← Polska

I ACa 873/15

Sygn. akt I ACa 873/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący SSA Dorota Ochalska - Gola Sędziowie SA Wie

§ 2k.p.c.).

Dokumenty później złożone Sąd pominął zaś na podstawie art.

§ 1k.p.c.

Z uwagi na fakt, iż powódka częściowo cofnęła powództwo po jego doręczeniu pozwanej, ale przed rozpoczęciem rozprawy, na podstawie art. 355 § 2 k.p.c. w zw. z art. 479 13 § 1 k.p.c., Sąd uznając tę czynności za dopuszczalną, umorzył postępowanie w zakresie cofniętej części. W pozostałym zakresie, tak co do ostatecznie dochodzonej kwoty należności głównej w zakresie wyższym niż ww. wskazanym oraz w zakresie odsetek za wcześniejszy okres powództwo podlegało oddaleniu jako pozbawione podstawy prawnej. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 100 k.p.c., uznając, iż wobec wygrania go w 52% przez powódkę, a 48% przez pozwaną należało je stosunkowo rozdzielić proporcjonalnie do stopnia w jakim każda ze stron przegrała postępowania. O nieuiszczonych kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 113 u.k.s.c. obciążając nimi stron stosownie do wyniku procesu, przy czym w wypadku powódki zwolnionej od kosztów sądowych ponad kwotę 2000 zł, Sąd nakazał ściągnąć należną od niej z tego tytułu kwotę z zasądzonego roszczenia. (uzasadnienie wyroku – k. 778 – 783o.) Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana zaskarżając go w zakresie uwzględniającym powództwo (pkt. 1) oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania (pkt. 4 – 5), zarzucając orzeczeniu: 1.naruszenia prawa materialnego w postaci art. 65 k.c. k.c. poprzez przyjęcie, że umowa łącząca strony obejmowała swoim zakresem urządzenie C.; 2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. poprzez przyjęcie, że urządzenie C. jest tym samym urządzeniem, co C. i było objęte przedmiotową umową; 3. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez ocenę okoliczności wymagającej wiadomości specjalnych, że urządzenie C. jest tożsame z urządzeniem C. bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego; 4. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że powodowa spółka przyczyniła się w jakikolwiek sposób do sprzedaży przez stronę pozwaną urządzenia firmie (...) sp. z o.o.; 5. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 479 4 k.p.c. poprzez zasądzenie odsetek, pomimo tego, że powód zrzekł się odsetek dochodzonych w pozwie i wystąpił z nowym roszczeniem w zakresie odsetek; 6. naruszenie prawa procesowego, tj. art.

k.p.c. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o dowody zgłoszone przez stronę powodową z naruszeniem prekluzji. W następstwie tak sformułowanych zarzutów strona pozwana wniosła o zmianę wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji przy pozostawieniu temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach za instancję odwoławczą. (apelacja – k. 793 – 805) Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. (odpowiedź na apelację – k. 809 – 812) Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego w postaci przepisów art.

k.p.c. i art. 479 4 k.p.c. tj. odpowiednio poczynienia ustaleń faktycznych w oparciu o dowody zgłoszone przez stronę powodową z naruszeniem prekluzji i zasądzenia odsetek, pomimo tego, że powód zrzekł się odsetek dochodzonych w pozwie i wystąpił z nowym roszczeniem w zakresie odsetek. Oba zarzuty są bezzasadne. Uchylony art.

§ 1k.p.c.

wskazywał, że w pozwie powód jest obowiązany podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, że ich powołanie w pozwie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później. W tym przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwutygodniowym od dnia, w którym powołanie ich stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania. Zawsze ocena in casu tego, czy powołanie w pozwie wszystkich dowodów było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później, należy do sądu orzekającego w danej sprawie. Za powszechnie przyjętą praktykę należy uznać stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 16 kwietnia 2015 r. w sprawie I CSK 332/14 (Lex nr 1712828), że w sprawie gospodarczej o zapłatę potrzeba powołania przez powoda kolejnych dowodów w celu wykazania zasadności żądania i jego wysokości pozostaje z reguły dopiero po zakwestionowaniu przez pozwanego zgłoszonych dowodów zgłoszonych w pozwie. Od powoda - zobowiązanego do wykazania roszczenia - nie można wymagać, by wskazywał już w pozwie dowody i twierdzenia, które zakładałyby określoną obronę pozwanego i jego stanowisko w kwestii istnienia stosunku prawnego będącego podstawą roszczenia. O tym więc, czy zaistniała potrzeba późniejszego zgłoszenia dowodów decydować mogą okoliczności związane z tokiem danej sprawy, a przepisy o prekluzji nie mogą być stosowane zbyt formalistycznie kosztem możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy. Oznacza to konieczność analizy dowodów zgłoszonych w pozwie w powiązaniu z treścią i charakterem zgłoszonego żądania, i dopiero na tej podstawie można oceniać, czy później zgłoszone dowody zostały zaoferowane w zakreślonym przez ustawę terminie prekluzyjnym. Później zgłoszone dowody mogą zatem nie być objęte prekluzją dowodową, lecz mogą okazać się już tylko rozwinięciem i doprecyzowaniem twierdzeń zawartych w pozwie oraz wzbogaceniem dowodów pierwotnie przedstawionych w pozwie, a zarazem stanowiących adekwatną reakcję w zakresie inicjatywy dowodowej na sposób obrony przyjęty przez stronę pozwaną. W przedmiotowej sprawie dowody zgłoszone przez stronę powodową w piśmie z dnia 26 lipca 2012 r., stanowiącym odpowiedź na odpowiedź na pozew, doręczoną stronie powodowej w dniu 10 lipca 2012 r., stanowią prawidłową i niespóźnioną reakcję powodowej spółki na treść odpowiedzi na pozew i zarzuty tam zawarte. Nie stanowią one dowodów na nowe okoliczności faktyczne a jedynie rozwinięcie i doprecyzowanie twierdzeń zawartych w pozwie oraz wzbogacenie dowodów pierwotnie przedstawionych w pozwie. Warto przy tym podkreślić, że strona pozwana w odpowiedzi na pozew sięgnęła do najszerszych i najbardziej fundamentalnych zarzutów, których strona powodowa nie miała prawa się spodziewać, a mianowicie do zakwestionowania jurysdykcji sądu polskiego, zakwestionowania ważności umowy z powodu podstępu, zakwestionowania zakresu czasowego obowiązywania umowy i rozwiązania umowy z ważnej przyczyny. Takie zarzuty wymagały od strony powodowej zgłoszenia nowych faktów i dowodów na ich poparcie. Dalej, Sąd a quo mimo obowiązywania art. 479 14 k.p.c. – odpowiednika art.

