kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Klauzula generalna wyrażona w art.
kc uzupełniona została listą niedozwolonych postanowień umownych zamieszczoną w art. 385 3 kc. Wyliczenie to ma charakter niepełny, przykładowy i pomocniczy. Klauzule wymienione w art. 385 3 kc nie są per se niedozwolonymi postanowieniami umownymi, a stanowią tzw. listę szarych klauzul, które dopiero po ocenie z zastosowaniem kryteriów przewidzianych w art.
kc pozwalają na uznanie, czy w konkretnym przypadku postanowienie wzorca należy zakwalifikować jako klauzulę abuzywną. Funkcja tego przepisu polega na tym, że zastosowanie we wzorcu umowy postanowień odpowiadających wskazanym w katalogu, znacząco ułatwić ma wykazanie, że spełniają one przesłanki niedozwolonych postanowień umownych objętych klauzulą generalną art.
W razie wątpliwości ciężar dowodu, że dane postanowienia nie spełniają przesłanek klauzuli generalnej spoczywa na przedsiębiorcy (art.
Aby uchylić domniemanie, że klauzula umowna zgodna z którąś z przykładowych klauzul wymienionych w art. 385 3 kc jest niedozwolonym postanowieniem umownym należy wykazać, że została ona uzgodniona indywidualnie lub, że nie kształtuje praw i obowiązków konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając ich interesy mimo swego "niedozwolonego" brzmienia, tzn. nie spełnia przesłanek z art.
Dopiero po wykazaniu tej drugiej okoliczności może dojść do uchylenia domniemania abuzywności. Zgodnie z treścią przepisu art.
kc do uznania danego postanowienia umownego za niedozwolone i wyeliminowania go z praktyki stosowania, konieczne jest stwierdzenie łącznego występowania czterech przesłanek. Mianowicie: 1) postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie, 2) ukształtowane w ten sposób prawa i obowiązki stron pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami, 3) powyższe prawa i obowiązki rażąco naruszają interesy konsumenta, 4) postanowienie umowy nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron (art.
Rozszerzająca funkcjonalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że abstrakcyjna ocena abuzywności postanowienia umownego powinna uwzględniać dwa kryteria wskazane w art.
kc, a mianowicie sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rażące naruszenie interesów konsumenta. Za nieuzgodnione indywidualnie ustawodawca określił te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art.
W niniejszej sprawie zarzut postanowień umowy niezgodnych z prawem i nieuzgodnionych indywidualnie podniósł powód, natomiast strona pozwana przyznała, że przystąpienie powoda do ubezpieczenia u strony pozwanej odbywało się na z góry określonych warunkach dostarczonych przez ubezpieczyciela i nie podlegały one negocjacjom. Wobec powyższego definicja zawału serca nie była indywidualnie uzgodniona. Odnośnie kolejnych przesłanek należy wskazać, że komentatorzy wskazują, że przez „dobre obyczaje" w rozumieniu art.
