kpc. Jako podstawę prawną oddalenia wniosku Sąd Rejonowy wskazał art. 626 9 i art. 398 22 kpc. Na marginesie wskazał, że - w odniesieniu do treści skargi - podnieść należy, że nawet przepisy dotyczące nabywania z mocy prawa nieruchomości drogowych nie zawsze regulują kwestię wygaśnięcia ustanowionych na nich praw rzeczowych. Lukę tę wypełnia orzecznictwo. Dla przykładu ustawa z 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U z 2013r poz.687) aż do nowelizacji z 25.07.2008r. pomijała kwestię ograniczonych praw rzeczowych obciążających te nieruchomości. Nowelizacja ta polegała między innymi na dodaniu do art. 12 ust. 4a-4f, z których ust.4c stanowił, że jeżeli na nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, z dniem w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, prawa te wygasają. Apelację od tego postanowienia wniosła wnioskodawczyni. Zaskarżyła je w całości zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art.
pc poprzez jego błędną wykładnię i poprzez pominiecie, że wpis w księdze wieczystej może być dokonany także na podstawie przepisu prawa. Zarzuciła też naruszenie art.1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych( Dz. U. 2013 poz.260 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie mimo, że w sprawie wykazano, że nieruchomość której dotyczy wpis służebności stanowi drogę publiczną, która jest rzeczą wyłączoną z obrotu cywilnoprawnego i przez to nie mogącą być przedmiotem obciążenia służebnością. Stawiając te zarzuty wnioskodawczyni wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wykreślenie z księgi wieczystej (...) wpisu ograniczonego prawa rzeczowego- służebności gruntowej przepisanej w księgi wieczystej nr (...). Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim. W uzasadnieniu apelacji wskazano, że wykładnia art. 290 kc dokonana przez Sąd Rejonowy jest zbędna. Przedmiotem postępowania zdaniem skarżącej winno być, czy obciążone służebności drogi ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wnioskodawczyni jest wpisem pozornym, który nie ma znaczenia dla ochrony czyichkolwiek praw. Ustalenie takie w ocenie skarżącej jest możliwe w postępowaniu o wpis w granicach kognicji sądu wieczysto księgowego wyznaczonej treścią art.
Powołała się na art. 3 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym domniemywa się że prawo ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym oraz na art. 1 ust.1 tej ustawy zgodnie z którym księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. W ocenie skarżącej, w granicach przyznanych kompetencji ustrojowych Sąd wieczystoksięgowy winien dbać aby wpisy dokonywane w księgach wieczystych odpowiadały rzeczywistości. Nie powinno być w księgach wieczystych wpisów pozornych, bezprzedmiotowych, które nie chronią praw do gruntu, a stanowią ograniczenie własności ponad miarę określoną w art. 140kc. W ocenie skarżącej dla realizacji tych celów i pozytywnego rozpoznania wniosku w niniejszej sprawie nie były konieczne dokumenty wskazane przez Sąd Rejonowy. Dowody takie jak orzeczenie sądu wydane na podstawie art. 294,295 kc mogłyby być niezbędne, gdyby od chwili przepisania obciążenia do niniejszej księgi wieczystej nie doszło do zmiany stanu prawnego nieruchomości. Do zmiany takiej doszło natomiast z chwilą przejęcia własności działki (...) przez Gminę L., po której to działce służebna droga prowadziła. Działka ta została odłączona do odrębnej księgi wieczystej bez obciążenia, co powinno w ocenie skarżącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W szczególności winno prowadzić do ustalenia, że wpis utrzymujący się w księdze wieczystej (...) pozostaje wpisem pozornym. Przeniesienie działki nr (...) do księgi wieczystej (...) bez obciążenia jest orzeczeniem sądowym i wiąże Sąd w sprawie o wpis, który za podstawę faktyczną winien brać treść wniosku, załączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. W ocenie skarżącej zatem nie wychodząc poza ramy art.
