Sygn. akt III AUa 1415/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Iwona Szybka Sędziowie: SSA Mirosław Godlewski (spr.) SSA Dorota Rzeźniowiecka Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Sztuka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. w Ł. sprawy P. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Ł. o emeryturę na skutek apelacji P. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt VIII U 3755/13 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 1415/14 UZASADNIENIE Decyzją z 8 sierpnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił P. S. prawa do emerytury w obniżonym wieku z powodu niespełnienie kryterium wieku oraz kryterium stażu szczególnego. Organ rentowy nie uznał za okres pracy w szczególnych warunkach okresu od 11 października 1975 r. do 31 grudnia 1990 r. w (...) S.A., ponieważ przedłożone świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach było błędnie wystawione a w kartach wynagrodzeń za lata 1975-1990 brak było informacji, na jakim stanowisku odwołujący był zatrudniony. Ponadto do stażu nie zaliczono okresu przebywania na urlopie bezpłatnym od 10 września 1997 r. do 16 września 1997 r. W odwołaniu ubezpieczony wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia podnosząc, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych w pełnym wymiarze czasu w okresie od 11 października 1975 r. do 31 października 1998 r. w zakładzie (...) S.A. Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania, powtarzając argumentację z uzasadnienia decyzji. Wyrokiem z dnia 30 września 2014 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie. Wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę następujące ustalenia faktyczne. Wnioskodawca, urodzony (...), złożył 16 lipca 2013 r. wniosek o emeryturę. Nie był członkiem OFE i legitymował się stażem ogólnym wynoszącym ponad 25 lat. Uznany przez organ rentowy staż szczególny wynosił 7 lat 8 miesięcy i 20 dni. P. S. od 1 czerwca 1968 r. podjął prace w Przedsiębiorstwie (...) w Ł., na stanowisku robotnika młodocianego w celu nauki zawodu w specjalności montera instalacji przemysłowych na okres 3 lat. W dniu 4 czerwca 1971 r. odwołujący się zdał egzamin podstawowy ze spawalnictwa acetylenowego a 23 czerwca 1971 roku ukończył zasadniczą szkołę zawodową. Dotychczasowy pracodawca 7 czerwca 1971 r. zawarł z ubezpieczonym umowę o pracę na stanowisku robotnika w zakresie robót instalacji wodno-kanalizacyjnych, gazowych, centralnego ogrzewania i blacharskich. W dniu 12 sierpnia 1971 r. wnioskodawca ukończył 18 lat. W Przedsiębiorstwie (...) w Ł. wnioskodawca robił konserwacje i wszelkiego rodzaju naprawy: rurociągi i wymiana pomp. Odwołujący się zajmował się również udrażnianiem instalacji. Ubezpieczony został powołany do czynnej służby wojskowej od dnia 26 kwietnia 1973 r. i odbywał ją do 12 kwietnia 1975 r. Zgodnie z załączonym do akt świadectwem pracy P. S. był zatrudniony w (...) W S.A. w Ł. na stanowisku hydraulika w wymiarze pełnego etatu w okresie od 11 października 1975 r. do 31 października 1998 r., przy czym w tym okresie zatrudnienia posiadał okres nieskładkowy od 2 października 1992 r. do 4 listopada 1992 r. (...) W S.A. w Ł. wystawił skarżącemu świadectwo wykonania pracy w szczególnych warunkach w okresie od 11 października 1975 r. do 31 października 1998 r. stale i w pełnym wymiarze godzin pracy, jako monter urządzeń i instalacji wodno-kanalizacyjnych na oddziałach, będących w ruchu, w których jako podstawowe są prace wymienione w wykazie. Stanowisko wnioskodawcy zostało określone jako hydraulik. Pracodawca powołał się na wykaz A, dział V poz. 1B 8-17 pkt 8-17 wykazu stanowiącego załącznik nr 4 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze prac resortu przemysłu chemicznego i lekkiego. Pomiędzy (...) w Ł. a P. S. została 9 października 1975 r. zawarta umowa o pracę na okres próbny od 11 października 1975 r. do 24 października 1975 r. na stanowisku robotnika transportu wewnętrznego na