Sygn. akt: KIO 1031/15 WYROK z dnia 3 czerwca 2015 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ewa Sikorska Protokolant: Paweł Puchalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 18 maja 2015 r. przez Plus Express Spółkę Jawną B. J., W. S. w Cedrach Wielkich w postępowaniu prowadzonym przez Gminę Elbląg w Elblągu orzeka: 1. Uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu – Gminie Elbląg w Elblągu – unieważnienie czynności unieważnienia odwołania, unieważnienie czynności wykluczenia wykonawcy Plus Express Spółka Jawną B. J., W. S. w Cedrach Wielkich, unieważnienie czynności uznania oferty tego wykonawcy za odrzuconą i dokonania jej ponownej oceny. 2. kosztami postępowania obciąża Gminę Elbląg w Elblągu i: 2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 7 500 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy pięćset złotych zero groszy) uiszczoną Plus Express Spółkę Jawną B. J., W. S. w Cedrach Wielkich tytułem wpisu od odwołania, 2.2 zasądza od Gminy Elbląg w Elblągu na rzecz Plus Express Spółki Jawnej B. J., W. S. w Cedrach Wielkich kwotę 7 704 zł 78 gr (słownie: siedem tysięcy siedemset cztery złote siedemdziesiąt osiem groszy), stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od odwołania, dojazdu na posiedzenie Izby i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907 ze zmianami) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Elblągu. ……………………………… Sygn. akt: KIO 1031/15 Uzasadnienie Zamawiający – Gmina Elbląg w Elblągu – prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na dowożenie dzieci z terenu Gminy Elbląg do szkół podstawowych i gimnazjów poprzez zakup biletów w roku szkolnym 2015/2016 i 2016/2017. Postępowanie prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 roku, poz. 907 ze zmianami), zwanej dalej ustawy Pzp. W dniu 18 maja 2015 r. przez wykonawca Plus Express Spółka Jawna B. J., W. S. w Cedrach Wielkich (dalej: odwołujący) wniosła odwołanie wobec czynności zamawiającego, polegającej na wykluczeniu odwołującego z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Odwołujący zarzucił zamawiającemu: 1. nieuzasadnione i jednocześnie niewłaściwe zastosowanie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp poprzez wezwanie Odwołującego do złożenia dokumentu potwierdzającego spełnienie warunków udziału w postępowaniu, tj. pisemnego zobowiązania podmiotu, który na podstawie art. 26 ust. 2b ustawy Pzp miał udostępnić wykonawcy swoje zasoby, mimo że odwołujący taki dokument przedłożył wraz z ofertą; przy czym wezwanie zamawiającego sformułowane zostało w sposób nieprecyzyjny, bez podania wad dokumentu podlegających konwalidowaniu. 2. z ostrożności: sprzeczność czynności zamawiającego z art. 25 ust. 1 ustawy Pzp oraz § 7 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane poprzez żądanie złożenia dokumentu, jaki nie był niezbędny do przeprowadzenia postępowania, mianowicie pisemnego zobowiązania podmiotu, który na podstawie art. 26 ust. 2b ustawy Pzp miał udostępnić wykonawcy swoje zasoby na formularzu; 3. sprzeczność czynności zamawiającego z art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy Pzp w związku z art. 7 PZP poprzez nieuzasadnione uznanie przez zamawiającego, że odwołujący nie wykazał, by na dzień składania ofert spełniał warunki udziału w postępowaniu i wykluczeniu go z postępowania oraz uznaniu oferty odwołującego za odrzuconą. Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania oraz: 1. nakazanie unieważnienia czynności zamawiającego polegającej na unieważnieniu postępowania w oparciu o art. 93 ust. 1 ustawy Pzp, bowiem w postępowaniu nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie; 2. nakazanie unieważnienia czynności zamawiającego wykluczenia odwołującego z postępowania i uznania oferty odwołującego za odrzuconą; 3. nakazanie unieważnienia czynności zamawiającego wezwania do złożenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu w zakresie zobowiązania odwołującego do przedłożenia pisemnego zobowiązania podmiotu, który na podstawie art. 26 ust. 2b ustawy Pzp miał udostępnić wykonawcy swoje zasoby; 4. nakazanie zamawiającemu powtórzenia czynności badania ofert z uwzględnieniem oferty odwołującego; 5. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów poniesionych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Odwołujący podniósł, że w toku postępowania oferty złożyło czterech wykonawców, z których każdy został wezwany do ich uzupełnienia o wskazane przez zamawiającego dokumenty lub do złożenia wyjaśnień. Odwołujący zgodnie z żądaniem zamawiającego miał uzupełnić ofertę o następujące dokumenty: 1. pisemne zobowiązanie podmiotu, który na podstawie art, 26 ust. 2b ustawy Pzp zobowiązuje się oddać do dyspozycji wykonawcy swoje zasoby na potrzeby wykonania zamówienia będącego przedmiotem postępowania; 2. dokument potwierdzający, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na kwotę nie mniejszą niż 200 000,00 zł 3. dokumenty potwierdzające, że autobusy wskazane w załącznikach do oferty posiadają ważne i aktualne na dzień składania ofert pakiety ubezpieczeń AC i NNW. Odwołujący stwierdził, że uzupełnił ofertę o wymienione wyżej dokumenty, przy czym zobowiązanie podmiotu udzielającego swoich zasobów dołączył jako dokument sporządzony według wzorca zamawiającego, opatrzony datą 5 maja 2015 r. Zamawiający dokonując czynności badania ofert, stwierdził, że odwołujący nie wykazał, by spełniał warunki udziału w postępowaniu w dniu upływu terminu składania ofert, bowiem przedłożone w toku uzupełnienia dokumentacji przetargowej zobowiązanie podmiotu trzeciego do udostępnienia swoich zasobów Wykonawcy, opatrzone zostało datą późniejszą (5 maja 2015 r.) niż termin składania ofert (23 kwietnia 2015 r.). Z uwagi na to, że pozostali wykonawcy również nie wykazali w ocenie zamawiającego spełnienia warunków udziału w postępowaniu, zostali wykluczeni z postępowania, a cała procedura unieważniona Zdaniem odwołującego czynności zamawiającego polegające na: wezwaniu z dnia 4 maja 2015 r. do uzupełnienia dokumentów, wykluczeniu odwołującego z postępowania i uznania jego oferty za odrzuconą oraz - w konsekwencji wykluczenia pozostałych wykonawców - unieważnienia postępowania, były sprzeczne z przepisami ustawy Pzp oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane - w szczególności § 7 ust. 1 zd. 1. Odwołujący podniósł, że spośród wszystkich ofert złożonych w toku postępowania jedynie oferta odwołującego spełniała wszystkie wymogi zamawiającego. Dotyczy to w szczególności pojazdów, które miały służyć do realizacji zamówienia, a które wyłącznie w wypadku oferty odwołującego spełniały określone w SIWZ wymogi. Odwołujący — już poza trybem postępowania - wystosował do zamawiającego pismo ze swoim stanowiskiem wobec ofert pozostałych wykonawców. Odwołujący podniósł, że ewentualne ustalenie, że zamawiający niezasadnie wykluczył odwołującego z postępowania, skutkować powinno nakazaniem unieważnienia czynności unieważnienia postępowania oraz wykluczenia odwołującego i ponownego badania ofert, czego efektem może być uzyskanie przez odwołującego zamówienia publicznego. Z kolei szkoda, jaką może ponieść odwołujący wyraża się w utracie korzyści, które może uzyskać spółka w razie uzyskania zamówienia publicznego, co pozostaje w związku z zarzucanymi zamawiającemu naruszeniami przepisów. Wyczerpuje to materialnoprawną przesłankę wniesienia