Sygn. akt VII Ua 136/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 października 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z 13 lutego 2015 roku i przyznał A. B. prawo do zasiłku chorobowego za okresy od 31 marca 2010 roku do 20 kwietnia 2010 roku oraz od 14 marca 2013 roku do 9 kwietnia 2013 roku i od 1 sierpnia 2013 roku do 14 sierpnia 2013 roku oraz ustalił, że wnioskodawca A. B. nie jest zobowiązany do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za okres od 14 marca 2013 roku do 9 kwietnia 2013 roku oraz od 1 sierpnia 2013 roku do 14 sierpnia 2013 roku w łącznej kwocie 2.379,73 zł. Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu następujące ustalenia faktyczne. A. B. podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Przedmiotem działalności gospodarczej w spornym okresie była elektronika samochodowa. Siedziba firmy wnioskodawcy mieści się w miejscu zamieszkania - w Ł., przy ulicy (...). W ramach prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca naprawia elektronikę, elektryczne podzespoły samochodowe. Naprawy wykonywane są w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Do roku 2008 wnioskodawca posiadał warsztat. Wnioskodawca nie zatrudnia pracowników, wszystkie czynności wykonuje samodzielnie, sporadycznie wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej pomaga małżonka. A. B. w okresach zdolności do pracy na wezwanie warsztatów mechanicznych udawał się celem dokonania naprawy podzespołów elektronicznych na miejscu. Naprawy dokonywane były także w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Właściciele warsztatów mechanicznych od około 2010 nie udostępniali także swoim klientom numeru telefonu wnioskodawcy, z uwagi na trudności w kontakcie z nim z powodu stanu zdrowia i okresów niezdolności do pracy. A. B. współpracował między innymi z warsztatem mechanicznym znajdującym się w Ł. przy ul. (...) i ul. (...). Wnioskodawca upoważnił do reprezentowania go przez Urzędem Skarbowym i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych księgową A. L.. Nie upoważnił nikogo do podpisywania faktur. Od 2010 roku przyczyną niezdolności do pracy A. B. był bezdech senny, choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych, nadciśnienie tętnicze, guz prawego kanału słuchowego. W tym czasie do 2014 roku wnioskodawca był wielokrotnie hospitalizowany. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wypłacił ubezpieczonemu zasiłek chorobowy między innymi za okresy : - od 31 marca 2010 roku do 20 kwietnia 2010 roku, - od 14 marca 2013 roku do 9 kwietnia 2013 roku, - od 1 sierpnia 2013 roku do 14 sierpnia 2013 roku. W dniu 20 kwietnia 2010 roku wystawiona została faktura zakupu przez wnioskodawcę testera akumulatorów od firmy (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w P.. Tester do akumulatorów został zamówiony przez A. B. kilka miesięcy przed faktycznym zakupem, w okresie zdolności do pracy wnioskodawcy. Urządzenie miało mieć polską wersję językową. W momencie kiedy pojawiło się urządzenie na rynku zostało dostarczone wnioskodawcy do miejsca zamieszkania przez przedstawiciela handlowego firmy. W dniu 18 marca 2013 roku wystawiona została faktura zakupu przez A. B. testera płynu hamulcowego. Sprzęt został zakupiony przez Internet na Allegro.pl z uwagi na okazyjną ofertę. Towar został dostarczony wnioskodawcy pocztą pod adres zamieszkania. W dniu 2 sierpnia 2013 roku wystawiona została faktura zakupu przez wnioskodawcę przez (...) Spółkę Jawną w Ł. na zakup zaworu powietrza, węża technicznego, złączek, końcówek, celem wykonania urządzenia do czyszczenia podzespołów. Urządzenie nie zostało wykonane do chwili obecnej. A. B. dokonał zamówienia towaru przez Internet, towar odebrała żona wnioskodawcy. Ubezpieczony nie wykonywał w okresach niezdolności do pracy żadnych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w tym napraw podzespołów elektronicznych, bo nie był w ogóle zdolny do podjęcia tych czynności, z uwagi na stan zdrowia. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, iż wniesione odwołanie jest uzasadnione. Sąd Rejonowy podniósł, iż zgodnie z art. 17 ust 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U Nr 60 poz 626 z późn. Zm.) ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Celem zasiłku chorobowego jest rekompensata utraconego przez osobę niezdolną do pracy zarobku. Świadczenie to jest wypłacane zamiast dochodu, który osiągnąłby ubezpieczony, gdyby był zdolny do pracy. Sąd I instancji podniósł, że art. 17 ustawy zasiłkowej zawiera dwie przesłanki, które powodują utratę prawa do zasiłku chorobowego. Pierwsza przesłanka to wykonywanie pracy zarobkowej (w okresie orzeczonej niezdolności do pracy). Druga to wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Przesłanki utraty prawa do zasiłku są niezależne od siebie i mają samoistny charakter. Organ rentowy w zaskarżonej decyzji zarzucił, iż wnioskodawca w spornym okresie wykonywał pracę zarobkową. Pracą w rozumieniu przepisu jest praca w potocznym tego słowa znaczeniu, w tym także wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych - stosunku pracy, stosunków o charakterze cywilnoprawnym, a także prowadzenie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie (por. wyrok SN z dnia 20 stycznia 2005 r., II UK 154/04, OSP 2006, z. 4, poz. 43 i powołane w jego uzasadnieniu: wyrok SA w Warszawie z dnia 16 maja 1996 r., III AUr 388/96, Prawo Pracy 1997, nr 2, s. 43; wyrok SA w Katowicach z dnia 20 stycznia 1999 r., III AUa 945/98, OSA 1999, z. 11-12, poz. 58; wyrok SN z dnia 14 kwietnia 2000 r., II UKN 513/99, OSNAPiUS 2001, nr 20, poz. 627; wyrok SN z dnia 19 lipca 2001 r., II UKN 494/00, OSNP 2003, nr 9, poz. 234). O zakwalifikowaniu wykonywania określonych czynności jako "pracy" nie decyduje charakter stosunku prawnego, na podstawie którego są one wykonywane, ale rodzaj tych czynności (wyrok SN z dnia 20 stycznia 2005 r., II UK 154/04, OSP 2006, z. 4, poz. 43; wyrok SN z dnia 9 października 2006 r., II UK 44/06, OSNP 2007, nr 19-20, poz. 295). Jak wskazał Sąd Rejonowy, pracą zarobkową na gruncie komentowanego przepisu określa się wszelką aktywność ludzką, która zmierza do uzyskania zarobku, nawet gdyby miała ona polegać na czynnościach nieobciążających organizmu ubezpieczonego w istotny sposób. Podkreśla się dodatkowo, że takie definiowanie pracy zarobkowej wypływa z konieczności ścisłego stosowania przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, w którym przeważa - z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter norm prawnych - formalistyczne ujęcie uprawnień ubezpieczonych (wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2005 r., I UK 370/04, OSNP 2005, nr 21, poz. 342, OSP 2006, z. 12, poz. 134; wyrok SN z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 338). W wyroku z dnia 9 października 2006 r., II UK 44/06, OSNP 2007, nr 19-20, poz. 295) Sąd Najwyższy podkreślił jednak, że nie każdy przejaw aktywności stanowi wypełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, powodujące utratę prawa do zasiłku chorobowego. Jak zaznaczył SN - nie dochodzi do wypełnienia przesłanek z art. 17 ustawy, gdyby były to zachowania o charakterze incydentalnym. Konkluzja mająca swoje odzwierciedlenie w tezie wyroku jest następująca: tylko sporadyczna, wymuszona okolicznościami, aktywność zawodowa może usprawiedliwiać zachowanie prawa do zasiłku chorobowego. W innych przypadkach za okres niezdolności do pracy, w czasie której ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową, nie należy się zasiłek, lecz wynagrodzenie, przy czym nie jest niezbędne, aby wykonywana praca była niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego. W ocenie Sądu I instancji, nie stanowi pracy zarobkowej skutkującej utratą prawa do zasiłku chorobowego – w kontekście bogatego orzecznictwa - uzyskiwanie w trakcie korzystania ze zwolnienia lekarskiego dochodów, niepołączonych z osobistym świadczeniem pracy, jedynie podpisywanie w trakcie zwolnienia lekarskiego dokumentów finansowych, sporządzonych przez inną osobę oraz "formalno-prawne" prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, jeśli osoba ją prowadząca jest równocześnie pracodawcą i wyłącznie w zakresie jej obowiązków leży nadzór nad działalnością firmy. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002 r., II UKN 710/00 (OSNP 2003 nr 20, poz. 498), stwierdzono, że samo podpisanie w trakcie zwolnienia lekarskiego dokumentów finansowych sporządzonych przez inną osobę nie może być traktowane jako wykonywanie dotychczasowej pracy w ramach prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiącej podstawę pozbawienia zasiłku chorobowego, a w wyroku z dnia 4 lipca 2000 r., II UKN 634/99 (OSNAPiUS 2002 nr 2, poz. 48), że ubezpieczony, który w okresie zwolnienia lekarskiego prowadzi dotychczasową działalność gospodarczą nie traci za okres leczenia szpitalnego prawa do zasiłku chorobowego. Pozbawienie prawa do zasiłku może i powinno nastąpić tylko wtedy, gdy w trakcie zwolnienia lekarskiego są wykonywane przez przedsiębiorcę w jego zakładzie konkretne czynności związane wprost z działalnością gospodarczą, w tym nadzór nad zatrudnionymi pracownikami, obsługa klientów, przyjmowanie i wydawanie materiałów itp. Tak więc przy stosowaniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. należy zdecydowanie odróżnić „pracę zarobkową", wykonywaną w ramach działalności gospodarczej przez osobę jednoosobowo prowadzącą tę działalność, od czynności formalnoprawnych do jakich jest ona zobowiązana jako pracodawca (por. wyrok z dnia 7 października 2003 r., II UK 76/03, OSNP 2004 nr 14, poz. 247). Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż wnioskodawca w spornych okresach, ujętych w zaskarżonej decyzji nie podejmował pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ustawy zasiłkowej. W okresach zdolności do pracy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca dokonywał napraw podzespołów elektronicznych bądź w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, w miejscu zamieszkania, bądź dokonywał stosowanych napraw w warsztatach mechanicznych, na wezwanie właścicieli warsztatów. Organ rentowy nie wykazał by w okresach ujętych w decyzji wnioskodawca podejmował konkretne czynności związane wprost z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie przedstawione zostały chociażby jakiekolwiek faktury sprzedażowe w zakresie usług wnioskodawcy. Przedłożone natomiast 3 faktury zakupowe ze spornego okresu, dotyczące zakupu testera akumulatorów w 2010 roku i zakupu testera płynu hamulcowego i kilku części do wykonania urządzenia do czyszczenia podzespołów w 2013 roku Sąd potraktował jako działalność incydentalną, wymuszoną okolicznościami. Tester do akumulatorów został zamówiony w okresie wcześniejszym, a jedynie na okres niezdolności do pracy przypadł moment dostarczenia tego towaru wnioskodawcy przez przedstawiciela handlowego i wystawienie faktury. Sąd I instancji dał także wiarę zeznaniom wnioskodawcy, co do okoliczności i przyczyn zakupu testera do płynu hamulcowego w okresie niezdolności do pracy, co podyktowane zostało okazyjną ceną tego urządzenia. Towar został zamówiony przez Internet i dostarczony pocztą. Natomiast towar do urządzenia, które faktycznie nie zostało do chwili obecnej wykonane odbył się również przez Internet, a towar odebrany został przez żonę wnioskodawcy. Zeznania wnioskodawcy i przesłuchanych świadków w tym zakresie były zgodne. W spornych okresach wnioskodawca nie wykonywał żadnych napraw podzespołów w ramach współpracy z warsztatami mechanicznymi, co potwierdzili przesłuchani w charakterze świadków, właściciele tych warsztatów. W spornych okresach nie wykazane zostały żadne okoliczności, które potwierdzałyby osobiste świadczenie pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ustawy zasiłkowej, a tym samym w ocenie Sądu I instancji brak było podstaw do uznania, iż pobrane przez wnioskodawcę zasiłki chorobowe za okresy ujęte w zaskarżonej decyzji nie przysługiwały i są nienależnie pobranymi świadczeniami, które powinny podlegać zwrotowi. Apelację od powyższego orzeczenia w całości wniósł organ rentowy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: - art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.