wykończalni, przy czym na własną prośbę robotnik magazynowy z wynagrodzeniem 10 zł + premia 20%. Od 25 października 1975 r. umowa została przedłużona na czas nieokreślony. Wnioskodawca otrzymał zakres obowiązków i odpowiedzialności na stanowisku robotnika związanych z transportem tkanin w dniu 11 października 1975 r. i podpisał go. Z dniem 17 listopada 1975 r. wnioskodawca otrzymał angaż na stanowisko ślusarza w dziale Głównego Mechanika z wynagrodzeniem 13 zł na godzinę + premia, w tym charakterze pracował też w dniu 1 lipca 1981 r. Wnioskodawca otrzymał w dniu 14 listopada 1975 r. zakres obowiązków i odpowiedzialności oraz uprawnień na stanowisku ślusarza warsztatowego, który podpisał. Należało do nich: obrabianie detali przez ich piłowanie, cięcie, przecinanie, wycinanie, obcinanie blach, kształtowników, rur, wiercenie otworów w różnych płaszczyznach wiertarkami, rozwiercanie ręczne i wiertarkami otworów w maszynach, trasowanie detali, nacinanie gwintów, skrobanie i docieranie prowadnic, panewek, klinów, wykonywanie nowych części i przedmiotów z zakresu ślusarstwa, regeneracja części i przedmiotów częściowo zużytych, montaż zespołów i podzespołów po ręcznej obróbce wykończającej, przeprowadzanie obróbki cieplnej mniej skomplikowanej detali i urządzeń oraz posługiwanie się przyrządami kontrolno pomiarowymi i ich właściwa konserwacja i przechowywanie. Od 1 listopada 1984 r. ubezpieczonemu powierzono obowiązki na stanowisku montera układów hydraulicznych na oddziale remontu wykończalni w dziale głównego mechanika. W dniu 20 lipca 1987 r. pracodawca zaświadczył, że wnioskodawca jest zatrudniony w oddziale remontowym wykończalni na stanowisku montera aparatów i układów hydraulicznych. W zakładzie (...) były 2 warsztaty. Jeden z nich zajmował się ogrzewaniem, instalacjami, grubymi rurami; drugi warsztat, w którym pracował ubezpieczony, był stworzony na potrzeby wykańczalni i bielnika. Ponadto był jeszcze dział produkcji robotników transportu wewnętrznego. Wnioskodawca wykonywał czynności przede wszystkim w charakterze hydraulika a także montera rur ciepłowniczych i urządzeń hydraulicznych, wymieniał instalacje c.o., rury, zawory. Odwołujący się pracował w wymiarze całego etatu. P. S. pracował na jedną zmianę od 8 do 16. Jeśli była potrzeba (awaria, remont wszystkich maszyn), to pracował w nadgodzinach. Skarżący wykonywał pracę na oddziale remontu wykańczalni. Praca odwołującego się polegała na naprawie układów hydraulicznych, ciepłowniczych i innych urządzeń jak pompy. Ubezpieczony zajmował się także naprawą instalacji, w których znajdowały się chemikalia. Wymieniał rury, zawory, urządzenia grzewcze instalacje centralnego ogrzewania. Część instalacji było na zewnątrz a część w budynku, ale na zewnątrz wnioskodawca nie naprawiał. Były to instalacje kwasu solnego, wody utlenionej, sody kaustycznej a także rury . Wnioskodawca wymieniał instalacje, gdy były przeżarte lub dziurawe. P. S. naprawiał je pod kątem hydraulicznym, należał do brygady hydraulicznej, naprawiał i remontował maszyny, był brygadzistą pracującym, w lipcu był robiony postój na poszczególnych oddziałach, demontowano maszyny w celu ich remontu. Ubezpieczony naprawiał również instalacje wodne, gdy instalacje się zapychały oraz prace spawalnicze. Wnioskodawca naprawiał także rury parowe i wodne w piwnicy. Większość naprawy odbywała się bezpośrednio na hali – bielniku. Były w niej maszyny do wybielania, do drukowania tkanin, do uzdatnienia materiału, parowniki. Naprawa maszyny trwała od godziny do pięciu godzin. Gdy zepsuła się pompa, to trzeba ją było wymienić. Pompy naprawiało się w warsztacie. Wnioskodawca naprawiał poszczególne elementy na miejscu albo w warsztacie, ewentualnie w centralnym warsztacie mechanicznym. Do warsztatu wchodziło się bezpośrednio z wykończalni. Warsztat był najbliżej działu apretury. Jeśli na hali pękł grzejnik w maszynie, służący do suszenia tkaniny, to zatrzymywano maszynę i wycinano ręcznie grzejnik. Następnie był on spawany