(1)wygrał w 25%. Poniósł również koszty związane z ustanoweniem pełnomocnika w kwocie 2.400,00 zł (

(1)kwotę 1.305,89 zł ( 1.905,89 zł – 600 zł ) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd ten zasądził od pozwanego na rzecz powoda F. L. 15.000,00 zł - z żądanych przez niego 20.000,00 zł. Powód F. L. wygrał zatem proces w 75%. Był on zwolniony od opłaty, która została ustalona na kwotę 1.000 zł. Poniósł on wydatki w kwocie 2.400, zł związane z ustanowieniem pełnomocnika (

(1), w kwocie 1.000 zł od powództwa wytoczonego przez F. L. oraz w kwocie 750 zł od powództwa wytoczonego przez A. L.. Wymienieni powodowie byli bowiem zwolnieni od kosztów sądowych w całości. Skarb Państwa pokrył również tymczasowo wydatki związane ze sporządzeniem przez biegłego psychologa opinii dotyczących powodów. Za opinię z dnia 09 sierpnia 2014r. były to wydatki w kwocie: 319,70 zł – za opinię dotyczącą P. K., 319,70 zł za opinię dotyczącą C. K., 319,70 zł za opinię dotyczącą D. K., 319,70 zł za opinię dotyczącą A. L., 319,70 zł za opinię dotyczącą F. L. i 479,55 zł za opinię dotyczącą C. L.

(1). Ponadto biegła w dniu 15 września 2014r. sporządziła opinię uzupełniającą, dotyczącą F. L., C. L.

(1), D. K., A. L. i C. L.

(2). Łączny koszt tej opinii wynosił 607,43 zł. W związku zaś z tym, że dotyczyła ona pięciu powodów, należało koszt ten podzielić równo pomiędzy nimi. Koszt sporządzenia tej opinii w sprawie jednego powoda wynosił zatem 121,48 zł. Biegła sporządziła również w dniu 23 października 2014r. dodatkową opinię uzupełniającą, dotyczącą F. L. oraz C. L.

(1). Łączny koszt tej opinii wynosił 159,85 zł. Zatem jej koszt w przypadku jednego powoda wynosił 79,93 zł ( 159,85 zł : 2 ). Oprócz wydatków związanych z opiniami biegłego, Skarb Państwa poniósł również wydatki w postaci zwrotu kosztów dojazdu świadków na rozprawę w dniu 03 kwietnia 2014r. Łączny koszt tego zwrotu wynosił 76,80 zł. Przechodząc w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wydatków w sprawach poszczególnych powodów stwierdzono, że w sprawie z powództwa C. L.

(1)Skarb Państwa pokrył tymczasowo koszty sądowe w wysokości 1.680,96 zł. W związku zaś z tym, że pozwany przegrał w 75%, zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 ze zm. ) w zw. z art. 100 k.p.c., obowiązany był do uiszczenia 75% tychże kosztów na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie, z uwagi na zwolnienie powódki od kosztów sądowych w całości, brak było podstaw do obciążenia jej tymi kosztami w zakresie w jakim przegrała ona proces. W związku z tym Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Iławie kwotę 1.260,72 zł ( 1.680,96 zł x 75% ) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w sprawie z powództwa C. L.

