Sygn. akt: KIO 1605/15 WYROK z dnia 7 sierpnia 2015 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Beata Pakulska-Banach Protokolant: Agata Dziuban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2015 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 27 lipca 2015 roku przez wykonawcę: Biuro Plus Krosno Sp. z o. o. z siedzibą w Krośnie, ul. Pużaka 51, 38 -400 Krosno, w postępowaniu prowadzonym przez Zamawiającego: Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Podkarpacki Oddział Regionalny, Al. Tadeusza Rejtana 36, 35-310 Rzeszów, przy udziale: wykonawcy - "HURT-PAPIER" R. C. Sp. j., ul. Podkarpacka 57B, 35-082 Rzeszów, zgłaszającego swoje przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego, orzeka: 1. Uwzględnia odwołanie i nakazuje Zamawiającemu: unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej, unieważnienie czynności odrzucenia oferty wykonawcy Biura Plus Krosno Sp. z o. o. z siedzibą w Krośnie oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem oferty Odwołującego, w tym nakazuje Zamawiającemu poprawienie w ofercie Odwołującego – na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych - oczywistych omyłek rachunkowych, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek. 2. Kosztami postępowania obciąża Zamawiającego - Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Podkarpacki Oddział Regionalny, i: 2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 7 500 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy pięćset złotych zero groszy), uiszczoną przez wykonawcę - Biuro Plus Krosno Sp. z o. o. z siedzibą w Krośnie, tytułem wpisu od odwołania; 2.2. zasądza od Zamawiającego - Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Podkarpackiego Oddziału Regionalnego na rzecz wykonawcy – Biura Plus Krosno Sp. z o. o. z siedzibą w Krośnie kwotę 11 100 zł 00 gr (słownie: jedenaście tysięcy sto złotych zero groszy), stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od odwołania oraz wynagrodzenia pełnomocnika. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 907, ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Przewodniczący: ……………………………… Sygn. akt: KIO 1605/15 U z a s a d n i e n i e Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Podkarpacki Oddział Regionalny (zwana dalej: „Zamawiającym”) prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na realizację zadania: Dostawa materiałów biurowych wraz z usługą transportu i wniesienia do lokali Podkarpackiego Oddziału Regionalnego oraz 21 Biur Powiatowych ARiMR, na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 907 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp”. Wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Pzp. Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu 23 czerwca 2015 roku pod pozycją: 152820. Ogłoszenie o zmianie ogłoszenia zostało opublikowane w dniu 2 lipca 2015 roku (pozycja: 162836). W dniu 20 lipca 2015 roku Zamawiający przekazał wykonawcom, biorącym udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia – listem za zawrotnym potwierdzeniem odbioru - zawiadomienie o rozstrzygnięciu postępowania wraz z informacją m.in. o odrzuceniu oferty wykonawcy: Biura Plus Krosno Sp. z o. o. z siedzibą w Krośnie. W dniu 27 lipca 2015 roku wykonawca: Biuro Plus Krosno Sp. z o. o. z siedzibą w Krośnie (zwany dalej: „Odwołującym”) wniósł odwołanie od następujących czynności Zamawiającego: • odrzucenia oferty Odwołującego oraz zaniechania wykazania uzasadnienia faktycznego do jej odrzucenia; • dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty z naruszeniem przyjętych kryteriów oceny ofert; • nierównego traktowania wykonawców i prowadzenia postępowania w sposób utrudniający uczciwą konkurencję; oraz z ostrożności procesowej od: • zaniechania poprawienia oczywistej omyłki rachunkowej. Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów prawa: 1. art. 7 ust. 1 ustawy Pzp poprzez utrudnianie uczciwej konkurencji; 2. art. 7 ust. 3 ustawy Pzp poprzez zagrożenie udzielenia zamówienia wykonawcy wybranemu niezgodnie z przepisami ustawy; 3. art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp poprzez odrzucenie oferty Odwołującego z naruszeniem przesłanki upoważniającej do odrzucenia oferty; 4. art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp poprzez zaniechania wykazania uzasadnienia faktycznego błędu w obliczeniu ceny jako przesłanki odrzucenia oferty Odwołującego; 5. art. 91 ust. 1 ustawy Pzp poprzez wybór najkorzystniejszej oferty, która nie przedstawia najkorzystniejszego bilansu ceny w oparciu o kryterium oceny ofert; 6. art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp poprzez zaniechanie poprawienia oczywistej omyłki rachunkowej. W oparciu o powyższe Odwołujący wnosił o uwzględnienie odwołania w całości i o nakazanie Zamawiającemu dokonania następujących czynności: - unieważnienia czynności wyboru najkorzystniejszej oferty; - unieważnienia czynności odrzucenia oferty Odwołującego; - dokonania powtórnego badania i oceny ofert z uwzględnieniem oferty Odwołującego; - poprawienia oczywistej omyłki rachunkowej i dokonanie wyboru najkorzystniejszej oferty z uwzględnieniem oferty Odwołującego; - uwzględnienia zwrotu kosztów zastępstwa postępowania procesowego. W uzasadnieniu odwołania Odwołujący wskazał, iż został poinformowany o odrzuceniu jego oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp oraz, że Zamawiający uzasadniał to w ten sposób, iż Odwołujący złożył formularz ofertowy, który zawiera błędy w obliczeniu ceny, których nie można poprawić, tj. cena jednostkowa pomnożona przez ilość nie przedstawia rzeczywistej wartości matematycznej, wynikającej z danego działania. Błędy w obliczeniu ceny występują w pozycjach: 1-12; 14-17; 20-22; 24-51; 53-55; 57-70 oraz 72. Wobec powyższego łączna wartość oferty jest niezgodna z pozycjami od 1-72 po uwzględnieniu ilości poszczególnych asortymentów. Odwołujący podnosił, że podane przez Zamawiającego uzasadnienie nie ma żadnego związku z przesłanką określoną w art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy Pzp, tj., iż oferta zawiera błędy w obliczeniu ceny. Odwołujący wskazał, że ustawa Pzp nie zawiera definicji legalnej błędu. Jego zdaniem, w związku z delegacją zawartą w art. 14 ustawy Pzp, błąd należy rozpatrywać jako wadę oświadczenia woli w rozumieniu kodeksu cywilnego, a zatem chodzi o błąd co do faktu, polegający na niezgodnym z rzeczywistością wyobrażeniu o istniejącym stanie rzeczy lub o treści czynności prawnej. Odwołujący podniósł, że błąd w obliczeniu ceny jest wówczas, gdy cena została obliczona w sposób, który nie uwzględnia opisu przedmiotu zamówienia oraz wielkości lub zakresu zamówienia, a także warunków wykonywania zamówienia. Powołał się na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 30 lipca 2010 r., wydany w sprawie o sygn. akt: KIO/UZP 1528/10, dotyczący kwestii błędu w obliczeniu ceny. Odwołujący podkreślił, że uzasadnienie odrzucenia jego oferty przez Zamawiającego w żaden sposób nie dowodzi istnienia błędu w obliczeniu ceny, którego poprawienie ingerowałoby w treść złożonej oferty. Stwierdził, iż takim błędem może być w szczególności zastosowanie niewłaściwych jednostek miary, innego zakresu czynności niż wskazany w SIWZ, jak również najczęściej jest nim przyjęcie niewłaściwej stawki podatku VAT. Zdaniem Odwołującego z uzasadnienia odrzucenia jego oferty przez Zamawiającego wynika, że Zamawiający faktycznie nie dowodził w nim błędu w obliczeniu ceny, lecz wykazał istnienie oczywistej omyłki rachunkowej, którą obligatoryjnie ma obowiązek poprawić zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp. Odwołujący wskazał, że w rozdziale XV oraz w załączniku nr 1 do SIWZ został określony sposób obliczenia ceny, zgodnie z którym wykonawca był zobowiązany do: podania ceny jednostkowej w złotych netto (PLN), ogólnej wartości całości zamówienia brutto cyfrą w złotych (cena zawiera podatek VAT), słownie ogólnej wartości całości zamówienia brutto w złotych (cena zawiera podatek VAT). Ponadto, Zamawiający wymagał, aby cena określona w formularzu ofertowym zawierała wszystkie koszty związane z wykonaniem przedmiotu zamówienia, a ceny zostały podane w zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku. Odwołujący podniósł, że sporządził ofertę zgodnie z instrukcją SIWZ, określającą sposób obliczenia ceny. Wskazał, że w złożonym formularzu ofertowym podał cenę jednostkową netto w kolumnie D arkusza kalkulacyjnego. Podkreślił, że w żaden sposób nie ingerował w zakres przedmiotu zamówienia, w tym szczególnie we wskazane ilości dla danego przedmiotu zamówienia określone w kolumnie E. Wyjaśnił, że dokonane działanie