Sygn. akt V GC 31 / 13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSOLITEJ POLSKIEJ Dnia 07 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy we Włocławku Wydział V Gospodarczy Przewodniczący SSR Jerzy Rażewski Protokolant st. sekr. sąd. Anna Gawrysiak po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2014 r. we Włocławku na rozprawie sprawy z powództwa J. B.
(1)wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. kwoty 15000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 07.06.2012 r. oraz kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 23 maja 2012r. pozwany kupił od powoda enzymy za kwotę brutto 18 306,00zł. Zakupiony towar został odebrany w dacie zakupu. Cena miała zostać zapłacona w terminie 14 dni od daty zakupu tj. do dnia 6.06.2012 r. Z ceny zakupionego towaru pozwany zapłacił kwotę 3 306 zł. Nie zapłacił dotąd kwoty 15 000 zł. W dniu 17 lipca 2012r. powód listem poleconym wezwał pozwanego do zapłacenia reszty ceny. Nakazem zapłaty postępowaniu upominawczym z dnia 09 listopada 2012 r., w sprawie V GNc 1148 / 12, Sąd Rejonowy we Włocławku orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Od powyższego nakazu pozwany wywiódł sprzeciw. Wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu nie zaprzeczył, że jest winien powodowi kwotę 15000 zł, podniósł jednakże, iż powództwo powinno zostać oddalone. Orzeczeniem bowiem z dnia 03.07.2012 r. Sąd Gospodarczy w Dijon Druga Izba (G. du T. de C. de D.) wszczął postępowanie naprawcze (procedure de redressement) w stosunku do Spółki (...) Sp. z o.o. (sygn. akt: 2011 007732), na podstawie przepisów Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego ( Dz.U.UE L z dnia 30 czerwca 2000 r. ) [ dalej jako „Rozporządzenie" ]. Zgodnie z treścią przepisu art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 Rozporządzenia wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa Członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 Rozporządzenia podlega uznaniu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich, z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania. Wszczęcie postępowania upadłościowego wywołuje w każdym innym Państwie Członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek formalności, skutki, które wynikają z prawa Państwa wszczęcia postępowania. Zgodnie z definicją z art. 2 lit. a) w zw. z Załącznikiem A Rozporządzenia, jako „postępowanie upadłościowe" rozumie się także francuskie postępowanie naprawcze - redressement judiciaire. Zgodnie z tezą drugą wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawach o sygn. II CSK 326/10, II CSK 406/10, II CSK 425/10, II CSK 541/10: - w celu zachowania zasady zaufania, orzeczenie sądu państwa członkowskiego o wszczęciu postępowania upadłościowego powinno być, po pierwsze, automatycznie uznane przez wszystkie państwa członkowskie ; - po drugie, orzeczenie, to powinno być uznane bez badania jego prawidłowości ; - po trzecie, orzeczenie to wywołuje we wszystkich państwach członkowskich skutki, które wynikają z prawa państwa wszczęcia postępowania. Zgodnie z przepisem art. L622-7 w zw. z art. L631-14 francuskiego kodeksu handlowego wszczęcie postępowania naprawczego pociąga za sobą z mocy prawa zakaz płacenia wszelkich wierzytelności, które pojawiły się przed wszczęciem postępowania, za wyjątkiem płatności kompensacyjnych wynikających z wierzytelności pokrewnych. Przepis art. L622-21 w zw. z art. L631-14 stanowi, że wyrok o wszczęciu postępowania naprawczego przerywa lub zabrania kierowania pozwów sądowych przez wszystkich wierzycieli , których wierzytelność nie jest wymieniona w art. L622-17 (który dotyczy wierzytelności powstałych po wszczęciu postępowania naprawczego) oraz domagających się skazania dłużnika na zapłatę danej kwoty. Jak wynika z powyższego, w zaistniałej sytuacji powód nie był uprawniony do wniesienia powództwa przeciwko pozwanemu. Zgodnie z właściwymi przepisami francuskiego kodeksu