kp stanowi, że pracodawca zawiera z pracownikiem podnoszącym kwalifikacje zawodowe umowę określającą wzajemne prawa i obowiązki stron. Umowę zawiera się na piśmie. Umowa, o której mowa w § 1, nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracownika niż przepisy niniejszego rozdziału (§2). Nie ma obowiązku zawarcia umowy, o której mowa w § 1, jeżeli pracodawca nie zamierza zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych (§3). Na mocy umowy o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych pracodawca zobowiązuje się przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe w formie wskazanej w umowie co najmniej uprawnienie do urlopu szkoleniowego oraz zwolnienie z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia, oraz na czas ich trwania z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, pracownik zaś zobowiązuje się co najmniej do podjęcia podnoszenia kwalifikacji zawodowych w formie wskazanej w umowie i dołożenia należytej staranności w dążeniu do jego ukończenia (art. 103 1 i 103 5 pkt 1 kp). Są to elementy konieczne umowy o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych. W doktrynie przyjmuje się, że gdy pracodawca w drodze umowy o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych przyznaje pracownikowi dodatkowe świadczenia (art. 103 3 kp), w szczególności zobowiązuje się pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie, stanowi to element uzupełniający umowy o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych. Umowa o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych może także zawierać jako element uzupełniający postanowienie, mocą którego pracodawca zobowiązuje pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych (art.
Wymóg tej zgody konieczny jest również ze względu na wyrażoną w art. 10 kp zasadę wolności pracy. Umowa o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych stanowi umowę prawa pracy, związaną z umową o pracę, lecz od niej odrębną. Jest ona klauzulą autonomiczną. O odrębności tej umowy od umowy o pracę, a tym samym o odrębności wynikających z niej zobowiązań od praw i obowiązków stron stosunku pracy związanych ze świadczeniem pracy, należy wnosić z treści art.
kp, który stanowi, że umowa ta nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracownika niż "przepisy niniejszego rozdziału". Gdyby umowa ta miała stanowić uzupełnienie umowy o pracę, przepis ten, wobec brzmienia art. 18 kp, byłby zbędny. ( por. komentarz do art. 103.1-103.6 kp Eliza Maniewska, LEX OMEGA, wyroki SN: z dnia 25 stycznia 2005 r., I PK 144/04, OSNP 2005, nr 17, poz. 265; z dnia 29 listopada 2000 r., I PKN 118/00, OSNP 2002, nr 13, poz. 308; oraz z dnia 12 października 1999 r., I PKN 292/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 112, przyjmujące odrębność tej umowy od umowy o pracę). W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że co do formy zawarcia umowy o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych należy wyróżnić dwie sytuacje. Gdy umowa ta zawiera wyłącznie wskazane wyżej elementy konieczne, ewentualnie również postanowienia o świadczeniach dodatkowych pracodawcy, wystarczająca jest forma ustna, choć ze względów dowodowych (w sensie ułatwienia dowodzenia) należy zalecać zawarcie jej na piśmie. Do zawarcia umowy o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych w tym kształcie może także dojść w sposób dorozumiany (art. 60 k.c.). Natomiast jeżeli umowa o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych zawiera zobowiązanie pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, łączna analiza § 1 i 3 art.
prowadzi do wniosku, że aby doszło do tego zobowiązania, musi być ono wyrażone pod rygorem nieważności na piśmie. Co do braku zachowania formy pisemnej tego zobowiązania nie jest bowiem właściwe sięganie na podstawie art. 300 k.p. do regulacji zawartej w art. 73 § 1 k.c. Przepis ten stanowi, że jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. Należy bowiem podzielić pogląd i argumentację zawarte w uchwale pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN z dnia 18 kwietnia 1988 r., III PZP 62/87, OSNCP 1988, nr 12, poz. 165, że w świetle przepisów prawa pracy nie można przyjąć założenia o generalnym nieunormowaniu w nim skutków braku formy czynności prawnych z zakresu prawa pracy. Niektóre bowiem przepisy tego prawa regulują samodzielnie skutki braku zastrzeżonej czynności prawnej, i to w sposób specyficzny, odbiegający od uregulowań zawartych w art. 73-77 k.c. Na przykład brak zastrzeżonej w art. 29 § 2 k.p. pisemnej formy umowy o pracę zobowiązuje pracodawcę do potwierdzenia pracownikowi najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy na piśmie rodzaju zawartej umowy i jej warunków oraz ustalenia co do stron. Należy więc uznać, że w razie niewypełnienia tego obowiązku przez zakład pracy pracownik może domagać się ustalenia przez sąd pracy rodzaju i warunków zawartej umowy. Z kolei niezachowanie pisemnej formy rozwiązania przez zakład pracy umowy o pracę za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia (art. 30 § 3 k.p.) uprawnia pracownika do dochodzenia roszczeń określonych w art. 45, 50 i 56 k.p. Również z kategorycznego brzmienia art.
z § 3 wynika, że przepisy te samodzielnie normują skutek niezachowania przewidzianej w nich formy zobowiązania pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Należy zwrócić uwagę, że nie ograniczono się tu do wskazania, iż zobowiązanie takie (umowa) powinno być zawarta na piśmie, jak to czynią np. art. 606 i 616 k.c. Pisemna forma jest więc tu przesłanką powstania zobowiązania pracownika. Taka wykładnia odpowiada celowi, dla którego forma ta została ustanowiona - ochronie interesu pracownika, który przez takie zobowiązanie poszerza zakres swojej odpowiedzialności ponad standardowy wymiar oraz dobrowolnie ogranicza swoją swobodę rozwiązania umowy o pracę. Jak wynika z wyżej zamieszczonych wywodów, zobowiązanie pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych stanowi jedynie element uzupełniający umowę o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych (por. Komentarz do art. 103.1-103.6kp Eliza Maniewska, LEX OMEGA). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela przedstawione powyżej poglądy dotyczące konieczności zawarcia umowy o podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracownika na piśmie jeżeli zawiera ona zobowiązanie pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. W doktrynie wskazuje się również, że brak zachowania formy pisemnej w opisanej powyżej sytuacji powoduje, że nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, a co do pozostałych części pozostaje ona w mocy ( co wynika z unormowania zawartego w art. 58§3 kc w zw. z art.300 kp, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowienia dotkniętego nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. (por. Komentarz do art. 103.1-103.6kp Eliza Maniewska, LEX OMEGA). Sąd pogląd ten również podziela w całości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że z przeprowadzonego postępowania wynika, iż w braku elementu umowy polegającego na zobowiązaniu pracownika do pozostawania w zatrudnieniu przez okres 2 lat po uzyskaniu kwalifikacji wynikających ze szkolenia – do zawarcia umowy by nie doszło. Okoliczność tę potwierdzili wszyscy przesłuchani w niniejszej sprawie świadkowie, a także występujący w charakterze strony powodowej członek zarządu R. B.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.