(1), orzekając jak w punkcie 4 przedmiotowego wyroku. W sprawie z powództwa F. L. Skarb Państwa pokrył łącznie koszty sądowe poniesione w tej sprawie w kwocie 1.597,91 zł. W związku zaś z tym, że pozwany przegrał w 75%, zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 100 k.p.c. pozwany obowiązany był do uiszczenia 75% tychże kosztów na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie, z uwagi na zwolnienie powoda od kosztów sądowych w całości, brak było podstaw do obciążenia go tymi kosztami w zakresie, w jakim przegrał on proces. W związku z tym Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Iławie kwotę 1.198,43 zł ( 1.597,91 zł x 75% ) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w sprawie z powództwa F. L., orzekając jak w punkcie 8 zaskarżonego wyroku. Wskazano dalej, że w sprawie z powództwa A. L. Skarb Państwa pokrył łącznie koszty sądowe w kwocie 1.191,18 zł. W związku zaś z tym, że pozwany przegrał w 50%, to zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. w zw. z art. 100 k.p.c. obowiązany był do uiszczenia 50% tychże kosztów na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie, z uwagi na zwolnienie powódki od kosztów sądowych w całości, brak było podstaw do obciążenia jej tymi kosztami w zakresie w jakim przegrała ona proces. W związku z tym Sąd Rejonowy nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Iławie kwotę 595,59 zł ( 1.191,18 zł x 50% ) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w sprawie z powództwa A. L., orzekając o tym w punkcie 12 przedmiotowego wyroku. W sprawie z powództwa D. K. Skarb Państwa pokrył tymczasowo wydatki w łącznej kwocie 441,18 zł. W związku zaś z tym, że pozwany przegrał w tym procesie w 100 %, to zgodnie z art. 113 ust. 1 w/w ustawy z dnia 28 lipca 2005r. w zw. z art. 98 k.p.c. obowiązany był do uiszczenia 100% tychże kosztów na rzecz Skarbu Państwa. Zatem Sąd I instancji nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Iławie kwotę 441,18 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w sprawie z powództwa D. K., orzekając o tym jak w punkcie 15 zaskarżonego wyroku. W sprawie z powództwa P. K. Skarb Państwa pokrył tymczasowo wydatki w wysokości 319,70 zł. W związku zaś z tym, że pozwany przegrał proces w odniesieniu do tej powódki w 100 %, to zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. w zw. z art. 98 k.p.c. obowiązany był do uiszczenia 100% tychże kosztów na rzecz Skarbu Państwa. Zatem Sąd orzekający nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Iławie kwotę 319,70 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w sprawie z powództwa P. K., orzekając o tym w punkcie 18 wyroku z dnia 26 lutego 2015r. W sprawie z powództwa C. K. Skarb Państwa pokrył tymczasowo wydatki w łącznej kwocie 441,18 zł. W związku zaś z tym, że pozwany przegrał sprawę w 20%, to godnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. w zw. z art. 100 k.p.c. obowiązany był do uiszczenia 20 % tychże kosztów na rzecz Skarbu Państwa. W związku z tym Sąd orzekający nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Iławie kwotę 88,24 zł ( 441,18 zł x 20% ) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w sprawie z powództwa C. K., orzekając jak w punkcie 21 przedmiotowego wyroku. W niniejszej sprawie C. K. nie korzystał ze zwolnienia z kosztów sądowych. W zakresie, w jakim przegrał proces, obowiązany był więc do zwrotu Skarbowi Państwa wyłożonych tymczasowo w jego sprawie wydatków. Skoro powód ten przegrał sprawę w 80%, to tym samym zobowiązany był do zwrotu pozwanemu kwoty 352,94 zł ( 441,18 zł x 80 % ), o czym Sąd orzekł w punkcie 22 w/w wyroku. Apelację od tego wyroku wywiedli powód C. K. oraz pozwany. Powód zaskarżył wyrok w części oddalającej powództwo ( pkt 23 ), a także pkt 22 w zakresie, w jakim obciąża się go kosztami procesu. W konsekwencji wniósł on o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jego rzecz dalszej kwoty zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30.04.2013r. oraz zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Nadto wniósł o zasądzenie od pozwanego także kosztów postępowania apelacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 448 k.c. poprzez błędną wykładnię pojęć „krzywdy” i „sumy odpowiedniej”, skutkującą przyznaniem zadośćuczynienia rażąco zaniżonego względem doznanej krzywdy, pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem obciążającym pozwanego oraz którego kwota pozostaje w znacznej dysproporcji do zadośćuczynień przyznawanych w podobnych przypadkach, tj. zaniżonego w rażący sposób w stosunku do krzywdy doznanej