handlowego, swoją wierzytelność powód powinien w zakreślonym przez francuski sąd terminie zgłosić w przewidzianym trybie, pod rygorem utraty prawa dochodzenia należności. Pozwany wielokrotnie informował powoda o konieczności zgłoszenia swojej wierzytelności w tym trybie. Prowadzone we Francji postępowanie naprawcze zmierzać będzie do zaspokojenia wierzytelności powoda, a po zakończeniu postępowania naprawczego wszelkie zobowiązania pozwanego automatycznie wygasną. Uzyskanie przez powoda prawomocnego nakazu zapłaty bądź wyroku w niniejszym postępowaniu sprawiłoby, że powód mógłby dochodzić tej samej wierzytelności dwukrotnie, co spowodowałoby zaistnienie stanu sprzecznego z prawem i z zasadami współżycia społecznego. Pozwany pismem z dnia 12.07.2012 r. poinformował powoda o orzeczeniu francuskiego sądu gospodarczego i wynikających z niego konsekwencjach. Reakcją na to pismo było natychmiastowe wysłanie przez powoda do pozwanego przedsądowego wezwania do zapłaty (na które pozwany odpowiedział pismem z dnia 20.07.2012 r.), a następnie złożenie pozwu w niniejszej sprawie. Działania powoda były porywcze i pochopne, bez właściwego rozeznania i bez żadnego kontaktu z pozwanym. Należy w tej sytuacji uznać, że powód pomimo posiadania pełnej wiedzy co do zaistniałego stanu faktycznego, świadomie dąży do uzyskania w niniejszym postępowaniu korzystnego dla siebie orzeczenia, które byłoby sprzeczne z prawem. W tej sytuacji koszty procesu oraz koszty zastępstwa procesowego pozwanego powinny w pełni obciążać powoda. W piśmie z dnia 9.05.2013 r. powód wskazał, że jego zdaniem istnieją poważne wątpliwości czy przepisy rozporządzenia Rady nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 roku w sprawie postępowania upadłościowego, stosuje się w ogóle do postępowania naprawczego, które zostało wszczęte przez Sąd Gospodarczy w Dijon w stosunku do pozwanej spółki. Warto podkreślić, że Sąd Gospodarczy w Dijon w treści swego orzeczenia z dnia 3 lipca 2012, które pozwana spółka przedłożyła do akt, nie powołał się wcale na treść ww. rozporządzenia, lecz na artykuł L 626-27 kodeksu handlowego. Co więcej z art. 1 rozporządzenia nr 1346/2000 wynika jednoznacznie, że stosuje się je wyłącznie do zbiorowych postępowań przewidujących niewypłacalność dłużnika, które obejmują całkowite lub częściowe zajęcie majątku dłużnika oraz powołanie zarządcy. Postępowanie naprawcze nie wiąże się zaś, ani z zajęciem majątku dłużnika, ani z powołaniem zarządcy ( wchodzi w grę jedynie powołanie nadzorcy sądowego ). Trudno zatem zasadnie bronić tezy, że postępowanie, któremu poddana została spółka (...) sp. z o.o. podlega reżimowi rozporządzenia nr 1346/
- Z tej przyczyny powoływanie się przez pozwanego na jakiekolwiek zapisy tegoż aktu prawnego jest bez znaczenia dla sprawy. Po drugie powód stwierdził, że nawet gdyby hipotetycznie uznać, że przepisy rozporządzenia nr 1346/2000 znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, to i tak Sądowi Gospodarczemu w Dijon nie przysługiwała jurysdykcja to tego, by wszcząć postępowanie w stosunku do (...) sp. z o.o. jako spółki której siedziba i główny ośrodek działalności znajdują się na terytorium Polski. Zgodnie bowiem z art. 3 rozporządzenia dla wszczęcia postępowania upadłościowego właściwe są sądy Państwa Członkowskiego , na terytorium którego znajduje się główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika. W przypadku spółek i osób prawnych domniemywa się, że głównym ośrodkiem ich podstawowej działalności jest siedziba określona w statucie, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny. Natomiast jeżeli dłużnik ma główny ośrodek swojej podstawowej działalności na terytorium Państwa Członkowskiego , sądy innego Państwa Członkowskiego są uprawnione do wszczęcia postępowania upadłościowego tylko wtedy, gdy dłużnik ma na jego terytorium swój oddział. Analiza odpisu z KRS pozwanej spółki jednoznacznie wskazuje na to, że spółka (...) sp. z o.o. nie