II Ca 442/15

Sygn. akt II Ca 442/15 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Ireneusz Płowaś (spr.) Sędziowie SO Piotr Starosta SO Janusz Kasnowski Protokolant stażysta Karolina Bielewicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z wniosku J. K. i B. K. z udziałem (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt I Ns 498/14 postanawia: I. oddalić apelację, II. zasądzić od wnioskodawców solidarnie na rzecz uczestnika kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 442/15 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Świeciu postanowieniem z dnia 25.02.2015 roku oddalił wniosek J. K. i B. K. o ustanowienie na ich nieruchomości położonej w P. służebności przesyłu na rzecz uczestnika postępowania (...) spółki z o.o. w P. polegającej na prawie korzystania przez uczestnika z części tej nieruchomości w postaci pasa gruntu wzdłuż znajdujących się na tej nieruchomości naziemnych linii elektroenergetycznych na całej długości tych linii w zakresie konserwacji i naprawy urządzeń elektroenergetycznych stanowiących część tych linii posadowionych na nieruchomości wnioskodawców oraz przesyłu energii tymi liniami za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 9.531,19 zł. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, iż w odpowiedzi na wniosek uczestnik wniósł o jego oddalenie podnosząc zarzut nabycia przez zasiedzenie służebności o treści służebności przesyłu w dobrej wierze z dniem 08.10.1980 roku. Sąd Rejonowy ustalił, że wskazane we wniosku urządzenia energetyczne zostały posadowione na gruncie stanowiącym własność wnioskodawców w ramach elektryfikacji wsi, co najmniej w 1970 roku. Projekt tej linii był finansowany przez Wojewódzką Radę Narodową w B. w ramach funduszu elektryfikacji. Wykonawcą projektu było Przedsiębiorstwo (...) i W. w Wodę (...). Protokół odbioru tych robót został podpisany w dniu 27.10.1970 roku i od tej daty te urządzenia stały się częścią przedsiębiorstwa Zakład (...). W styczniu 1976 roku urządzenia te zostały przekazane do nowopowstałego Rejonu Energetycznego w Ś.. Od tego momentu urządzenia te są używane w takiej postaci jak obecnie, uczestnik nie dokonywał w nich zmiany i pozostają one stale w jego użytkowaniu. Służą one do zaopatrzenia w energię elektryczną zarówno samych wnioskodawców jak i miejscowości P. i J.. W okresie powstania tych urządzeń właścicielami nieruchomości byli poprzednicy prawni wnioskodawców. Przed dniem 17.10.2013 roku wnioskodawcy nie występowali przeciwko uczestnikowi z żądaniami z tytułu zajęcia części ich nieruchomości pod infrastrukturę przesyłową. Wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni nie sprzeciwiali się umieszczeniu tych urządzeń na gruncie. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy odnosi się do wszystkich podnoszonych w toku postępowania przez wnioskodawców zarzutów. Sąd wskazał, iż nie ma podstaw do przyjęcia, iż posiadanie służebności przesyłu przez przedsiębiorstwo państwowe przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej Kodeks cywilny z 1989 roku nie było posiadaniem w rozumieniu art. 352 § 1 kc i nie mogło prowadzić do zasiedzenie. Sąd wskazał, iż pogląd ten jest już utrwalony w orzecznictwie. Sąd wskazał, iż uczestnik jako przedsiębiorstwo przesyłowe mógł nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającą w swej treści służebności przesyłu i do okresu posiadania tej służebności można doliczyć okresy posiadania jego poprzedników prawnych także przed dniem 01.02.1989 roku. Urządzenia, których dotyczy postępowanie zostały przekazane poprzednikowi prawnemu uczestnika w dniu 27.10.1970 roku i od tego czasu są użytkowane. Są to urządzenia w postaci słupów energetycznych na stałe posadowionych na gruncie do których przymocowane są napowietrzne linie energetyczne. Są to więc urządzenia trwałe i widoczne w rozumieniu art. 292 kc, albowiem za takie są uważane urządzenia będące efektem świadomego, aktywnego działania ludzkiego uzewnętrznionego w trwałej postaci widocznych przedmiotów. Następnie Sąd Rejonowy omówił przepisy art. 172 kc (wraz z jego nowelizacjami w czasie biegu terminu zasiedzenia), stwierdzając, iż w niniejszej sprawie początkiem biegu terminu zasiedzenia jest przekazanie poprzednikowi prawnemu uczestnika urządzeń co nastąpiło w dniu 27.10.1970 roku, a więc 44 lata przed wystąpieniem z niniejszym wnioskiem. Sąd uznał wobec tego, iż nie doszło do przerwania biegu terminu zasiedzenia. Sąd odrzucił jako niezasadne twierdzenia wnioskodawców jakoby dochodzeniu roszczeń przeciwko wnioskodawcy sprzeciwiał się stan prawny istniejący przed 