przez powoda; 2/ naruszenie przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności treści art. 233 § 1 k.p.c., polegające na dowolnej i wyrywkowej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji na przyjęciu, że krzywda powoda jest mniejsza od krzywdy, jakiej doznało jego rodzeństwo w wyniku śmierci matki. Z kolei pozwany (...) Spółka Akcyjna w W. zaskarżył przedmiotowy wyrok w części, tj. w pkt I w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za okres od dnia 30.04.2013r. do dnia 26.02.2015r., w pkt V w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za okres od dnia 30.04.2013r. do dnia 26.02.2015r., w pkt IX w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za okres od dnia 30.04.2013r. do dnia 26.02.2015r., w pkt XIII w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za okres od dnia 30.04.2013r. do dnia 26.02.2015r., w pkt XVI w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za okres od dnia 30.04.2013r. do dnia 26.02.2015r., w pkt XIX w całości oraz co do postanowień dotyczących kosztów procesu zawartych w pkt III, IV, VII, VIII, XI, XII, XIV, XV, XVII, XVIII, XX, XXI w całości. Wyrokowi zarzucił: 1/ naruszenie prawa procesowego, tj.: a/ naruszenie prawa procesowego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegającą na ustaleniu, że: - na skutek śmierci J. K. doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda C. K., nadto, iż naruszenie dóbr osobistych tego powoda wywołało u niego ból, cierpienie i poczucie krzywdy, - kwota zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z naruszeniem dóbr osobistych w wysokości 10.000 zł ( bez uwzględnienie przyczynienia samej poszkodowanej ), zasądzona na rzecz powoda C. K., jest odpowiednia do doznanej przez niego krzywdy; - nieuwzględnienie wypłaconego przez pozwanego na rzecz tego powoda odszkodowania za znaczne pogorszenie się jego sytuacji życiowej z art. 446 § 3 k.c. przy rozstrzyganiu o wysokości zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych podczas, gdy pozwany – wypłacając powodowi odszkodowanie z art. 446 § 1 k.c. – miał na uwadze elementy aktualnie podlegające uwzględnieniu przy wymiarze zadośćuczynienia, tj. doznaną krzywdę oraz utratę wsparcia i pomocy, - uznanie, że pozwany pozostawał w opóźnieniu w płatności zadośćuczynienia wobec każdego z powodów od dnia 30.04.2013r., b/ brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegający na pominięciu przy ocenie sprawy opinii biegłego sądowego z zakresu psychologii, z której to wynikało, że powód C. K. nie pamięta żadnych wydarzeń związanych z matką, matki nie pamięta, nie odczuwa jej braku, śmierć ta nie wywołała w jego zdrowiu psychicznym zaburzeń, wydarzenie to nie miało też wpływu na bieżące funkcjonowanie psychiczne powoda, nie doszło do rozstroju zdrowia psychicznego powoda w związku ze śmiercią matki, wypadek nie wywołał też bólu i cierpienia u tego powoda, druga żona jego ojca spełnia swoja rolę jako opiekun, a powód nie odczuwa, by był inaczej traktowany przez żonę ojca, niż dzieci, które urodziła, c/ art. 100 k.p.c. – poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym stosunkowym rozdzieleniu kosztów procesu pomiędzy stronami, zasądzenia na rzecz każdego z powodów z osobna kosztów zastępstwa procesowego, pomimo tego, że powodowie byli reprezentowani przez jednego pełnomocnika, a dokonywane przez pełnomocnika powodów czynności procesowe były im wspólne, 2/ naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na skutek śmierci J. K. doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda C. K., a naruszenie dóbr osobistych tego powoda wywołało u niego ból, cierpienie i poczucie krzywdy, kwota zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z naruszeniem dóbr osobistych w wysokości 10.000 zł ( bez uwzględnienia przyczynienia poszkodowanej ), zasądzona na jego rzecz, jest odpowiednia do doznanej przez niego krzywdy; - art. 6 k.c. poprzez błędną wykładnię, polegającą na ocenie, że powód C. K. wykazał, iż na skutek śmierci jego matki doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych, których zerwanie spowodowało bol, cierpienie i poczucie krzywdy; - art. 363 § 2 k.c. i art. 455 k.c. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pozwany pozostawał w opóźnieniu w płatności zadośćuczynienia wobec każdego z powodów od dnia 30.04.2013r. W oparciu o powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości w stosunku do powoda C. K. oraz poprzez nieuwzględnienie powództwa w zakresie roszczenia odsetkowego pozwu od dnia 30.04.2013r. do dnia 26.02.105r. powodów: D. K., P. K., A. L., F. L. i C. L.