na miejscu albo wieziony na centralny warsztat i wymieniany na nowy. Wnioskodawca wykonywał prace hydraulika. Wymieniał umywalki, naprawiał baterie, uszczelki, przepychał zapchane sedesy. Większość pracy odbywała się na hali produkcyjnej. Wymiana umywalki czy baterii zabierała około 2 godzin, w zależności od tego jak to było zamontowane i jaki był dostęp. W biurze wymiana baterii zajmowała najdłużej pół godziny. W toaletach przepychanie przy użyciu sprężyny zajmowało więcej czasu. Praca odbywała się w ramach brygad remontowych. Odwołujący się należał do brygady hydraulicznej. Brygada liczyła od 5 do 7 osób i kierował nią brygadzista. Brygady wraz z brygadzistami podlegały mistrzowi zmianowemu. (...) W S.A. wykonywali pracę zgodną ze swoimi angażami. J. R. był zatrudniony, jako ślusarz remontowy w zakładzie (...) S.A. w dziale głównego mechanika remontu wykończalni na w okresie od 19 września 1953 r. do 22 listopada 1990 r. M. W. był zatrudniony, jako monter instalacji hydraulicznych w zakładzie (...) S.A. w okresie od 20 marca 1985 r. do 31 lipca 1997 r. K. M. był zatrudniony, jako ślusarz warsztatowy w zakładzie (...) S.A. w okresie od 9 listopada 1979 r. do 8 listopada 1985 r. a następnie na stanowisku ślusarza remontowego w okresie od 15 października 1987 r. do 31 lipca 1987 r. Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy, jako pracę w szczególnych warunkach okres zatrudnienia w (...) W S.A. na stanowisku montera instalacji hydraulicznych od 1 stycznia 1991 r. do 9 września 1997 r. oraz od 17 września 1997 r. do 31 października 1998 r., z wyłączeniem okresu nieskładkowego od 2 października 1992 r. do 4 listopada 1992 r. oraz od 10 września 1997 r. do 16 września 1997 r. czyli 7 lat 8 miesięcy i 20 dni. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji organu rentowego, akt osobowych oraz zeznań wnioskodawcy i świadków, którym w części dał wiarę. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd nie dał wiary twierdzeniom wnioskodawcy, że nie pracował on przy podjęciu zatrudnienia jako robotnik transportu wewnętrznego - robotnik magazynowy oraz ślusarz. Sąd Okręgowy uznał również, iż zeznania świadków z uwagi na upływ czasu pozostają niewiarygodne. Ponadto same zeznania świadków, z uwagi na szczególny i wyjątkowy charakter emerytury w obniżonym wieku, nie mogą przesądzać o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, gdy nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji zebranej w aktach sądowych. W świetle tak poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że odwołanie P. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Czyniąc rozważania prawne Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto przywołał również, treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Szczególne znaczenie Sąd Okręgowy przypisał § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia zgodnie, z którym okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach w nim określonych są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest - w myśl § 2 ust. 2 - świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione według określonego wzoru lub świadectwo pracy, w którym zakład pracy stwierdza charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Dokonując bliższej analizy przedmiotowego przepisu Sąd Okręgowy wskazał na pogląd z orzecznictwa zgodnie, z którym regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma jednak zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach Sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85 - LEX nr 14635, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84 – LEX nr 14625). W wystawionym przez (...) W S.A. świadectwie wykonania pracy w szczególnych warunkach w okresie od 11 października 1975 r. do 31 października 1998 r. stanowisko pracz ubezpieczonego określono jako hydraulik. Pracodawca powołał się na wykaz A, dział V poz. 1B 8-17 pkt 8-17 wykazu stanowiącego załącznik nr 4 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze prac resortu przemysłu chemicznego i lekkiego. W załączniku nr 1 do zarządzenia z dnia 7 lipca 1987 r. nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego w dziale V (w budownictwie) w punkcie 1B dotyczącym robót wodnokanalizacyjnych oraz budowy rurociągów w głębokich wykopach dla pozostałych przedsiębiorstw pod pozycjami 8-17 wymienione zostały następujące stanowiska: montera urządzeń i instalacji wodociągowych, kanalizacyjnych i gazowych, urządzeń i instalacji ogrzewczych, rurociągów technologicznych; monter-instalator rurociągów; monter-konserwator sieci wodociągowej; monter aparatury i urządzeń chemicznych; monter obchodowy urządzeń gospodarki wodnej; monter-konserwator sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków-kanalarz; konserwator urządzeń wodnych i kanalizacyjnych. W rozporządzeniu Rady Ministrów z 1983 r. dział V poz. 1 to także prace w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych w postaci robót wodnokanalizacyjnych oraz budowy rurociągów w głębokich wykopach. Sąd Okręgowy zwrócił jednocześnie uwagę na treść wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., który wskazuje, iż do prac w warunkach szczególnych należą, wymienione w dziale VII (w przemyśle lekkim) pod pozycją 4, prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych, zaś w dziale XIV prace różne poz.12 prace przy spawaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym, a pod poz.25 bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano montażowe i budowlano remontowe na oddziałach, będących w ruchu, gdzie, jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Sąd Okręgowy wskazał, że spornym na gruncie przedmiotowej sprawy było ustalenie czy wnioskodawca przepracował 15 lat w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 września 1968 r. do 12 kwietnia 1975 r. w zakładzie pracy (...) I. Ł. oraz od 11 października 1975 r. do 31 grudnia 1990 r. w Zakładzie (...) S.A. w Ł.. Ubezpieczony w spornym okresie był początkowo zatrudniony jako robotnik magazynowy i ślusarz warsztatowy, zatem okres ten w ocenie Sądu Okręgowego nie podlega zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych. Natomiast od 1 listopada 1984 r. ubezpieczonemu powierzono obowiązki na stanowisku montera układów hydraulicznych na oddziale remontu wykończalni w dziale głównego mechanika i ten okres w uznaniu Sądu mógłby podlegać zaliczeniu. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że P. S. w zakładzie (...) S.A wykonywał w tym czasie w praktyce prace montera przy naprawie układów hydraulicznych, ciepłowniczych i innych urządzeń jak pompy. Ubezpieczony zajmował się także naprawą instalacji, w których znajdowały się chemikalia. Wymieniał rury, zawory, urządzenia grzewcze instalacje centralnego ogrzewania na halach. Wnioskodawca naprawiał także rury parowe i wodne w piwnicy, czyli wykonywał czynności wymienione w wykazie A dział XIV – prace różne poz.25 bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano montażowe i budowlano remontowe na oddziałach, będących w ruchu, gdzie jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie w zw. z pracami wymienionymi w dziale VII (w przemyśle lekkim) pod pozycją 4- prace przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych z racji specyfiki produkcji zakładu (...) S.A., zaś w dziale XIV prace różne poz.12 prace przy spawaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym, z uwagi na to, że skarżący wykonywał ponadto prace spawalnicze, które także zaliczane są do prac w szczególnych warunkach z uwagi na wykaz A dział XIV – prace różne poz.12 prace przy spawaniu i wycinanie elektrycznym, gazowym, atomowodorowym. Warunkiem niezbędnym, aby uznać ten okres zatrudnienia czyli 6 lat i 2 miesiące jako pracę w warunkach szczególnych jest obowiązek by praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wskazuje natomiast, że ubezpieczony podejmował również inne czynności: wymieniał umywalki, naprawiał baterie, uszczelki, przepychał zapchane