Sygn. akt VI P 725/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lutego 2016r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Katarzyna Brzozowska Protokolant: sekr. sądowy Mirosława Marszałek po rozpoznaniu w dniu 21.01.2016r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa P. C. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o odprawę pieniężną I. oddala powództwo. Sygn. akt VI P 725/15 UZASADNIENIE Powód P. C. pozwem skierowanym przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wniósł o zasądzenie kwoty 10.500 zł (netto) tytułem odprawy. Pozwana spółka wniosła o oddalenie powództwa. Sąd ustalił, co następuje: Powód P. C. zawarł z J. G. ( (...) PHU (...) w S.) umowę o pracę na czas nieokreślony od dnia 1 czerwca 2013r. Powód zatrudniony został na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa w pełnym wymiarze czasu pacy za wynagrodzeniem w kwocie 2.500 zł brutto. (dowód: kopia umowy o pracę k.5) W dniu 3 czerwca 2014r. powód i J. G. podpisali aneks do umowy o pracę. W aneksie tym wskazano, że powód zatrudniony jest na stanowisku menedżera przedsiębiorstwa za wynagrodzeniem 3.500 zł netto miesięcznie. W treści aneksu zawarty został §3, w którym wskazano, że w przypadku wypowiedzenia zawartej umowy o pracę pracodawca zobowiązuje się do wypłaty trzymiesięcznej odprawy w wysokości wielokrotności otrzymywanego wynagrodzenia. W §4 wskazano, że pozostałe warunki wynikające z zawartej umowy pozostają bez zmian z zachowaniem Kodeksu pracy. (dowód: kopia aneksu k.6) W dniu 8 sierpnia 2014r. powód został poinformowany pisemnie, że z dniem 15 września 2014r. zorganizowana część przedsiębiorstwa w postaci działu zajmującego się profesjonalnym utrzymaniem czystości, zostanie wniesiona aportem do (...) spółki z o.o. Z tym dniem pracownicy PUH (...) J. G. staną się mocy prawa pracownikami (...) sp. z o.o. (dowód: informacja k.7B akt osobowych powoda) W dniu 18 sierpnia 2015r. pracodawca złożył powodowi pisemne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę. Jako przyczynę wskazano likwidację stanowiska pracy – kierownik przedsiębiorstwa. (dowód: oświadczenie o wypowiedzeniu k.1C akt osobowych powoda) W dacie złożenia powodowi oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę pozwana spółka zatrudniała 19 pracowników. (okoliczność bezsporna) Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlega oddaleniu. Okoliczności faktyczne w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Treść i autentyczność dokumentów nie budziły wątpliwości i nie były kwestionowane w toku postępowania. Zostały więc one uznane za wiarygodne w rozumieniu art.245 k.p.c. Przy ustalaniu okoliczności faktycznych w sprawie Sąd wziął również pod uwagę zeznania powoda – w zakresie uznanym za wiarygodne. Zeznaniom powoda Sąd przyznał walor wiarygodności. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda w zakresie zatrudnienia u pozwanego oraz u J. G. oraz rozwiązania umowy o pracę – w tej części znajdują one pełne odzwierciedlenie w dokumentach zgromadzonych w toku postępowania. Brak jest podstaw do podważania wiarygodności zeznań powoda co do samego faktu podpisania aneksu w czerwcu 2014r., bowiem potwierdza to dokument. Sąd odmówił natomiast wiarygodności zeznaniom powoda co do motywów, czy podstaw zawarcia aneksu o takiej treści. Zeznania powoda w tym zakresie są nielogiczne i nieprzekonywające. Zauważyć trzeba, iż powód i J. G. zawarli umowę o pracę w czerwcu 2013r., a dopiero po roku wprowadzono zapis dotyczący odprawy. Jeśliby w istocie – jak podał powód – zamiarem stron było wprowadzenie do stosunku pracy uprawnień związanych z dłuższym stażem pracy, wskazano by to w treści umowy o pracę. Strony mogły np. wprowadzić dłuższy niż wynikający ze stażu pracy, okres wypowiedzenia, czy też ustalić, że do stażu pracy należy wliczać okres zatrudnienia np. u poprzedniego pracodawcy. Znamiennym jest, że zapis o odprawie nie został zawarty w umowie o pracę – nie mogła to więc być okoliczność skłaniająca powoda do podjęcia zatrudnienia u J. G.. Dodatkowe świadczenie na rzecz powoda zostało wprowadzone dopiero po roku od nawiązania stosunku pracy pomiędzy powodem i J. G.. Nie zaistniały przy tym szczególne okoliczności, które uzasadniałyby by nagłe – po roku zatrudnienia – wprowadzenie bardzo korzystnych dla powoda zmian w treści stosunku pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że podpisanie aneksu nastąpiło dwa miesiące przed wniesieniem przedsiębiorstwa J. G. aportem do pozwanej spółki. Zatem – w ocenie Sądu – wiadomym było, że zmieni się pracodawca powoda. Zdaniem Sądu, celem podpisania aneksu było zapewnienie powodowi dodatkowych, nieuzasadnionych świadczeń ze stosunku pracy. Zupełnie zaś niezrozumiałe i nieuzasadnione jest wprowadzenie odprawy pieniężnej również w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn dotyczących pracownika. Nie do pogodzenia z celem odprawy pieniężnej, czy