(1)oraz zasądzenie od każdego z powodów z osobna na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za obie instancje. W odpowiedzi na tę apelację powodowie wnieśli o jej oddalenie i obciążenie pozwanego kosztami procesu za drugą instancję. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacje stron nie zasługiwały na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Sąd Okręgowy podziela w niniejszej sprawie stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 kwietnia 2000r. ( III CKN 812/98, OSNC 2000/10 poz. 193), że sąd II instancji jest instancją merytoryczną, co oznacza, że ma on obowiązek poczynić własne ustalenia faktyczne i ocenić je samodzielnie z punktu widzenia prawa materialnego. Mając ten pogląd na względzie, Sąd Okręgowy uznał, że dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne są w niniejszej sprawie prawidłowe, a zatem przyjmuje je jako własne. Nie jest przy tym obowiązkiem sądu drugiej instancji powtarzanie ustaleń dokonanych przez sąd pierwszej instancji, o ile bowiem je podziela, wystarczy dać temu wyraz w uzasadnieniu ( tak również: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 lutego 2005r. IV CK 526/2004 ). W odniesieniu do apelacji pozwanego ubezpieczyciela stwierdzić należy, że jego zarzuty ogniskowały się wokół dwóch zagadnień: negowania rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w zakresie roszczenia powoda C. K. i żądania oddalenia jego powództwa w całości oraz sprzeciwiania się, w zakresie żądania odsetkowego powodów, uznaniu, iż roszczenia D. K., P. K., A. L., F. L. i C. L.

(1)stały się wymagalne od dnia 29 kwietnia 2013r., a więc, że odsetki ustawowe należą się im także za okres od dnia 30.04.2013r. do dnia 26.02.105r. Z kolei apelacja C. K. zmierzała do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia w odniesieniu do tego powoda i uwzględnienia jego roszczenia także co do części oddalonej, tj. w wysokości 20.000 zł. Dla porządku, odnosząc się do kwestionowanych przez strony zagadnień, należy się w pierwszej kolejności odnieść do zarzutu pozwanego, sformułowanego w odniesieniu do uwzględnionego przez Sąd Rejonowy roszczenia odsetkowego w/w powodów za okres od dnia 30.04.2013r. do dnia wyrokowania. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji w tym zakresie za powodami uznał, że w związku z wydaniem przez ubezpieczyciela decyzji odmownej z dnia 29 kwietnia 2013r. w zakresie wypłaty żądanego przez nich zadośćuczynienia, roszczenia powodów stały się wymagalne w dniu 30.04.2013r. W odpowiedzi na apelację powodowie , w oparciu o wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2010r. podnieśli także, że orzeczenie sądowe w postępowaniu odszkodowawczym nie ma charakteru konstytutywnego, nie jest więc źródłem zobowiązania sprawcy szkody względem poszkodowanych do zapłaty odszkodowania, albowiem faktycznym źródłem takiego zobowiązania jest czyn niedozwolony. W razie zatem wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym, odsetki należą się poszkodowanemu już od chwili zgłoszenia przezeń roszczenia o zapłatę. Zgodnie z art. 455 k.c., w tej bowiem chwili staje się wymagalny obowiązek sprawcy szkody do spełnienia świadczenia odszkodowawczego, który wynika ze stosunku prawnego łączącego sprawcę szkody i poszkodowanego. Jeżeli sprawca szkody uważa, że dochodzone odszkodowanie jest wygórowane, to może zapłacić świadczenie w wysokości ustalonej przez siebie. W takim wypadku spełnia świadczenie z zastrzeżeniem zwrotu. Jeżeli bowiem okaże się, że odszkodowanie w ogóle nie przysługuje poszkodowanemu albo przysługuje w mniejszej wysokości, wówczas, po