matematyczne – D x E, wskazane w kolumnie F, dało inny wynik matematyczny niż reguła określa. Zauważył ponadto, iż arkusz kalkulacyjny wymagał praktycznie podania tylko cen jednostkowych, bowiem pozostała część podanych wartości została przeliczona podanym wzorem w arkuszu kalkulacyjnym, opracowanym przez Zamawiającego. Odwołujący wskazał, że Zamawiający w toku badania i oceny ofert dokonał sprawdzenia poprawności arytmetycznej poszczególnych pozycji formularza ofertowego, z którego wynikało, że działanie matematyczne mnożenia ceny jednostkowej netto przez ilość, nie daje wyniku jaki z iloczynu tych wartości powinien zostać wpisany. Odwołujący stwierdził, że w uzasadnieniu odrzucenia Zamawiający sam wskazuje błędne pozycje, a nawet wyraża pogląd, że pomnożenie ceny jednostkowej przez ilość nie daje rzeczywistej wartości wynikającej z danego działania. Jednak zamiast poprawić oczywistą omyłkę rachunkową, Zamawiający zakwalifikował te omyłki jako błąd w obliczeniu ceny. Odwołujący dodatkowo wskazał, że błąd w obliczeniu ceny charakteryzuje się tym, że nie można go poprawić, co skutkuje odrzuceniem oferty oraz, że błędy w obliczeniu ceny nie mają charakteru oczywistego, w przeciwieństwie do omyłek rachunkowych czy pisarskich. Jego zdaniem oczywistość omyłki należy odnosić do logiki matematycznej, przy czym oczywistość omyłki rachunkowej przejawia się popełnieniem błędów na działaniach matematycznych, co ma miejsce w ofercie Odwołującego. Stwierdził, że jest to klasyczny przypadek oczywistego błędu na rachunkach, który daje inny wynik niż wynika to z logiki działań iloczynowych. Dalej wywodził, że jeżeli omyłka ma charakter oczywisty, co oznacza, że każdy ze składników jest określony i wprost wymieniony, a niewłaściwie przeprowadzone działanie matematyczne doprowadziło do tego, że podany iloczyn jest błędny, to Zamawiający ma obligatoryjny obowiązek poprawienia tej omyłki zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp. Podniósł, że oczywistość omyłki polega nie tylko na łatwości jej dostrzeżenia, a Zamawiający w toku badania i oceny ofert bez problemu ją zidentyfikował, ale także na braku wątpliwości jak powinna ona zostać poprawiona. Wskazał, że Zamawiający w uzasadnieniu odrzucenia wskazał tę metodę, tj. cena jednostkowa pomnożona przez ilość nie daje rzeczywistej wartości matematycznej. Podał też, że Zamawiający uzasadnił, iż łączna wartość oferty jest niezgodna z pozycjami od 1 - 72 po uwzględnieniu ilości poszczególnych asortymentów. Odwołujący stwierdził, iż bezsporne jest, że łączna wartość oferty, po wymienieniu wielu pozycji formularza ofertowego, zawierających oczywiste omyłki rachunkowe, nie będzie zgodna, przy czym zauważył, że ustawodawca w art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp przewidział ewentualność wystąpienia konsekwencji z tytułu poprawiania jakichkolwiek działań matematycznych, dlatego też oprócz obowiązku poprawienia oczywistej omyłki rachunkowej nakazał poprawić je tak by uwzględnić konsekwencje rachunkowe dokonanych poprawek przez obowiązek sumowania poszczególnych pozycji zgodnie z wartościami przyjętych prawidłowo obliczeń. Doprowadza to do zmiany ceny oferty, ale nie należy tego identyfikować ze zmianą treści oferty, która to zmiana może być z korzyścią dla wykonawcy, ale też i przeciwnie. Odwołujący podniósł, że w przypadku jego oferty, dokonanie tych poprawek nie wywołuje żadnego skutku dla rankingu cen złożonych ofert, gdyż oferta zawierająca oczywiste omyłki rachunkowe zawiera cenę w wysokości 219 893,13 zł, a gdyby Zamawiający dokonał czynności zgodnie z ustawą i dokonał poprawienia oferty w trybie art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp, cena jego oferty wynosiłaby 219 291,24 zł. Wskazał przy tym, iż jego oferta jest najtańsza, a po dokonaniu poprawek byłaby jeszcze tańsza. Ponadto, w opinii Odwołującego, nieuprawnione działania Zamawiającego mogą doprowadzić także do wydatkowania środków publiczny w sposób nieracjonalny, niż to wynika z art. 44 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zgodnie z którym wydatki te powinny być dokonywane w sposób celowy, oszczędny wraz z uzyskaniem najlepszych efektów z danych nakładów także optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Stwierdził, że eliminacja wykonawcy, który w zakresie dostawy artykułów