innego świadczenia jest przyznanie do niego prawa pracownikowi w sytuacji, gdy pracodawca wypowiada umowę o pracę pracownikowi z uwagi np. na niewłaściwe wykonywanie obowiązków pracowniczych. Zatem pracownik, który nieprawidłowo wykonuje swoją pracę, miałby otrzymać dodatkowe świadczenie od pracodawcy. Nie ma zaś żadnego uzasadnienia dla wypłaty odprawy czy innego dodatkowego świadczenia przez pracodawcę, gdy to pracownik wypowiada umowę o pracę. Stąd też zeznania powoda w tej materii jawią się jako sprzeczne z zasadami logiki, probabilistyki i racjonalnego postępowania i nie mogą zostać uznane za przekonywające i miarodajne. Powód domagał się zasądzenia odprawy w kwocie 10.500 zł. Podstawą domagania się przez powoda tego świadczenia jest zapis §3 aneksu z dnia 3 czerwca 2014r., w którym wskazano, że w przypadku wypowiedzenia zawartej umowy o pracę, pracodawca zobowiązuje się do wypłaty trzymiesięcznej w wysokości wielokrotności otrzymywanego wynagrodzenia. Rozważając kwestię zasadności powództwa, w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż pracownik, któremu zagwarantowano nadmiernie wygórowane i nieuzasadnione świadczenie powinien liczyć się z możliwością kwestionowana takiego postanowienia poprzez zarzut bezwzględnej nieważności tej czynności (art.58§1 k.c. w zw. z art.300 k.p.). Zarzut ten będzie skuteczny w przypadku naruszenia zasad współżycia społecznego określonych w art.8 k.p. Tak więc choć jest możliwe umowne przyznanie świadczeń nieprzewidzianych w prawie pracy lub świadczeń w wyższej wysokości, to takie postanowienia umowne podlegają weryfikacji sądu pracy, który może uznać, że są one nieważne lub miarkować wysokość świadczenia (por. wyrok SN z dnia 20.06.2012r., I PK 13/120.). Przyznanie ponadstandardowych lub nadzwyczajnych przywilejów pracowniczych podlega weryfikacji sądowej z punktu widzenia społeczno-gospodarczej oceny interesów stron lub uprawnień beneficjentów oraz wymaga uwzględnienia zasad dobrej wiary, przyzwoitości w negocjowaniu i zawieraniu tych porozumień, obowiązku zachowania lojalności stron i poszanowania ich słusznych interesów, w tym dbałości o dobro pracodawcy, dobrych obyczajów w dysponowaniu jego majątkiem oraz zakazu naruszania praw osób trzecich, a także innych zasad współżycia społecznego art. 8 k.p. (por. posiłkowo wyrok SN z dnia 04.11.2010r., II PK 106/10, OSNP 2012/3-4/30). Przypomnieć w tym miejscu wypada, iż zgodnie z treścią art. 8 k.p. nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zasady współżycia społecznego z art. 8 k.p. stanowią środek kontroli wykonywania prawa podmiotowego. Mechanizm ich działania sprowadza się do korekty sposobu jego wykonywania. Stanowią granicę wykonywania prawa podmiotowego, a nie granice prawa podmiotowego. Jeżeli zasady współżycia społecznego uznać za granice prawa podmiotowego (sfery postępowania w określony sposób gwarantowane normą prawną), stanowiłyby one wówczas elementy graniczne prawa, a zatem wchodziłyby w jego treść. Wyznaczenie natomiast zasadom współżycia społecznego roli granic wykonywania prawa rozdziela oba zagadnienia. W treści art. 8 k.p. eksponuje się bowiem zakaz czynienia użytku z prawa niezgodnie z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zasady czuwają nad prawidłowością wykonywania prawa podmiotowego. Każdorazowe korzystanie z prawa podmiotowego przez uprawnionego niezgodnie ze wskazanym sposobem jego realizacji, nie jest uważane za jego wykonywanie. Może spotkać się z odmową jego ochrony. Zakaz korzystania z prawa podmiotowego w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego nie oznacza, że uprawniony został ograniczony w swoim prawie podmiotowym. Przysługuje mu ono nadal, tyle tylko, że sposób jego realizacji spowodował, iż działanie w ramach prawa, naruszające zasady współżycia społecznego, nie będzie chronione. Uznaje się za zgodne z prawem tylko takie działanie, które mieszcząc się w granicach prawa podmiotowego, równocześnie przy jego wykonywaniu nie narusza określonego przez ustawodawcę zakresu korzystania z niego (vide: Komentarz do art.8 kodeksu pracy (Dz.U.98.21.94), [w:] U. Jackowiak (red.), M. Piankowski, J. Stelina, W. Uziak, A. Wypych-Żywicka, M. Zieleniecki, Kodeks pracy z komentarzem, Fundacja Gospodarcza, 2004, wyd. IV). Celowość odesłania w wielu przypadkach do systemu pozaprawnych ocen moralnych (zasad słuszności, dobrych obyczajów itp.) nie budzi wątpliwości ani w doktrynie, ani w orzecznictwie. Istotą klauzuli generalnej nadużycia prawa podmiotowego jest możliwość wkraczania w sferę korzystania i czynienia użytku z praw podmiotowych, także praw bezwzględnie obowiązujących. Ujmując rzecz ogólnie, można przyjąć, że przez zasady współżycia społecznego należy rozumieć podstawowe zasady etycznego i uczciwego postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 listopada 2001 r., IV CKN 1756/00, LexPolonica nr
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.