orzeczeniu sądu, sprawca szkody może żądać zwrotu całego świadczenia albo nadpłaty. Jeżeli natomiast okaże się, że zapłacone świadczenie jest w niższej wysokości od orzeczonego przez sąd, to osoba odpowiedzialna za szkodę ma obowiązek pokryć niedopłatę oraz uiścić odsetki od tej niedopłaty ( jeżeli poszkodowany będzie ich żądał ). Pozwany tymczasem - z powołaniem na orzecznictwo Sądu Najwyższego - twierdził, że w razie ustalenia wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, uzasadnione jest przyznanie odsetek dopiero od chwili wyrokowania. W ocenie pozwanego, dopiero bowiem przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności w postaci opinii biegłego, wskazało na możliwość zweryfikowania ich stanowiska i wykazało, że roszczenia powodów o zapłatę zadośćuczynienia były w znacznej części nieuzasadnione. W w/w kwestii dotyczącej odsetek ustawowych, Sąd Okręgowy podziela jednak pogląd wyrażony przez powodów. Wbrew bowiem stanowisku skarżącego pozwanego, nie ma podstaw, aby odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty przyznać powodom dopiero od dnia 26 lutego 2015r., a więc od daty wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji. Zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego ma, według utrwalonego orzecznictwa, charakter bezterminowy, co oznacza, że staje się ono wymagalne po wezwaniu do zapłaty. Sąd Okręgowy podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2011r., sygn. akt V CSK 38/11, zgodnie z którym odsetki należą się, stosownie do art. 481 k.c., za samo opóźnienie w spełnieniu świadczenia, choćby więc wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. (…) Jeżeli zobowiązany nie płaci zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 in fine k.c., uprawniony nie ma niewątpliwie możliwości czerpania korzyści z zadośćuczynienia, jakie mu się należy już w tym terminie. W konsekwencji odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia należnego uprawnionemu już w tym terminie powinny się należeć od tego właśnie terminu. Stanowiska tego nie podważa pozostawienie przez ustawę zasądzenia zadośćuczynienia i określenia jego wysokości w pewnym zakresie uznaniu sądu. Przewidziana w art. 445 § 1 i art. 448 k.c. możliwość przyznania przez sąd odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za krzywdę nie zakłada bowiem dowolności ocen sądu, a jest jedynie konsekwencją niewymiernego w pełni charakteru okoliczności decydujących o doznaniu krzywdy i jej rozmiarze. Pomimo więc pewnej swobody sądu przy orzekaniu o zadośćuczynieniu, wyrok zasądzający zadośćuczynienie nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny. Termin wymagalności świadczenia z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej określa art. 817 k.c. doprecyzowany przez art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zgodnie z którymi zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienie o szkodzie ( ust. 1 ). W przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak, niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu lub albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego ( ust. 2 ). W ocenie Sądu odwoławczego, zarówno zasada odpowiedzialności, pełny rozmiar krzywdy, jak i ewentualne przyczynienie się poszkodowanej do powstania szkody, mogły zostać ustalone przez pozwanego G. T. w toku postępowania likwidacyjnego, wszczętego w dniu 23 kwietnia 2013r., tj. w dacie prezentaty ubezpieczyciela, widniejącej na wniosku powodów zawierającym żądanie wypłaty świadczeń. Pozwany w tym postępowaniu nie pokusił się jednak nawet o przeprowadzenie jakichkolwiek