k.p.c. w odniesieniu do odpowiedzi na pozew – nie uznał za sprekludowane argumenty podniesione przez stronę pozwaną zgłoszone w piśmie procesowym z dnia 19 września 2012 r., ustosunkowującym się do stanowiska strony powodowej z odpowiedzi na odpowiedź na pozew, a zatem obie strony procesu zostały potraktowane równo z zachowaniem prawa do wzajemnego przedstawienia swoich argumentów. Dodatkowo można wskazać, że zastosowanie art.

k.p.c. nie niweczy uprawnienia sądu do dopuszczenia dowodu z urzędu (art. 232 k.p.c.), gdyż adresatem reguł prekluzji dowodowej są strony, nie jest nim zaś związany sąd rozpoznający sprawę. Tym niemniej granicę tego uprawnienia stanowią usprawiedliwione okoliczności konkretnej sprawy, z uwzględnieniem poszanowania zasady równego traktowania stron, co miało miejsce w tej sprawie. Nie doszło również do zarzucanego naruszenia przez Sąd I instancji art. 479 4 k.p.c. W piśmie strony powodowej z dnia 26 lipca 2012 r. spółka dokonała modyfikacji roszczenia poprzez jego ograniczenie kwotowe w postaci cofnięcia pozwu i zrzeczenia się roszczenia w zakresie kwoty 38.088,63 Euro oraz modyfikacji biegu terminu odsetek ustawowych od pozostałej kwoty. W pozwie żądano odsetek od wszystkich trzech faktur za okres od dnia 17 lutego 2011 r., natomiast w przedmiotowym piśmie odsetek zażądano za okres wcześniejszy, co oczywiście stanowiło naruszenie art. 479 4 k.p.c. i dlatego nie mogło wywołać skutków prawnych. Pozostało to jednak bez wpływu na treść orzeczenia, gdyż Sąd a quo zasądził odsetki od sumy prowizji od wszystkich faktur od jednego dnia, tj. 27 czerwca 2012 r. a w pozostałym zakresie oddalił powództwo (mogło dojść do oddalenia roszczenia o odsetku tylko za okres od 17 lutego 2011 r. do dnia 26 czerwca 2012 r.). Nietrafne są także zarzuty odnoszące się do kwestii tożsamości urządzenia C. i C.. Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że urządzenie nazywane (...) jest wersją drukarki atramentowej C. bez konieczności dopuszczania dowodu z opinii biegłego, gdyż wynika to z jednoznacznych dowodów pochodzących od strony pozwanej i nie wymagało skorzystania z wiadomości specjalnych. Dowodami tymi są korespondencja e-mail, m.in. treść wiadomości przedstawiciela pozwanej J. J. C. do K. U. - k. 151 i tłumaczenie k. 147o. oraz „Oferta cenowa na urządzenia C.” – k. 680 – 684. Wynika z nich wprost, że pozwana spółka zamiennie używała tych nazw dla określenia przedmiotu swojej działalności. Nie jest zasadny również ostatni zarzut apelacji, a mianowicie zarzut naruszenie prawa procesowego, tj. art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że powodowa spółka przyczyniła się w jakikolwiek sposób do sprzedaży przez stronę pozwaną urządzenia firmie (...) sp. z o.o. Słusznie Sąd a quo zauważył, że powód jako wyłączny przedstawiciel pozwanej bowiem zobowiązany był jedynie do podejmowania handlowych i promocyjnych działań mających na celu sprzedaż urządzeń, części zamiennych i materiałów eksploatacyjnych pozwanej oraz innych, doprecyzowanych w §4 umowy, działań, z których żadnego nie da się zakwalifikować jako „stałego pośredniczenia”, co zadecydowało o uznaniu, że strony łączyła raczej umowa zbliżona do umowy o świadczenie usług, która nie jest regulowana szczególnymi przepisami niż umowa agencyjna. Cechą tej umowy jest niewątpliwie to, że nie jest umową rezultatu i nie uzależniała prawa powodowej spółki do prowizji od bardzo skonkretyzowanych działań podejmowanych wobec ewentualnego kontrahenta, w tym osobistego uczestnictwa w negocjowaniu a następnie zawarciu konkretnej umowy. Obowiązki strony powodowej mogły być wynagrodzone jedynie po zawarciu takiej umowy, ale bez szczegółowego ustalenia rzeczywistego wpływu powodowej działalności powodowej spółki na danym obszarze i na danego kontrahenta. Zgodnie z zasadą swobody zawierania umów takiego postanowienie było możliwe i wiąże obie strony kontraktu. Z tych wszystkich przyczyn apelację należało oddalić a o kosztach postępowania apelacyjnego orzec zgodnie z art. 98 k.p.c.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.