kc należy rozumieć pozaprawne reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Mając na uwadze dysproporcję ekonomiczną pomiędzy ubezpieczycielem a ubezpieczonym należało uznać, że określona w ogólnych warunkach dodatkowego grupowego ubezpieczenia na wypadek ciężkiej choroby definicja zawału serca naruszała interesy konsumentów. Przeciętny klient zakładu ubezpieczeniowego nie dysponuje wystarczającą wiedzą medyczną, aby dokładnie stwierdzić o jaki rodzaj zawału serca chodzi, a zamieszczanie definicji schorzenia, która jest niezgodna z aktualną wiedzą medyczną, zdaniem Sądu rażąco narusza dobre obyczaje. Bardzo szeroką w tym zakresie analizę przeprowadzono w decyzji (...) Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 10 grudnia 2010 roku, w której zawarto opinie Kliniki (...), Naczyń i Transplantologii Instytut (...) w (...) Szpitalu (...) II w K., (...) Centrum (...) w Z., (...) Towarzystwa (...) w W., Ministerstwa Zdrowia – Departamentu Polityki (...) w W. oraz (...) Szpitala (...) we W.. Wszystkie te podmioty jednoznacznie wypowiedziały się, że definicja zawału serca zawarta w ogólnych warunkach (...) na (...) S.A. w W. jest niezgodna z aktualną wiedzą medyczną i wymaga zmiany. Konsekwencją tego było uznanie wskazanego postanowienia za niedozwolone postanowienie umowne, a potwierdzeniem jej wadliwości była zmiana definicji zawarta w ogólnych warunkach o kodzie (...), w których stwierdzono, że zawał serca, to taki zawał serca, który powoduje wzrost lub spadek podwyższonego stężenia biomarkerów sercowych, z zastrzeżeniem, że przynajmniej w jednym pomiarze to stężenie musi przekraczać górną granicę normy oraz obecność co najmniej dwóch z następujących wykładników niedokrwienia mięśnia sercowego: objawy kliniczne niedokrwienia (m.in. ból w klatce piersiowej), zmiany w zapisie elektrokardiograficznym (EKG) typowe dla nowo powstałego niedokrwienia oraz nowe odcinkowe zaburzenia kurczliwości w badaniach obrazowych (§ 4 ust. 1 pkt 1 ogólnych warunków k. 66). Mając na uwadze wzorzec przeciętnego konsumenta należy stwierdzić, że konsument taki zwraca uwagę na zakres ubezpieczenia, ale nawet jeśli zapozna się z powołanymi wyżej definicjami, nie może mieć wiedzy o tym, że definicja zawału narzucona przez stronę pozwaną w ogólnych warunkach ubezpieczenia jest nieadekwatna do współczesnej wiedzy medycznej i że w istocie prowadzi do objęcia ochroną ubezpieczeniową jedynie szczególnych, rzadziej występujących przypadków. Mając na uwadze, że dla przeciętnego konsumenta, działającego w zaufaniu do zakładu ubezpieczeń, podana przez ubezpieczyciela definicja jest zgodna z aktualnym stanem wiedzy medycznej, to może on sądzić, że zawierając umowę ubezpieczenia jest również ubezpieczony na wypadek wystąpienia zawału serca. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał postanowienie umowne zawarte w § 4 ust. 1 pkt 1 ogólnych warunków dodatkowego grupowego ubezpieczenia na wypadek ciężkiej choroby (zarówno o kodzie (...) jak i (...)) w zakresie ograniczenia odpowiedzialności tylko co do rzadziej występujących przypadków zawału serca za spełniające przesłanki abuzywności, a przez to za niedopuszczalne. W konsekwencji uznania za niedozwolone postanowień umowy są one wyłączone z umowy (art. 385 3 kc) i nie wiążą powoda, a ponieważ (jak wskazano wyżej) z niekwestionowanej w tym zakresie opinii biegłego z zakresu kardiologii wynika, że powód z medycznego punktu widzenia przebył zawał serca, to należało uznać, że wypełniły się warunki wypadku ubezpieczeniowego uzasadniającego wypłatę odszkodowania. Wobec powyższego Sąd uwzględnił żądanie powoda, tak co do zasądzenia kwoty 3.000, zł jak i odsetek, o których orzeczono stosownie do treści art. 481 kc i art. 482 kc w związku z art. 817 kc. Powód wniósł o zasądzenie odsetek od 25 grudnia 2012 roku czyli od 30 dnia po wystąpieniu wypadku ubezpieczeniowego, a strona pozwana daty tej nie kwestionowała. Rozstrzygnięcie o kosztach zapadło na podstawie art. 98 § 1 kpc oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powód wygrał proces w całości wobec czego strona pozwana obowiązana jest zwrócić mu koszty procesu w wysokości 1.042,76 zł (na które składają się: kwota 150, zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, 17, zł tytułem opłaty skarbowej od złożenia pełnomocnictwa, kwota 600, zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego oraz 275,76 zł kosztów opinii biegłego sądowego). Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.