odwołania określoną w art. 179 ust. 1 ustawy Pzp. Zdaniem odwołującego nieuzasadnione było wyzwanie go do przedłożenia pisemnego zobowiązania podmiotu trzeciego - w tym wypadku SCANIA Polska S.A. - do udzielenia odwołującemu swoich zasobów na potrzeby realizacji zamówienia. Dokument tej treści, wystawiony w dniu 21 kwietnia 2015 r., a więc przed końcowym terminem składania ofert, został złożony wraz z ofertą odwołującego i zdaniem odwołującego nie było żadnych podstaw do jego pominięcia przez zamawiającego oraz żądania ponownego wykazania, że wykonawca będzie dysponował potencjałem innego podmiotu w zakresie niezbędnym do realizacji zamówienia. Oświadczenie SCANIA Polska S.A. w sposób niebudzący wątpliwości dokumentuje zobowiązanie tego podmiotu do udzielenia odwołującemu trzech autobusów o określonych parametrach dla celów postępowania o udzielenie zamówienia i jego realizacji. Dokument poprzez wskazanie numeru publikacji ogłoszenia o postępowaniu precyzuje jakiego postępowania dotyczy, nadto wymienia zamawiającego i wykonawcę. Oświadczenie zostało podpisane przez osobę uprawnioną do złożenia tego rodzaju oświadczenia woli w imieniu SCANIA Polska S.A. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez osoby upoważnione do reprezentacji tej spółki. Odwołujący stwierdził, że zamawiający – mimo niewątpliwej treści oświadczenia podmiotu trzeciego i zachowania warunków formalnych tego dokumentu – wezwał odwołującego w istocie do ponownego przedłożenia dokumentu analogicznej treści. Zamawiający nie sprecyzował przy tym na czym polega wada oświadczenia złożonego wraz z ofertą. Tymczasem wezwanie do uzupełnienia oferty wykonawcy o dokument, który został już złożony wraz z ofertą, powinno - w myśl tezy wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. KIO 2701/14 - „precyzować, wady jakie w nim stwierdził zamawiający, aby wykonawca wiedział, w jakim kierunku powinno iść to uzupełnienie. ” Z uwagi na brak wskazania przez zamawiającego, jakiego uchybienia dopatrzył się w oświadczeniu SCANIA Polska S.A., odwołującemu pozostaje jedynie do mnie mywać, że mogło ono - w ocenie zamawiającego - polegać na nieprzedłożeniu dokumentu sporządzonego według określonego wzorca, bądź też wątpliwości co do jego treści. Niezależnie od stanowiska zamawiającego w tej kwestii, odwołujący podkreślił, że w jego ocenie wezwanie do uzupełnienia dokumentów w zakresie oświadczenia podmiotu, z którego zasobów zamierzał korzystać odwołujący, było przede wszystkim nieuzasadnione, w dalszej kolejności zaś nieprecyzyjne Odwołujący stwierdził, że prawdopodobną przyczyną żądania uzupełnienia oferty było nieprzedłożenie zobowiązania podmiotu trzeciego według wzorca oczekiwanego przez Zamawiającego. Odwołujący zarzuca wobec tego naruszenie przepisów precyzujących rodzaj i formę dokumentów, jakich może żądać zamawiający w toku postępowania. Przepisy ustawy Prawo Zamówień Publicznych i wydane w ich wykonaniu rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie rodzajów dokumentów (...) nie stawiają wykonawcom wymogu doręczania dokumentów sporządzonych według określonych wzorców. Ich formę precyzuje natomiast § 7 rozporządzenia, wskazując, że mogą to być zarówno oryginały jak i poświadczone za zgodność kpie - za każdym razem zachowana musi być zatem cecha pisemności dokumentu. Zdaniem odwołującego nie wyklucza to możliwości posługiwania się przez zamawiających określonymi przez siebie wzorcami czy formularzami, jednak niedopełnienie tego warunku nie może prowadzić do wykluczenia oferenta z postępowania, a nawet nie powinno być poczytywane za brak czy wadę i tym samym podlegać uzupełnieniu na żądanie zamawiającego. Odwołujący zwrócił uwagę, że sam zamawiający