postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do podjęcia czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego. Wobec tego możliwe jest ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność ustawową małżeńską pomimo tego, że pozwanym jest tylko jeden z małżonków (tak: postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2014 r., sygn. II Ca 984/14). Pozwani wywiedli zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez oddalenie wniosku powoda o udzielenie zabezpieczenia roszczenia. Żalący zarzucili, iż powód nie uprawdopodobnił swego roszczenia, ani też interesu prawnego w jego uzyskaniu. Nadto zaś powód nie wykazał, aby współmałżonki pozwanych będące współwłaścicielkami obciążanych hipotekami przymusowymi nieruchomości odpowiadały za ich zobowiązania. W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o oddalenie zażalenia pozwanych jako bezzasadnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Zażalenie pozwanych nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Okręgowy, uzasadniając zaskarżone postanowienie dokonał w ocenie Sądu Apelacyjnego trafnej oceny przesłanek, których spełnienie konieczne było dla udzielenia powodowi zabezpieczenia w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 730 1 § 1 k.p.c. przesłanki zasadności żądania udzielenia zabezpieczenia (podstawy zabezpieczenia) obejmują uprawdopodobnienie istnienia roszczenia oraz interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Obie powyższe przesłanki muszą być co do zasady spełnione kumulatywnie. Postępowanie zabezpieczające stanowi przy tym przyspieszone, odformalizowane postępowanie, w ramach którego wymagane jest nie udowodnienie, lecz uprawdopodobnienie istnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu i interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, a zatem zgodnie z art. 243 k.p.c. nie jest konieczne zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym. Odformalizowany charakter uprawdopodobnienia wymaganego na potrzeby udzielenia zabezpieczenia roszczenia rzutuje z kolei na sposób oceny materiału dowodowego zaoferowanego na etapie składania wniosku o udzielenie zabezpieczenia. W zakresie pierwszej z wymienionych przesłanek należy uprawdopodobnić, że w konkretnych okolicznościach faktycznych uprawnionemu przysługuje roszczenie podlegające ochronie w świetle obowiązujących przepisów prawa. Uprawdopodobnienie roszczenia może przy tym nastąpić w każdy możliwy sposób, ma ono jednak dać Sądowi słuszną podstawę do przypuszczenia o istnieniu roszczenia, na podstawie kryterium wiarygodności roszczenia. Uprawniony powinien zatem przedstawić i uzasadnić twierdzenia stanowiące podstawę dochodzonego roszczenia. Uprawdopodobnienie odnosi się w praktyce zarówno do okoliczności faktycznych, na których opiera się roszczenie i które powinny być przedstawione, a ich istnienie prawdopodobne w świetle dowodów oferowanych przez uprawnionego, jak i do podstawy prawnej roszczenia, która powinna być również prawdopodobna w tym znaczeniu, że dochodzone roszczenie znajduje podstawę normatywną (por. Komentarz do art. 730 1 k.p.c., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. art. 730-1088, pod red. H. Doleckiego, T. Wiśniewskiego, LEX 2011, teza 5). W okolicznościach niniejszej sprawy powód przedłożył szereg dokumentów świadczących o istnieniu pomiędzy stronami stosunku prawnego w tym odpis umowy wraz z aneksami i załącznikami, oświadczenie o odstąpieniu od umowy, a także faktury. Powyższe nie oznacza oczywiście, iż tym samym powód udowodnił istnienie swego roszczenia o zapłatę względem pozwanych, w sposób przekonujący wykazał jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego, iż jest ono prawdopodobne. Nadto również powołane przez żalących oświadczenia o potrąceniu oraz wskazanie na istnienie wierzytelności wzajemnych, których oświadczenie o potrąceniu dotyczy, wskazywało zdaniem Sądu, iż roszczenie powoda jest prawdopodobne, powołując się na dokonane potrącenie sami żalący uwiarygodnili bowiem istnienie wzajemnej wierzytelności powoda wobec nich. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy dokonał zatem na potrzeby niniejszego postępowania zabezpieczającego prawidłowej oceny twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wniosku o udzielnie zabezpieczenia i zaoferowanego materiału dowodowego, co pozwoliło na przyjęcie wniosku o prawdopodobieństwie istnienia roszczenia po stronie powoda. Uwzględnienie wniosku o udzielnie zabezpieczenia wymagało ponadto uprawdopodobnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. W wypadku roszczeń o świadczenia pieniężne obawa co do egzekucyjnego wykonania przyszłego orzeczenia może płynąć z okoliczności zagrożenia wypłacalności obowiązanego, w szczególności, gdy nie ma on dostatecznego majątku; uprawniony może także wskazywać na zagrożenie wyzbycia się majątku przez obowiązanego, okoliczność nieregulowania przez niego zobowiązań, nieracjonalne obchodzenie się z majątkiem czy też grożącą obowiązanemu upadłość (Komentarz do art. 730
postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do podjęcia czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego. Ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność ustawową małżeńską pomimo tego, że pozwanym jest tylko jeden z małżonków było zatem możliwe, zaś obowiązek wykazania przez powoda, że zabezpieczona wierzytelność powstała z czynności dokonanej za zgodą małżonka dłużnika powstanie w razie wniesienia przez małżonka sprzeciwu stosownie do uregulowania zawartego w art.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny w Krakowie działając na zasadzie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie pozwanych. SSA Sławomir Jamróg SSA Hanna Nowicka de Poraj SSA Józef Wąsik
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.