Przepis art.
wyklucza jakiekolwiek zmiany powództwa zarówno o charakterze podmiotowym (art. 194-196, 198), jak i przedmiotowym (art. 193 k.p.c.). Przez zmianę powództwa rozumieć należy również zmianę jego podstawy faktycznej w sposób wymagający badania nowych okoliczności w świetle innych norm prawnych. Pozew powinien bowiem, zgodnie z art. 187 § 1 k.p.c., zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych je uzasadniających. Powództwo obejmuje nie tylko skonkretyzowane roszczenie, ale również genezę sporu w postaci okoliczności faktycznych. Zmiana zatem podstaw faktycznych roszczenia, prowadząca do zmiany jego podstawy prawnej, jest niedopuszczalna (por. M. Manowska, Postępowanie uproszczone w procesie cywilnym, Warszawa 2002 r.; tak też P. Machnikowski, Prawo wekslowe, Warszawa 2009, s. 243-247). Skoro zatem zmiana powództwa jest niedopuszczalna, to wszelkie czynności, których skutkiem miałoby być rozszerzenie lub zmiana żądania są w tej sprawie bezskuteczne. W toku postępowania powódka niewątpliwie dokonała zmiany podstawy faktycznej swojego żądania, a więc zmiany przedmiotowej. Według twierdzeń zawartych w pozwie, objęta żądaniem pozwu kwota 1.644,49 zł stanowiła wynagrodzenie strony powodowej określone na podstawie umowy o współpracy. W pozwie powódka nawet nie wspomniała o rozwiązaniu tejże umowy. Po rozwiązaniu umowy powódka nie była uprawniona do naliczania opłat przewidzianych w umowie, co najwyżej mogła żądać odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania umowy czy też odszkodowania za bezumowne korzystanie z terminala. Kwotę 1.644,49 zł Sąd I instancji zasądził na podstawie art. 471 k.c. Z przytoczonych powyżej przyczyn, pomimo próby zmiany roszczenia powódki, uznać należało, że przedmiotem powództwa w sprawie pozostała wierzytelność z umowy o współpracy. Skoro bowiem zmiana powództwa jest niedopuszczalna, to wszelkie czynności, których skutkiem miałaby być zmiana przedmiotowa żądania w tej sprawie należy uznać za bezskuteczne. Z przepisu art. 321 § 1 k.p.c. wynika, że sąd może orzekać wyłącznie o roszczeniach, które wynikają z faktów przytoczonych przez powoda. Związanie sądu granicami żądania obejmuje nie tylko związanie, co do samej treści (wysokości) żądania zasadniczego, ale także co do uzasadniających je elementów motywacyjnych, czyli podstawy faktycznej (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1993 r., I CRN 156/93, LEX nr 518175; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 r., II CSK 344/07, LEX nr 388844; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r., III CSK 17/08, LEX nr 424385). Podstawa faktyczna powództwa musi być zatem jednoznacznie określona przez stronę dochodzącą roszczenia, a niedopuszczalne jest w postępowaniu uproszczonym, aby wbrew art. art.
sąd samodzielnie, aprobował zmianę podstawy dochodzonego w pozwie roszczenia rozstrzygając w tym zakresie. Zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego, które zapadło w zakresie niedopuszczalnie zmienionego powództwa na odszkodowanie stanowiło w niniejszej sprawie wyrokowanie, co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.). Ponadto powódka nie udowodniła zasadności swojego roszczenia dochodzonego w pozwie, którego podstawę stanowiła umowa o współpracy. Nie jest zasadny podniesiony w apelacji zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 751 k.c. Skrócony, dwuletni, termin przedawnienia roszczeń obejmuje, stosownie do art. 751 pkt 1 k.c., roszczenia o wynagrodzenie, o zwrot wydatków, o ile roszczenia te przysługują osobom (tzn. przyjmującym zlecenie), które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju. Wiążąca strony umowa o współpracy, mająca charakter umowy o świadczenie usług w rozumieniu art.750 k.c., do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 734 i następne k.c.) została rozwiązana z dniem 31 października 2009 roku. Po tej dacie strona powodowa nie była uprawniona do naliczania sobie wynagrodzenia na podstawie umowy o współpracy. Apelacja pozwanych co do punktu 2 wyroku podlega odrzuceniu z uwagi na brak pokrzywdzenia (gravamen) zaskarżonym postanowieniem skarżących. U podstaw konstrukcji apelacji leży pojęcie gravamen, oznaczające, że strona lub uczestnik postępowania nieprocesowego, niezadowoleni z rozstrzygnięcia sądu I instancji, pokrzywdzeni tym rozstrzygnięciem, mogą zwrócić się do sądu odwoławczego o kontrolę rozstrzygnięcia wydanego przez sąd I instancji. We współczesnym orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko traktujące gravamen jako dodatkową przesłankę formalną środka zaskarżenia, którego brak uzasadnia odrzucenie środka zaskarżenia z powodu jego niedopuszczalności (np. postanowienia z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 166 oraz z dnia 6 marca 2007 r., II PZ 83/06, OSNP 2008, nr 9 - 10, poz. 136, opubl. Legalis). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pokrzywdzenie orzeczeniem polega na całkowitym, bądź na częściowym nieuwzględnieniu żądań (obrony) i uwidacznia się przez porównanie twierdzeń skarżącego o przysługujących mu prawach z rozstrzygnięciem o tych prawach zawartym w orzeczeniu. Pokrzywdzenie orzeczeniem warunkuje istnienie interesu prawnego w jego zaskarżeniu. Innymi słowy, skarżącemu, który nie wykazał pokrzywdzenia orzeczeniem, można zarzucić brak interesu prawnego w kwestionowaniu orzeczenia w celu uzyskania jego uchylenia albo zmiany. Według „poszerzonej” definicji gravamen, pokrzywdzenie orzeczeniem istnieje nie tylko wtedy, gdy zachodzi różnica między tym, czego strona wcześniej żądała, a rozstrzygnięciem, ale także wtedy, gdy orzeczenie jest zgodne z żądaniem strony, jednak nie zapewnia jej wszystkich możliwych korzyści prawnych. Pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia, chyba że interes publiczny wymaga merytorycznego rozpoznania tego środka (stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów, zasada prawna, z 15.05.2014r., III CZP 88/13, opubl.: Biuletyn SN rok 2014, nr 5). Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo co do kwoty 1.644,49 zł i odsetek ustawowych od 12 lipca 2012 roku do dnia zapłaty, a na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. odrzucił apelację pozwanych w części dotyczącej punktu 2 zaskarżonego wyroku. O kosztach postępowania przed Sądem I instancji Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Zasądzoną kwotę stanowi wynagrodzenia pełnomocnika pozwanych – 600,00 zł oraz dwie opłaty skarbowe od pełnomocnictw (od każdego pełnomocnictwa) 2x 17,00 złotych. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i obciążył powódkę całością kosztów postępowania apelacyjnego poniesionymi przez pozwanych, ponieważ pozwani ulegli tylko co do nieznacznej części swego żądania. Zasądzoną kwotę stanowi oplata sądowa od apelacji 30,00 zł, wynagrodzenia pełnomocnika pozwanych – 300,00 złotych. Wynagrodzenie pełnomocnika pozwanych będącego adwokatem zostało określone zgodnie z § 2 ust. 1 i 2, § 6 pkt 5, § 13 ust. 1 punkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 461ze zm.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.