wyjaśnień w kwestii zasadności wniosku i nie dopuścił np. do wydania opinii psychologa o skutkach śmierci J. K. w kontekście twierdzenia powodów o istnieniu krzywdy z tym zdarzeniem związanych, uznając już po kilku dniach od złożenia wniosku ( bo 29 kwietnia 2013r. ), że żądanie powodów jest niezasadne. W tej sytuacji przyjąć więc należało, że już w dacie wydania decyzji odmownej pozwany był pewny swojego stanowiska i okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania ( zadośćuczynienia ), a więc nie istniała potrzeba wyczerpania terminów wskazanych w art. 817 k.c. w zw. z art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych koniecznych dla wypłaty odszkodowania ( zadośćuczynienia ). Gdyby więc wówczas pozwany roszczenie to zaspokoił, to nie doszłoby do procesu, w którym zresztą – co warto podkreślić - ostatecznie przesądzono zasadę odpowiedzialności pozwanego, także uwzględniając jedynie zeznania samych powodów, nielicznych świadków i opinię biegłego z zakresu z zakresu psychologii. Nadto, zarówno na etapie postępowania likwidacyjnego, jak i w procesie, powodowie nie kwestionowali także faktu przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody w wysokości nie przekraczającej 50%, którą to wielkość przyjął ostatecznie także Sąd Rejonowy, co także umożliwiłoby już wówczas prawidłową likwidację szkody przez pozwanego. Powodowie zgłosili szkodę pismem z 19 kwietnia 2013r., które do ubezpieczyciela wpłynęło w dniu 23 kwietnia 2013r., domagając się w nim zapłaty na swoją rzecz zadośćuczynienia w kwotach wskazanych następnie w pozwie. Skoro w toku postępowania likwidacyjnego pozwany był już w dniu 29 kwietnia 2013r. gotowy z oceną wniosku powodów i zdecydował się na wydanie co do nich decyzji odmownej, to co do zapłaty tych kwot na rzecz powodów pozostawał on w opóźnieniu od dnia następnego po wydaniu w/w decyzji, tj. od dnia 30 kwietnia 2013r. W tej więc dacie powstało po jego stronie zobowiązanie uboczne do świadczenia odsetek. Tym samym żądanie powodów o zasądzenie na ich rzecz odsetek od kwot przyznanego im przez Sąd Rejonowy zadośćuczynienia od dnia 30 kwietnia 2013r. w świetle art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 § 1 k.c. było w pełni uzasadnione. W tym stanie rzeczy, wskazanie w wyroku okresu od dnia 30 kwietnia 2013r. do dnia zapłaty, za jaki - zdaniem Sądu I instancji - należą się powodom odsetki ustawowe od zasądzonych na ich rzecz kwot, nie wymagało skorygowania. Co do zarzutów stron odnoszących się do żądanego przez powoda C. K. zadośćuczynienia, to były one trudne do pogodzenia ze sobą, skoro kwestię zasadności tego roszczenia widziały one zgoła odmiennie. Powód w postępowaniu apelacyjnym chciał bowiem doprowadzić do sytuacji, w jakiej zadośćuczynienie to wynosiłoby łącznie 25.000 zł, zaś pozwany kwestionował żądanie pozwu w tym zakresie, wnosząc o oddalenie samego powództwa i apelacji powoda. Za uwzględnieniem stanowiska C. K. w jego ocenie przemawiało rażące zaniżenie przyznanego mu świadczenia względem doznanej przez niego krzywdy, pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem obciążającym pozwanego, pozostającego nadto w znacznej dysproporcji do zadośćuczynień przyznawanych w podobnych przypadkach oraz przyjęcie, że krzywda powoda jest mniejsza od krzywdy, jakiej doznało jego rodzeństwo w wyniku śmierci matki. Stanowisko pozwanego zmierzało zaś do wykazania, że w uwagi na wiek powoda w dacie zaistnienia przedmiotowego wypadku drogowego, nie wywołał on bólu i cierpienia C. K., gdyż ten nie był on świadomy jego wagi. Pozwany uważał także, że powód nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie mu zadośćuczynienia, bowiem sam fakt śmierci bliskiej osoby nie może stanowić podstawy do przyznania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W tej kwestii, w ocenie Sądu II instancji, zasadne było stanowisko wyrażone przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym to roszczenie powoda - na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. - zostało uwzględnione do kwoty 10.000 zł ( po uwzględnieniu stopnia przyczynienia się poszkodowanej do zaistnienia wypadku w wysokości 50% – do kwoty 5.000 zł ). Apelacja pozwanego w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego w postaci art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. opiera się na stwierdzeniu, że w przypadku C. K. nie można było mówić o naruszeniu jego dóbr osobistych, a tym samym dochodzić zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią osoby bliskiej, jaką była niewątpliwie jego matka. Sąd Okręgowy nie podziela powyższych poglądów apelującego pozwanego. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, najbliższemu członkowi rodziny zmarłego, a takim jest niewątpliwie syn zmarłej, przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed 03 sierpnia 2008r., to jest przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r. Nr 116 poz. 731). Spowodowanie śmierci osoby bliskiej - także przed znowelizowaniem art. 446 k.c. przez dodanie w nim § 4, stanowiącego wyraźną podstawę roszczenia, o którym tu mowa - mogło bowiem prowadzić do naruszenia dóbr osobistych najbliższych członków jego rodziny, co uzasadnia przyznanie im zadośćuczynienia ( tak np. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2014r., sygn. akt II CSK 621/13, niepubl. ). Ponadto w licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy wyjaśniał, że katalog dóbr osobistych, określany w art. 23 k.c. ma charakter otwarty i nie ma wątpliwości co do tego, że przedmiot ochrony oparty na podstawie art. 23 k.c. i 24 k.c. jest znacznie szerszy. Ochronie podlegają bowiem wszelkie dobra osobiste rozumiane jako wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym uznaje się za doniosłe z tego powodu zasługujące na ochronę. Rodzina jako, związek osób najbliższych, które łączy szczególna więź wynikająca najczęściej z pokrewieństwa i zawarcia małżeństwa, podlega ochronie prawa. Dotyczy to także ochrony prawa do życia rodzinnego obejmującego istnienie różnego rodzaju więzi rodzinnych. Dobro rodziny jest nie tylko wartością powszechnie akceptowaną społecznie, ale także uznaną za dobro podlegające ochronie konstytucyjnej ( art. 71 Konstytucji RP ) oraz przepisów prawa ( art. 23 k.r.o. ). Więź rodzinna odgrywa doniosłą rolę, zapewniając członkom rodziny poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc w wychowaniu dzieci i zapewnieniu ich prawidłowego rozwoju. Należy więc przyjąć, że prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 k.c. i 24 k.c. Sąd Najwyższy odniósł się w swoim orzecznictwie także do relacji art. 446 § 4 k.c. do art. 448 k.c. wskazując, że wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. nie powinno być rozumiane w ten sposób, iż w dotychczasowym stanie prawnym art. 448 k.c. nie mógł stanowić podstawy przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Takie stanowisko oznaczałoby, że chwila, w której nastąpiło zdarzenie będące źródłem szkody, decydująca - zgodnie z wolą ustawodawcy - o możliwości zastosowania art. 446 § 4 k.c., rozstrzygałaby definitywnie o istnieniu lub braku istnienia uprawnienia do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią osoby bliskiej.