sedesy, zarówno w biurze jak i umywalniach. Wymiana umywalki czy baterii przy maszynach zabierała około 2 godzin, w zależności od tego jak to było zamontowane i jaki był dostęp. W biurze wymiana baterii zajmowała najdłużej pół godziny. W toaletach przepychanie przy użyciu sprężyny zajmowało więcej czasu. Czynności te jednakże nie są pracami w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy przywołując stanowisko z orzecznictwa stanął na stanowisku, że świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest dokumentem urzędowym, a tym samym podlega weryfikacji w toku postępowania o przyznanie świadczenia, która powinna być dokonywana przez dokumentację pracowniczą i charakter rzeczywiście wykonywanej pracy. Emerytura w obniżonym wieku jest przywilejem, przywilejem wygaszanym, a mające charakter wyjątkowy obowiązujące bezwzględnie przepisy regulujące nabycie prawa muszą być wykładane ściśle z wyłączeniem wykładni rozszerzającej, gwarantując zachowanie celu, dla którego wprowadzono wskazane odstępstwo – por. wyroki SN z dnia 13 września 2011 r. I UK 107/11 legalis 461854, z dnia 9 maja 2006 r. II UK 25/12 legalis 304164, z dnia 16 listopada 2010 r. I UK 124/10 legalis 315456 oraz Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2014 r. III AUa 420/13 portal Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Mając na uwadze całość poczynionych powyżej rozważań Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że ubezpieczony nie wykonywał w spornym okresie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu. Sytuacji tej wobec tego nie zmieniają twierdzenia wnioskodawcy, ze przez cały czas zatrudnienia pracował, jako hydraulik na oddziale remontu wykończalni. Odnosząc się do wcześniejszych okresów zatrudnienia w (...) I. Ł., to Sąd Okręgowy stwierdził, iż od 1 września 1968 r. do 6 czerwca 1971 r. odwołujący się wykonywał umowę o przygotowanie do zawodu w rozmiarze 3 lat. Z uwagi na fakt, iż ubezpieczony był wówczas młodocianym, okres zatrudnienia nie może być uznany za wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący się w tym czasie uczęszczał również na zajęcia praktyczne i teoretyczne, przez co nie świadczył pracy w pełnym wymiarze. W Przedsiębiorstwie (...) w Ł. wnioskodawca robił konserwacje i wszelkiego rodzaju naprawy. To były rurociągi, wymiana pomp. Odwołujący się zajmował się również przepychaniem. Sąd Okręgowy wskazał ponadto, że ten sam pracodawca wprawdzie w dniu 7 czerwca 1971 r. zawarł z ubezpieczonym umowę o pracę na stanowisku robotnika w zakresie robót instalacji wodno-kanalizacyjnych, gazowych, centralnego ogrzewania i blacharskich, ale wnioskodawca na powyższą okoliczność żadnych świadków nie przedstawił mimo profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku wynikającego z treści art.6 k.c. na okoliczność ewentualnego faktycznego zatrudnienia. Konkludując Sąd Okręgowy wskazał, że analiza treści wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. wskazuje, że do prac w warunkach szczególnych należą wymienione w dziale V pod poz. 1 roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach. Z kolei w wykazie A stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach, uprawniające od wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty, w dziale V pod poz. 1A wyszczególnione zostało stanowisko robotnika budowlanego wykonującego stale prace pomocnicze lub inne w głębokich wykopach (pkt. 8). W tej sytuacji Sąd nie zajmował się ustaleniem czy wnioskodawca pracował w tym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza że nawet uznanie okresu pracy w (...) I. Ł. od 12 sierpnia 1971 r., gdy ukończył 18 lat do 25 kwietnia 1973 r. (od 26 kwietnia 1973 r. do 12 kwietnia 1975 r. ubezpieczony odbywał czynną służbę wojskową) nie da wnioskodawcy wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 września 2014 r. złożył ubezpieczony, zastąpiony przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości. Zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.