biurowych jest zdolny do realizacji zamówienia, stanowi pogwałcenie fundamentalnych zasad wydatkowania środków publicznych. W oparciu o powyższe Odwołujący wnosił o uwzględnienie odwołania. W dniu 5 sierpnia 2015 roku do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęła odpowiedź Zamawiającego na odwołanie, w formie pisemnej, w której wnosił on o oddalenie odwołania w całości i przedstawił argumentację na poparcie swojego stanowiska w sprawie. W dniu 30 lipca 2015 roku wykonawca "HURT-PAPIER" R. C. Sp. j. z siedzibą w Rzeszowie (zwany dalej również: „Przystępującym”) doręczył Prezesowi Krajowej Izby Odwoławczej – w formie elektronicznej opatrzonej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu – pismo zawierające zgłoszenie przystąpienia do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego. Zgodnie z art. 185 ust. 2 ustawy Pzp Wykonawca może zgłosić przystąpienie do postępowania odwoławczego w terminie 3 dni od dnia otrzymania kopii odwołania, wskazując stronę, do której przystępuje, i interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść strony, do której przystępuje. Zgłoszenie przystąpienia doręcza się Prezesowi Izby w formie pisemnej albo elektronicznej opatrzonej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, a jego kopię przesyła się zamawiającemu oraz wykonawcy wnoszącemu odwołanie. Izba ustaliła, że Zamawiający w dniu 28 lipca 2015 roku przekazał wykonawcom zawiadomienie o wniesieniu odwołania wraz z jego kopią za pośrednictwem faksu oraz listem za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Izba ustaliła ponadto, że pismo zawierające zgłoszenie przystąpienia, o którym mowa powyżej, doręczone zostało Prezesowi Krajowej Izby Odwoławczej w przewidzianej ustawowo formie, w ustawowo określonym terminie, przy czym zgłaszający przystąpienie wskazał Stronę, do której zgłosił przystąpienie i interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść tej Strony. Nadto, w toku posiedzenia Strony potwierdziły otrzymanie kopii zgłoszenia przystąpienia. Wobec powyższego należało uznać, że ww. wykonawca skutecznie dokonał zgłoszenia przystąpienia do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego, tym samym stając się uczestnikiem tego postępowania. Następnie Izba ustaliła, że w ustalonym w przedmiotowej sprawie stanie faktycznym nie ma podstaw do odrzucenia odwołania w całości w oparciu o przesłanki, określone w art.189 ust. 2 ustawy Pzp. Po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem Stron i Uczestnika postępowania odwoławczego, Izba ustaliła i zważyła, co następuje. W pierwszej kolejności Izba ustaliła, że Odwołującemu, w świetle przepisu art. 179 ust. 1 ustawy Pzp, stanowiącego, że Środki ochrony prawnej określone w niniejszym dziale przysługują wykonawcy, uczestnikowi konkursu, a także innemu podmiotowi jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów niniejszej ustawy, przysługiwało prawo do wniesienia odwołania w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym przez Zamawiającego, przysługiwało prawo do wniesienia odwołania. Izba dopuściła i przeprowadziła dowody z dokumentów znajdujących się w dokumentacji przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienie publicznego, a przedłożonej Izbie przez Zamawiającego w kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem, w szczególności z protokołu postępowania o udzielenie zamówienia, ogłoszenia o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia (zwanej dalej: „SIWZ”), oferty złożonej przez Odwołującego oraz zawiadomienia o wyborze oferty najkorzystniejszej oraz o wykonawcach, których oferty zostały odrzucone. Nadto, Izba rozważyła stanowiska Stron i Uczestnika postępowania odwoławczego wyrażone w pismach i ustnie do protokołu rozprawy. Rozpatrując odwołanie w granicach podnoszonych zarzutów – stosownie do art. 192 ust. 7 ustawy Pzp - Izba ustaliła i zważyła, co następuje. Przedmiotem zamówienia jest dostawa materiałów biurowych wraz z usługą transportu i wniesienia do lokali Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie oraz 21 Biur Powiatowych. W rozdziale XV SIWZ Zamawiający zawarł opis sposobu obliczenia ceny oferty wskazując, że: „1. Wykonawca zobowiązany jest do podania (wg formularza ofertowego i wzoru w nim zawartego):
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.