w specyfikacji istotnych warunków zamówienia w rozdziale VI pkt 7 w odniesieniu do formy dokumentów doprecyzował w podpunkcie 2 obowiązek legitymowania się przez wykonawców oryginałami lub poświadczonymi kopiami. Dotyczy to także - zgodnie z podpunktem 8 pkt 7 rozdz. VI SIWZ szeregu dokumentów potwierdzających czy wykonawca będzie dysponował zasobami innych podmiotów w stopniu niezbędnym dla należytego wykonania zamówienia. Zamawiający zalecił zgodnie z rozdz. X pkt 10 SIWZ przekazywanie dokumentów określonych w rozdziale VI SIWZ według wzorów stanowiących załączniki do specyfikacji tam, gdzie jak wynika z jej treści, jest to niezbędne. Rozdz. VI pkt 7 ppkt 8 nie wymienia żadnego załącznika, zgodnie z którym określone w tym miejscu SIWZ dokumenty miałby być sporządzone. Zamawiający zatem nawet nie oczekiwał złożenia pisemnego oświadczenia innego podmiotu do udostępnienia zasobów według swojego wzorca, co ma zresztą i tak marginalne znaczenie wobec stanowiska, że zobowiązanie takie nie byłoby skuteczne, jako niemąjące oparcia w przepisach. Jeśli natomiast, w ocenie Gminy Elbląg, przedłożone przez odwołującego oświadczenie budziło wątpliwości w zakresie jego treści, to zamawiający winien w zobowiązaniu do uzupełnienia dokumentacji sprecyzować na czym polegał stwierdzony brak. Tymczasem z wezwania zamawiającego z dnia 4 maja 2015 r. wynikało, że wykonawca powinien przedłożyć cyt.: „pisemne zobowiązanie podmiotu, który na podstawie art. 26 ust. 2b PZP zobowiązuje się oddać do dyspozycji Wykonawcy swoje zasoby (autokary wskazane w załączniku nr 7 poz. 1-3) na potrzeby wykonania zamówienia będącego przedmiotem postępowania.” Zacytowana treść wezwania Zamawiającego jest zbieżna z treścią SIWZ i choć różni się nieznacznie użytymi sformułowaniami, to bez wątpienia nie stanowi doprecyzowania treści specyfikacji (por. rozdz. V pkt 3 SIWZ: „Wykonawca (...) zobowiązany jest udowodnić zamawiającemu, iż będzie dysponował zasobami niezbędnymi do realizacji zamówienia, w szczególności przedstawiając pisemne zobowiązanie tych podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na okres korzystania z nich przy wykonywaniu zamówienia). Odwołujący spełnił omawiany warunek udziału w postępowaniu sformułowany w SIWZ, składając wraz z ofertą oświadczenie SCANIA Polska S.A. z dnia 21 kwietnia 2015 r. Jeśli, zdaniem zamawiającego, jego treść nie odpowiadała temu warunkowi, a zatem dysponowanie odpowiednimi zasobami przez wykonawcę nie zostało udowodnione dostatecznie bądź też w ogóle, zamawiający powinien doprecyzować na czym polegał brak pisma. Zamawiający w odpowiedzi na odwołanie z dnia 2 czerwca 2015 roku wniósł o oddalenie odwołania. Stwierdził, że w trakcie badania ofert stwierdził, że odwołujący, wypełniając załącznik nr 7 do SIWZ (Wykaz autokarów) użył stwierdzenia „Będzie dysponował, załączając dokument, który w opinii zamawiającego jest jedynie oświadczeniem bez pokrycia, a nie potwierdzeniem oddania zasobów (autokary) na potrzeby realizacji zamówienia będącego przedmiotem postępowania. Wobec tego zamawiający, działając zgodnie z art. 26 ust. 3 oraz art. 87 ust. 1 ustawy Pzp, wezwał do uzupełnienia dokumentów potwierdzających spełnienie tego warunku udziału w postępowaniu, tj. pisemnego zobowiązania podmiotu udostępniającego swoje zasoby. Odwołujący przedłożył nowy dokument, tj. pisemne zobowiązanie podmiotu udostępniającego swoje zasoby (autokary wskazane w załączniku nr 7 poz. 1-3) na potrzeby wykonania zamówienia będącego przedmiotem postępowania z datą wystawienia 5 maja 2015 roku. W odniesieniu do zarzutu, który nie był niezbędny do przeprowadzenia postępowania, zamawiający wskazał, że skorzystał z zapisów art. 26 ust. 2b ustawy Pzp. Nakłada ona na wykonawcę zobowiązanie do udowodnienia zamawiającemu, iż będzie dysponował tymi zasobami w trakcie realizacji zamówienia, w szczególności przedstawiając w tym celu pisemne zobowiązanie tych podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby wykonania zamówienia. Ponieważ odwołujący nie przedstawił w ofercie takiego dokumentu został poproszony o jego uzupełnienie. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, uzupełnione dokumenty muszą potwierdzać spełnianie warunków udziału w postępowaniu nie później niż w dniu, w którym upłynął termin składania ofert, tj. 23 kwietnia 2015 roku, a odwołujący złożył dokument z datą 5 maja 2015 roku. Wobec tego zamawiający uznał, że odwołujący nie spełnił warunku udziału w postępowaniu. Zamawiający zauważył, że odwołujący w żadnym momencie trwania postępowania nie podnosił kwestii nieuprawnionego żądania dokumentu. Po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia dokumentów, odwołujący poprosił zamawiającego o udostępnienie złożonej oferty, celem jej uzupełnienia. Zamawiający podniósł, że odwołujący rozmyślnie złożył ofertę, w której wyraził jedynie gotowość do skorzystania z zasobów innego wykonawcy w przypadku wygrania przetargu. Dodatkowo zamawiający wskazał, że odwołujący nie wystąpił do Wójta Gminy Elbląg o wydanie stosownych zezwoleń na wykonywanie przewozów na liniach komunikacji regularnej i specjalnej. W ocenie zamawiającego działania odwołującego potwierdzają tezę o jego nierzetelności. Izba ustaliła, co następuje: Termin składania ofert wyznaczony został na 23 kwietnia 2015 roku. Zgodnie z rozdz. VI pkt 7 ppkt 8 lit. a specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ), w przypadku, gdy wykonawca, wykazując spełnianie warunków, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy, polega na zasobach innych podmiotów na zasadach określonych w art. 26 ust. 2b ustawy, zamawiający, w celu oceny, czy wykonawca będzie dysponował zasobami innych podmiotów w stopniu niezbędnym dla należytego wykonania zamówienia oraz oceny, czy stosunek łączący wykonawcę z tymi podmiotami gwarantuje rzeczywisty dostęp do ich zasobów, zobowiązany jest dołączyć do oferty pisemne zobowiązanie (oryginał) tych podmiotów do oddania wykonawcy do dyspozycji niezbędnych zasobów zawierające w szczególności: - zakres dostępnych wykonawcy zasobów innego podmiotu, - sposób wykorzystania zasobów innego podmiotu przez wykonawcę przy wykonywaniu zamówienia - charakter stosunku, jaki będzie łączył wykonawcę z innym podmiotem, - zakres i okres udziału innego podmiotu przy wykonywaniu zamówienia. Zamawiający opracował wzór wykazu pojazdów niezbędnych do realizacji zamówienia, stanowiący załącznik nr 7 do SIWZ, o treści: „Wykaz pojazdów niezbędnych do realizacji zamówienia w trybie przetargu nieograniczonego na „Dowożenie dzieci z terenu Gminy Elbląg do szkół podstawowych i gimnazjów poprzez zakup biletów w roku szkolnym 2015/2016 i 2016/2017”. W zakresie niezbędnym do wykazania spełniania warunku dysponowania odpowiednim potencjałem technicznym wymaganym do realizacji zamówienia oświadczam/y, że posiadam/y w pełni sprawny sprzęt wyszczególniony poniżej” W dalszej części wykazu zawarta była tabela, w której należało wyspecyfikować sprzęt oraz wskazać czy wykonawca dysponuje, czy będzie dysponował wskazanym sprzętem. Ponadto zamawiający opracował wzór zobowiązania podmiotu trzeciego do udostępnienia wykonawcy wiedzy i doświadczenia, potencjału technicznego, osób zdolnych do wykonania zamówienia lub zdolności finansowych na okres korzystania z nich przy wykonaniu zamówienia o treści: „Występując w imieniu….. ja (
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.