tylko nie ma zarejestrowanych żadnych oddziałów na terenie Francji, ale w ogóle nie ma żadnych oddziałów, nawet w Polsce. Trudno doprawdy pojąć na jakiej podstawie Sąd Gospodarczy w Dijon przypisał sobie jurysdykcję w tej sprawie. Nie to jest jednak najistotniejsze. Znacznie większe znaczenie ma bowiem fakt, że zgodnie z art. 3 ust. 2 zd. ostatnie rozporządzenia jeżeli postępowanie upadłościowe zostało wszczęte przez sąd innego państwa członkowskiego niż to, gdzie spółka, ma siedzibę, to skutki tego postępowania są ograniczone do majątku dłużnika znajdującego się na terytorium tego innego Państwa Członkowskiego, które wszczęło postępowanie. Oznacza to, że nawet jeśli Sąd w Dijon miał prawo wszcząć postępowanie naprawcze wobec (...) sp. z o.o., to skutki tego postępowania mogą dotyczyć wyłącznie ewentualnego majątku (...) sp. z o.o., który znajduje się na terenie Francji. Wszczęcie postępowania naprawczego przez Sąd w Dijon nie ma więc żadnego znaczenia dla majątku spółki, który jest zlokalizowany w Polsce. Nie ma zatem przeszkód, by powód wszczął przeciwko pozwanemu postępowanie sądowe przed polskim sądem, a następnie dochodził zaspokojenia z jego majątku, który znajduje się w Polsce Warto podkreślić, że treść art. 3 ust. 2 zd. ostatnie rozporządzenia jest skorelowana z treścią art. 17 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że choć skutki postępowania określone w art. 3 ust. 2 nie mogą zostać podważone w innych Państwach Członkowskich, to jakiekolwiek ograniczenie praw wierzycieli, w szczególności odroczenie płatności lub zwolnienie z długu wskutek postępowania, wywiera skutek co do majątku znajdującego się na terytorium innego Państwa Członkowskiego tylko w odniesieniu do wierzycieli, którzy wyrazili na to zgodę. W niniejszej sprawie powód takiej zgody oczywiście nie wyraził. Na korzyść tezy, że postępowanie wszczęte przez Sąd w Dijon nie dotyczy polskiego majątku (...) sp. z o.o. wskazuje też fakt, że choć na podstawie art. 40 rozporządzenia Sąd w Dijon miał obowiązek powiadomić wszystkich wierzycieli o wszczętym przez siebie postępowaniu, to nie zrobił tego w stosunku do powoda, uznając zapewne, że wspominane postępowanie nie dotyczy powoda. Po czwarte powód wskazał, zgodnie z treścią art. 15 rozporządzenia wpływ postępowania upadłościowego na toczące się postępowanie dotyczące przedmiotu albo prawa wchodzącego w skład masy podlega wyłącznie prawu Państwa Członkowskiego, w którym toczy się postępowanie. A zatem nawet gdyby przyjąć, że Sąd w Dijon miał prawo wszcząć postępowanie naprawcze wobec polskiej spółki z siedzibą w K., to i tak kwestie związane z wpływem tego postępowania naprawczego na postępowania sądowe prowadzone w Polsce przeciwko pozwanemu należy oceniać według przepisów prawa polskiego. Z treści art. 499 obowiązującej w Polsce ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wynika zaś jednoznacznie, że wszczęcie postępowania naprawczego nie ma wpływu na wszczynanie przeciwko przedsiębiorcy postępowania sądowego. A zatem wytoczenie powództwa przez powoda przed polskim sądem było jak najbardziej dopuszczalne. W tej sytuacji powoływanie się przez pozwanego na przepisy francuskiego kodeksu handlowego jest chybione, gdyż pozostaje w sprzeczności z art. 15 rozporządzenia . Z tego przepisu jednoznacznie wynika, że w tym wypadku nie stosuje się ustawy francuskiej, lecz ustawę polską. Nie może zmienić tego kierunku wykładni treść art. 17 ust. 1 rozporządzenia, gdyż zgodnie z tym przepisem wszczęcie postępowania określonego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia wywołuje w każdym innym Państwie Członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek formalności, skutki, które wynikają z prawa Państwa wszczęcia postępowania, o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej. Art. 15 rozporządzenia właśnie stanowi inaczej i dlatego art. 15 rozporządzenia stanowi lex specialis w stosunku do normy zawartej w art. 17 ust.