kpc możliwe jest ustalenie, że wpis obciążenia w księdze wieczystej (...) jest nieprawdziwy i jako taki powinien być wykreślony zgodnie z wnioskiem. W apelacji wskazano, że argumentację tę wzmacnia przedłożenie przez wnioskodawczynię dowodu w postaci zaświadczenia z 16 stycznia 2-13r., które potwierdza, że działka (...) po której według ustaleń prowadziła droga jest drogą publiczną. Uzasadnia to zastosowanie art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych i uprawnia wniosek, że bezciężarowe odłączenie działki (...) było motywowane faktem wyłączenia jej z obrotu. Zatem skoro odpadł „trzon”, na którym utrzymywało się obciążenie to również dalsze wpisy, jakie wskutek stosowania rozwiązań ustrojowych nakazujących przenoszenie obciążeń do innych ksiąg wieczystych w związku z przenoszeniem do nich działek stają się wpisami nieprawdziwymi, niezgodnymi z rzeczywistym stanem prawnym. Dlatego w ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie winno być zmienione. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy należy uzupełnić poprzez uściślenie, że wpis służebności nastąpił w księdze wieczystej Kw (...) na podstawie umowy z dnia 3 marca 1960 roku, zawartej aktach tej księgi wieczystej, wpis nastąpił w dniu 9 czerwca 1960r. w tym czasie w księdze wieczystej Kw (...) wpisane były działki (...) na karcie mapy1 położone w L. o łącznej powierzchni 2,6151ha. Należy też sprostować omyłkę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wpis własności Gminy L. odnośnie działki (...) nastąpił w księdze wieczystej o aktualnym numerze (...) w dniu 16 września 2005r. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 15 lipca 2005r. Z powyższymi uzupełnieniem i sprostowaniem Sąd Okręgowy przyjmuje ustalenia Sądu Rejonowego za własne. W świetle tych ustaleń za chybione należy uznać zarzuty apelacji co do naruszenia art.
pc poprzez jego błędną wykładnię i poprzez pominięcie, że wpis w księdze wieczystej może być dokonany także na podstawie przepisu prawa oraz naruszenia art.1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych( tekst jedn. Dz. U.z 2015 poz.460 ze zm.) W pierwszej kolejności podnieść należy, że przytoczona przez Sąd Rejonowy treść art. 1 ustawy o drogach publicznych w żaden sposób nie pozwala na uznanie, że przepis ten może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej. Niezasadne są wywody apelacji co do tego, że z tego, że rolą Sądu wieczystoksięgowego jest eliminowanie wpisów pozornych, co zdaniem skarżącej winno doprowadzić w niniejszej sprawie do uwzględnienia wniosku. Argumentacja taka nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem jej uwzględnienie doprowadziłoby do przekroczenia ona granice kognicji Sądu wieczysto księgowego wynikające z art.
Prawo rzeczowe z 1946r. (art. 113 i 167), jak i kodeks cywilny (art.285§1 kc) wyraźnie stanowią, że służebność jako ograniczone prawo rzeczowe ustanawiane jest na nieruchomości. Fakt, że sposób jego wykonywania wskazany w jego treści odnosi się do jednej działki nie zmienia wynikającej z wskazanych unormowań zasady. Tym samym skoro służebność od chwili wpisu w 1960r. obciążała całą nieruchomość, odłączenie z niej działki (...) w 2005r. nie spowodowało wygaśnięcia tego obciążenia pozostałej części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej. Tym samym dokonany w niej wpis nadal korzystał z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Stąd brak podstaw, aby dokonany w 1960r. wpis przeniesiony następnie w 2009r. do księgi wieczystej Nr (...) bez oparcia się na innych dokumentach sam z siebie traktować jako pozorny. Wniosku tego nie niweczy przedstawione przez wnioskodawczynię zaświadczenie dotyczące charakteru działki (...). Skarżąca powołuje się na okoliczność, że wpis działki w księdze wieczystej (...) nastąpił bez obciążenia służebnością. Argumentuje, że wpis taki jest orzeczeniem. Zauważyć należy, że po pierwsze, nie ma podstawy prawnej, żeby wpisu w księdze wieczystej dokonywać na podstawie innego wpisu (a tym bardziej jego braku), a ponadto zgodnie z art.
pc, przy wpisie Sąd bada treść i formę wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Potraktowanie wpisu w innej księdze wieczystej (a bardziej-jak wskazano- braku wpisu w dziale 3) jako podstawy wpisu, niepowołanej zresztą w taki sposób przez wnioskodawcę przekracza granice art.
Podnieść dodatkowo należy, że zgodnie z art. 31 ust.2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami. Sąd Rejonowy kompleksowo wskazał w swym uzasadnieniu dokumenty, jakie mogą stanowić podstawę wykreślenia służebności oraz podstawy prawne tych dokumentów. Sąd Okręgowy w pełni akceptuje te wywody, bez ich niepotrzebnego powtarzania. Żaden z tych dokumentów nie został przez wnioskodawczynię przedstawiony jako podstawa żądanego wykreślenia wpisu służebności. W tych okolicznościach uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe, apelację jako niezasadną oddalono na podstawie art. 385kpc w zw. z art.13§2kpc. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji. SSR(del.) Maryla Majewska-Lewandowska SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.