowak
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.