- Ponadto powód wskazał, że stosownie do art. 26 rozporządzenia każde Państwo Członkowskie może odmówić uznania postępowania upadłościowego wszczętego w innym Państwie Członkowskim albo wykonania wydanego w jego toku orzeczenia, o ile uznanie to lub wykonanie prowadziłyby do rezultatu, który pozostaje w oczywistej sprzeczności z jego porządkiem publicznym, w szczególności z jego podstawowymi zasadami lub konstytucyjnie zagwarantowanymi prawami i wolnościami jednostki. Przedmiotowe postępowanie naprawcze zostało wszczęte na wniosek dłużnika i toczyło się bez udziału powoda, a w rezultacie powód jako wierzyciel nie miał możliwości procesowych kwestionować wszczęcia postępowania naprawczego w tym postępowaniu Powód podkreślił, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w z dnia 2 maja 2006 roku. sygn. akt C-341/
- ifsc, Zb. Orz. S. 1-3813, pkt 64 orzekł, że art. 26 rozporządzenia należy poddać wykładni, zgodnie z którą państwo członkowskie może odmówić uznania postępowania upadłościowego wszczętego w innym państwie członkowskim, jeżeli wszczęcie postępowania nastąpiło z wyraźnym naruszeniem prawa podstawowego do bycia wysłuchanym przysługującego jednemu z uczestników tego postępowania. Jeżeli konkretne sposoby zapewnienia prawa do bycia wysłuchanym mogą różnić się od siebie w zależności od tego, jak pilne jest wydanie danego orzeczenia, to każde ograniczenie tego prawa musi zostać stosownie uzasadnione i muszą mu towarzyszyć gwarancje proceduralne zapewniające uczestnikom tego postępowania skuteczną możliwość zaskarżenia środków podjętych w trybie pilnym. O ile do sądu państwa uznającego należy ustalenie, czy wyraźne naruszenie prawa do bycia wysłuchanym miało rzeczywiście miejsce w postępowaniu przed sądem innego państwa członkowskiego, o tyle sąd ten nie może ograniczyć się do zastosowania uznanych przez niego koncepcji ustności postępowania i podstawowego znaczenia, jakie tej koncepcji przyznaje jego porządek prawny, lecz musi w świetle wszystkich okoliczności dokonać oceny, czy uczestnicy tego postępowania mieli dostateczną możliwość bycia wysłuchanymi. W niniejszej sprawie powód dowiedział się o orzeczeniu Sądu w Dijon już po jego wydaniu. Nie miał zatem żadnej możliwości, by je zaskarżyć, chociażby ze względu na zarzut braku jurysdykcji i krajowej. Podkreślenia wymaga też to, że choć na podstawie art. 40 rozporządzenia Sąd w Dijon miał obowiązek powiadomić wszystkich wierzycieli o wszczętym przez siebie postępowaniu, to nie zrobił tego w stosunku do powoda. Z tej przyczyny powód nie zgłosił swojej wierzytelności w postępowaniu naprawczym prowadzonym przed Sądem w Dijon. W ostatnich dniach kwietnia powód dowiedział się od pozwanego, że w dniu 9 kwietnia 2013 roku Sąd Gospodarczy w Dijon przyjął plan naprawczy dla spółki (...) sp. z o.o. , który to plan przewiduje spłatę zgłoszonych w ramach planu wierzytelności. Z informacji uzyskanych od pozwanego wynika, że to rozstrzygnięcie jest prawomocne i wykonalne. Powód także na to orzeczenie nie miał żadnego wpływu. Sąd w Dijon nie wystosował do powoda żadnej korespondencji w tej sprawie. W związku z pozbawieniem powoda możliwości obrony swych praw zastosowanie przez Sąd Rejonowy we Włocławku art. 26 rozporządzenia wydaje się być konieczne i uzasadnione. W związku z tym, że powód nie zgłosił swej wierzytelności w postępowaniu przed francuskim sądem, chybiony jest zarzut powoda zgodnie, z którym powód będzie dochodzić swej wierzytelności dwukrotnie. W rzeczywistości jest wprost przeciwnie. W związku z faktem, że wierzytelność powoda nie znalazła się w planie naprawczym, pozwany nie ma obowiązku spłacać jej w ramach realizacji tego planu naprawczego. Jeżeli jednocześnie powództwo w niniejszej sprawie miało by zostać oddalone, to oznaczałoby to, ni mnie ni więcej, że powód zostanie całkowicie pozbawiony prawa dochodzenia swojej wierzytelności zarówno przed sądami polskimi, jak i francuskimi, natomiast pozwana spółka - w majestacie prawa - stałaby się bezpodstawnie wzbogacona o dostarczony przez powoda towar, za który nie musi płacić, bo nie zobowiązał jej do tego, ani Sąd w Dijon, ani Sąd we Włocławku W piśmie z dnia 19.06.2013 r. pozwany wskazał że powód J. B.