1990 rokiem. Takie zarzuty, w ocenie Sądu Rejonowego, wymagają wskazania konkretnych przeszkód i wykazania ich zaistnienia wobec wnioskodawców lub ich poprzedników prawnych. Wnioskodawcy tych zarzutów nie skonkretyzowali, a instytucje służące ochronie praw własności i organy uprawnione do rozstrzygania sporów m.in. na tle zasiedzenia istniały przed datą wskazaną przez wnioskodawców. Dodatkowo Sąd rejonowy wskazał, iż wnioskodawcy pozostawali bezczynni przez 23 lata także po 1990 roku. Tym samym w przypadku uznania zasiedzenia służebności w dobrej wierze doszłoby do niego już z dniem 27.10.1980 roku a w przypadku złej wiary z dniem 27.10.2000 roku. Nie ma więc znaczenia, w ocenie Sądu I instancji, dla oceny skuteczności zasiedzenia dobra lub zła wiara uczestnika, albowiem nawet przy założeniu, że był on posiadaczem w złej wierze nabył on służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Sąd Rejonowy uznał jednak, że do nabycia przez zasiedzenie służebności doszło w dobrej wierze. Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 7 kc dobra wiara objęta jest domniemaniem prawnym i to na wnioskodawcy zgodnie z art. 6 kc ciążył obowiązek wykazania złej wiary uczestnikowi w posiadaniu. Sąd na potwierdzenie tego stanowiska przytoczył postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23.09.2010 roku w sprawie III CSK 319/09. Uczestnik konsekwentnie wykazywał, że do nabycia służebności doszło w dobrej wierze po przekazaniu mu urządzeń przez organy Państwa powołane do realizacji zadań z ustawy z dnia 28 czerwca 1950 roku o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Przez dobrą wiarę należy rozumieć w tym przypadku przekonanie, chociaż błędne, że określonej osobie przysługuje określone prawo mające się wywodzić z określonego stosunku cywilnoprawnego. Sąd Rejonowy wskazał na kolejne orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2004 roku w sprawie III CK 496/02, stwierdzając, iż przekonanie uczestnika o przysługującym mu uprawnieniu miało podstawę prawną w przepisach obowiązujących w czasie obejmowania w posiadanie w 1970 roku. Obowiązywała wówczas w/o ustawa oraz Dekret z dnia 30.06.1951 roku o obowiązku świadczeń w naturze na niektóre cele publiczne. W niniejszej sprawie wykazano, iż wzniesienie urządzeń przesyłowych odbywało się w ramach programu elektryfikacji a zadanie to wykonywał uprawniony do tego organ [państwowy i wyspecjalizowane przedsiębiorstwa. Sąd Rejonowy uznał, wobec tego, że nastąpiło faktyczne wykonywanie uprawnień przez organy administracji państwowej wynikające w szczególności z art. 1 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 i 2 w/w ustawy z 1950 roku, stanowiących o prawie osób reprezentujących przedsiębiorstwo energetyczne do wstępu, zaś obowiązku właścicieli i posiadaczy do umożliwienia tego wstępu i wykonywania czynności na posesjach i w budynkach, dokonywania tam oględzin i pomiarów oraz wykonywania robót i zakładania urządzeń, jakich będzie wymagać powszechna elektryfikacja, stosownie do zarządzenia organu administracyjnego. Sąd Rejonowy uznał wobec tego, że organy państwowe posiadały odpowiedni tytuł prawny do wzniesienia tych urządzeń przesyłowych, a przedsiębiorstwo przesyłowe następnie do ich eksploatacji. Posiadanie służebności gruntowej polegające na korzystaniu z trwałych i widocznych urządzeń posadowionych na nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe zajmujące się przebyłem energii elektrycznej, stanowi posiadanie w dobrej wierze z chwilą jego objęcia, na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 28.06.1950 roku o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Sąd Rejonowy na potwierdzenie tego stanowiska wskazał na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23.09.2010 roku w sprawie III SCK 319/09. Dlatego też Sąd Rejonowy uznał, iż przedsiębiorstwo to nabyło zasiedzenie wymienionej służebności na podstawie art. 292 kc w zw. z art. 172 kc z dniem 27.10.1980 roku. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Rejonowy uznał, iż zarzut zasiedzenia służebności jest zasadny a termin zasiedzenia upłynął dnia 27.10.1980 roku. Z istoty zasiedzenia wynika nieodpłatne nabycie prawa. Skoro służebność o treści odpowiadającej służebności przesyłu już powstała nie jest możliwe uwzględnienie wniosku o ustanowienie służebności. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 520 § 1 kpc obciążając nimi wnioskodawcę. Apelację od tego postanowienia wnieśli wnioskodawcy, zarzucając mu naruszenie szereg przepisów prawa materialnego a w szczególności art.172 kc, 7 w zw. z art. 172 kc, 225 kc 305