Sąd Okręgowy zaznaczył, że w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. W ocenie Sądu Okręgowego, w toku postępowania sądowego przedłożono dodatkową dokumentację medyczną dotyczącą stanu zdrowia ubezpieczonej, w tym w szczególności dokumentację dotyczącą leczenia neurologicznego, w której wskazano, że u ubezpieczonej w związku ze zgłaszanymi dolegliwościami bólowymi od września 2013 r. zalecono przewlekłe przyjmowanie leków należących do grupy silnych półsyntetycznych leków opioidowych (buprenorfina – T.). Ponadto do akt złożono historię choroby z (...) dotyczącą leczenia w latach 2013-2015, z której wynika, że po wydaniu decyzji ubezpieczona zintensyfikowała leczenie psychiatryczne w związku z nasileniem się dolegliwości. Powyższe dokumenty w ocenie Sądu I instancji mogą sugerować, że stan zdrowia ubezpieczonej nie uległ jednak poprawie (skoro we wrześniu 2013r. lekarz leczący zdecydował się na włączenie do leczenia silniejszych leków przeciwbólowych) nie mogło to jednak doprowadzić do ewentualnej zmiany zaskarżonej w sprawie decyzji. Sąd Okręgowy zaznaczył, że nie miał podstaw do dokonania oceny tego dodatkowego materiału dowodowego w kontekście ewentualnej niezdolności ubezpieczonej do pracy na dzień wydawania zaskarżonej decyzji. Dokumentacja ta została bowiem sporządzona dopiero w toku postępowania sądowego, już po wydaniu zaskarżonej w sprawie decyzji, a zatem fakty z niej wynikające stanowią nowe okoliczności w rozumieniu powołanego wyżej przepisu art.
W myśl tej regulacji konieczne stało się, zdaniem Sądu meriti, uchylenie decyzji będącej przedmiotem sprawy, przekazanie sprawy do rozpoznania organowi rentowemu oraz umorzenie postępowania. Sąd I instancji podkreślił, że zawarte w treści art.
zapisy „sąd nie orzeka co do istoty sprawy”, „sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie” oznaczają, że podobne rozstrzygnięcie stanowi wymóg proceduralny, jest obligatoryjne, a więc sąd ma obowiązek, a nie prawo je wydać, o ile zachodzą wymienione w tym przepisie okoliczności. Na potwierdzenie swego stanowiska Sąd Okręgowy wskazał na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przepis art.
wyodrębnił określoną kategorię spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których spór sprowadza się do jednej z przesłanek prawa do świadczenia, a mianowicie do kwestii związanych z niezdolnością do pracy lub niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zdaniem Sądu Najwyższego ów przepis zakazuje orzekać sądowi co do istoty sprawy w sytuacji zaistnienia, po wniesieniu odwołania do sądu, nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wynika z niego zatem, że wszystko, co ma walor nowości po wniesieniu odwołania, nie podlega ocenie sądu, bowiem "nowości" te powinien w pierwszej kolejności ocenić organ rentowy. Nowe okoliczności dotyczące stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, to również okoliczności, które wskazują na ewentualną możliwość powstania niezdolności do pracy po wniesieniu odwołania, a więc mogą być to okoliczności wskazujące na spełnienie się ostatniej przesłanki prawa do renty po wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten zatem wyklucza stosowanie w tych sprawach reguły wynikającej z art. 316 § 1 k.p.c., skoro istniejący stan rzeczy powstały w trakcie postępowania sądowego nie może być brany pod uwagę przez sąd i co więcej stanowi on przeszkodę procesową w wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w ogóle. Z postanowieniem Sądu Okręgowego nie zgodził się organ rentowy. Zaskarżając rozstrzygnięcie w całości zarzucił mu: - naruszenie prawa procesowego, art.
poprzez błędne uznanie, że skoro w sprawie o świadczenia z zakresu ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub orzeczenie komisji lekarskiej ZUS i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji to brak jest podstaw do orzeczenia w takiej sprawie mimo, że ani okoliczności istniejące w dacie decyzji, ani nowe ujawnione później nie wpływają na zmianę tej decyzji, - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a polegający na uznaniu, że złożona nowa dokumentacja medyczna w toku postępowania sądowego prowadzi do zmiany stanu zdrowia ubezpieczonej jako przesłanka niezdolności do pracy warunkująca prawo do renty, podczas gdy nie zmienia ona ustaleń faktycznych rozpoznawanej sprawy i nie prowadzi do uznania kontrolowanej decyzji za wadliwą i do jej zmiany. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi ubezpieczona wniosła o oddalenie zażalenia organu rentowego oraz o przyznanie ubezpieczonej kosztów postępowania zażaleniowego, wskazując, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu i jest prawidłowe. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Zażalenie organu rentowego zasługiwało na uwzględnienie. Przepis art.
jest wyjątkiem od zasady, według której sąd pierwszej instancji kontroluje tylko stan rzeczy - faktyczny i prawny - istniejący w chwili wydania decyzji przez organ rentowy. Wyjątek ten przewiduje możliwość uchylenia przez sąd decyzji organu rentowego, przekazania sprawy do rozpoznania organowi rentowemu, z jednoczesnym umorzeniem postępowania sądowego. Jest to możliwe wówczas, gdy w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji doszło do ujawnienia się nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W odniesieniu do powyższego, należy mieć na uwadze, że „nowe okoliczności”, o których mowa w art.
KPC to schorzenia istniejące przed wydaniem decyzji, lecz wykazane przez ubezpieczonego dopiero po wniesieniu odwołania do sądu albo ujawnione na podstawie badań lekarskich w trakcie postępowania sądowego i których nie oceniał ani lekarz orzecznik, ani komisja lekarska organu rentowego. Jeśli ujawnią się one w późniejszym czasie należy dopuścić możliwość ponownego przekazania sprawy do etapu postępowania przed organem rentowym po to zasadniczo, aby organy orzecznicze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mogły dokonać ponownej oceny stanu zdrowia odwołującego z ich uwzględnieniem. Tym samym ocena ”nowych okoliczności” przez organy orzecznicze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może doprowadzić do zmiany pierwotnego stanowiska organu rentowego i zakończyć zaistniały w sprawie spór (por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2013 r. III AUa 460/13). Należy się zgodzić ze skarżącym, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła nowa okoliczność, która uzasadniałaby skorzystanie przez Sąd I instancji z art. 477
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.