Sygn. akt VI P 153/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2015 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSR Marta Kis
§ 1k.p.
pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, obejmuje wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna (art.
§ 2k.p.).
Pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku. (art.
§ 3k.p.).
Sąd oczywiście zauważa, że praca pielęgniarek w poszczególnych oddziałach szpitalnych na nie zawsze będzie wymagała jednakowej odpowiedzialności czy też wysiłku. Tym niemniej występowanie pewnych oczywistych „różnic” w pracy pielęgniarek na Oddziałach Szpitala ul. (...) i Szpitala przy ul. (...) (np. opieka nad dziećmi/ opieka nad dorosłymi pacjentami czy też Izby Przyjęć na poszczególnych Oddziałach/ Centralna Izba Przyjęć) nie powoduje, że prace te są względem siebie nieporównywalne. W ocenie tut. Sądu praca wszystkich pielęgniarek zatrudnionych w pozwanym USK w B. stanowi pracę o jednakowej wartości. Sąd miał w tym względzie na uwadze, że praca powódek oraz innych pielęgniarek USK w B. wymaga porównywalnych kwalifikacji zawodowych, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku fizycznego oraz psychicznego. W konsekwencji Sąd ocenił jako uzasadnione działania pracodawcy, dążące do wyrównywania dysproporcji płacowych pielęgniarek powstałych na skutek połączenia szpitali, jakie maiło miejsce w lutym 2013r. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę na część zeznań świadek B. K.
(2), w których traktuje ona w szerszym kontekście o działaniach pracodawcy zmierzających do wyrównania płac pielęgniarek. Świadek podała, że po połączeniu w trybie art. 23
(1)k.p. najniższe wynagrodzenia zasadnicze miały pielęgniarki ze szpitala przy ul. (...). W obliczu powyższego pracownikom Szpitala przy ul. (...) nie obniżono wynagrodzeń (tak aby dorównać do najniższych uposażeń), tylko nieco podwyższono wynagrodzenia dla pielęgniarek Szpitala przy ul. (...) (por. k. 226v., godz. 00:48:20 in.). Powyższe okoliczności wpłynęły na pozytywną ocenę przez Sąd działań pracodawcy, który stara się wypośrodkować (uśrednić) wynagrodzenia zasadnicze pielęgniarek połączonych szpitali. Za nietrafiony Sąd uznał również zarzut naruszenia przez pozwanego pracodawcę art. 8 k.p. Strona powodowa zarzuciła w tym względzie, że wynagrodzenie pielęgniarek jest co do zasady „niskie”, wobec czego jego obniżenie stanowi nadużycie prawa (k. 222, godz. 00:22:16 in). W judykaturze sądów powszechnych akcentuje się, że norma art. 8 k.p. oznacza pozbawienie danego podmiotu możliwości korzystania z prawa, które mu w świetle przepisów prawa przedmiotowego przysługuje. Prowadzi to więc zawsze do osłabienia zasady pewności prawa i przełamuje domniemanie korzystania z prawa w sposób zgodny z zasadami współżycia społecznego i jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Z tego względu zastosowanie przez sąd konstrukcji nadużycia prawa jest dopuszczalne tylko wyjątkowo i musi być zgodnie z ustalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny prawa, szczegółowo uzasadnione. Uzasadnienie to musi wykazać, że w danej indywidualnej i konkretnej sytuacji, wyznaczone przez obowiązujące normy prawne typowe zachowanie podmiotu korzystającego ze swego prawa, jest ze względów moralnych, wyznaczających zasady współżycia społecznego, niemożliwe do zaakceptowania, ponieważ w określonych, nietypowych okolicznościach zagraża podstawowym wartościom, na których opiera się porządek społeczny i którym prawo powinno służyć (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 listopada 2013 r., III APa 22/13, LEX nr 1409107). Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Sąd oczywiście nie przeczy, że wynagrodzenia zasadnicze pielęgniarek (w tym powódek) są zbyt niskie i nieadekwatne do ciężaru i odpowiedzialności ich pracy. Tym niemniej Sąd zwraca uwagę, że w rozpoznawanej sprawie do obniżki płac powódek, w drodze wypowiedzeń zmieniających, nie doszło z powodu uznania przez pozwanego, że kwoty ich dotychczasowych wynagrodzeń zasadniczych są „co do zasady” zbyt wysokie (wygórowane). Skorzystanie przez pozwanego z przysługującego mu prawa do wypowiedzenia powódkom wynikających z ich umów o pracę warunków płacy było podyktowane zgoła odmiennymi przyczynami. Zasadniczą motywacją pozwanego w podjęciu tego rodzaju decyzji było bowiem dążenie do wyrównania płac pielęgniarek we wszystkich należących do USK w B. placówkach medycznych. Tego rodzaju zachowania podmiotu korzystającego ze swojego prawa nie sposób uznać za niemoralnego, czy też sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, nawet przy uwzględnieniu, że dotychczasowe wynagrodzenia za pracę powódek (sprzed wypowiedzenia) nie były wysokie. Podsumowując, w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że wypowiedzenie powódkom wynikających z ich umów o pracę warunków płacy było nieuzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w pkt. I i III wyroku. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania powódek kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy obciążanie powódek kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej, nie byłoby uzasadnione. Przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. tut. Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim okoliczność związaną z trudnym położeniem finansowym powódek po obniżce i tak niewysokich płac. W tym należy zaakcentować, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2011 r. II CZ 68/11, sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem sądu orzekającego i od oceny tego sądu zależy przesądzenie, że taki szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w rozpoznawanej sprawie oraz usprawiedliwia odstąpienie od obowiązku ponoszenia kosztów procesu. Ingerencja w to uprawnienie, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia o kosztach procesu, następuje jedynie w sytuacji stwierdzenia, że dokonana ocena jest dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw (pkt. III wyroku). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu. § 19 pkt. 1 i 2 w zw. z § 12 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Sąd, w oparciu o § 2 pkt. 3 w/w rozporządzenia podwyższył opłatę o stawkę podatku od towarów i usług (pkt. II wyroku).