Sygn. akt III AUa 848/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Joanna Baranowska (spr.) Sędziowie: SSA Anna Szczepaniak-Cicha SSA Iwona Szybka Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Tomasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. w Ł. sprawy (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., A. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Ł. o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym na skutek apelacji A. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt VIII U 5912/13 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 848/1 5 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 sierpnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że A. S. nie podlega od dnia 8 lutego 2013r. ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik zatrudniony u płatnika składek – (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., podnosząc pozorność zawartej umowy o pracę, mającej na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych i skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a nie w celu rzeczywistego świadczenia pracy w rozumieniu art. 22 § 1 k.p. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 listopada 2014r. Sąd Okręgowy w Łodzi, po rozpoznaniu odwołań (...) Sp. z o.o. w Ł. i A. S. od powyższej decyzji, oddalił odwołania. Wyrok sądu pierwszej instancji zapadł po ustaleniu przez ten sąd następującego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy: A. S., ur. (...), ma wykształcenie wyższe, ukończyła studia drugiego stopnia na kierunku stosunki międzynarodowe w Wyższej Szkole (...) w Ł. i uzyskała tytuł magistra. A. S. od dnia 24 maja 2007 roku prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie usług deweloperskich do czasu założenia (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.. Osiągała dochody w wysokości około 10.000,00 zł miesięcznie netto. Z tytułu prowadzonej działalności A. S. w 2012 roku uzyskała przychody w wysokości 1.360.801,18 zł, dochody w wysokości 126.844,58 zł. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. powstała w dniu 29 czerwca 2012 roku, została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 28 grudnia 2012 roku. Przedmiotem działalności Spółki jest przede wszystkim realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków. Jedynym wspólnikiem Spółki od jej założenia, tj. od 2012 roku do dnia 7 lutego 2013 roku była A. S., która posiadała 100% udziałów. Organem uprawnionym do reprezentowania Spółki jest Zarząd, którego jedynym członkiem i zarazem Prezesem Zarządu jest A. S.. W dniu 7 lutego 2013 roku A. S. zawarła z J. S. umowę sprzedaży udziałów, na mocy której ubezpieczona jako właściciel 100 udziałów w/w (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością dokonała sprzedaży 2 udziałów na rzecz J. S.. W dniu 7 lutego 2013 roku na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. stosownie do treści art. 210 kodeksu spółek handlowych ustanowiono pełnomocnikiem Spółki (...) i Zgromadzenie Wspólników upoważniło go do reprezentowania Spółki przy umowach zawieranych przez Spółkę z członkami jej Zarządu, w szczególności do zawarcia z Prezesem Zarządu Spółki – A. S. umowy o pracę. Na Zgromadzeniu obecni byli wspólnicy Spółki: A. S. posiadająca 98 udziałów oraz J. S. posiadający 2 udziały. W dniu 8 lutego 2013 roku A. S. zawarła z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością umowę o pracę, na mocy której została zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na czas nieokreślony od dnia 8 lutego 2013 roku, na stanowisku Prezesa Zarządu – Dyrektora z wynagrodzeniem 14.500,00 zł brutto miesięcznie. W imieniu Spółki umowę podpisał J. S.. A. S. została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 8 lutego 2013 roku. W dacie zatrudnienia ubezpieczona A. S. przedłożyła aktualne zaświadczenie o zdolności do pracy na stanowisku Dyrektora z dnia 8 lutego 2013 roku. Sporządzono dokumenty potwierdzające odbycie przez wnioskodawczynię szkolenia z zakresu BHP: instruktażu ogólnego i stanowiskowego w dniach od 8 lutego 2013 roku do 11 lutego 2013 roku. Pracodawca utworzył dokumentację pracowniczą odwołującej się, w której m.in. znalazły się następujące dokumenty: kwestionariusz osobowy, świadectwa pracy, dyplom ukończenia studiów, zaświadczenie lekarskie o zdolności do pracy na powierzonym stanowisku, karta szkolenia wstępnego bhp i stanowiskowego, zakres obowiązków pracownika. Ubezpieczona w dniu 8 lutego 2013 roku otrzymała na piśmie zakres obowiązków, który był sformułowany ogólnie i zawierał jedynie unormowania Kodeksu pracy. A. S. jako Prezes Zarządu Spółki nie podlega nikomu i generalnie zajmowała się oraz zajmuje się wszystkim sprawami Spółki. Sama określała i określa swoje zadania oraz czynności do wykonania, m.in. podpisuje umowy z kontrahentami, poszukuje kontrahentów, przygotowuje umowy, bierze udział w spotkaniach z architektami, notariuszem. Ubezpieczona wykonywała pracę w Ł. przy ul. (...) w siedzibie Spółki oraz na obszarze działalności Spółki; nie miała określonych godzin pracy, nie podpisywała listy obecności. Płatnik składek sporządzał pisemne listy wynagrodzeń i wypłacał A. S. wynagrodzenie za pracę przelewem na konto: za miesiąc luty 2013 roku w wysokości 7.597,51 zł, za miesiąc marzec 2013 roku w wysokości 10.122,97 zł, za miesiąc kwiecień 2013 roku w wysokości10.122,97 zł, za miesiąc maj 2013 roku w wysokości 10.122,97 zł, za miesiąc czerwiec 2013 roku w wysokości 10.124,00 zł. A. S. dowiedziała się, że jest w ciąży w lutym 2013 roku. Od 4 czerwca 2013 roku stała się niezdolna do pracy z powodu choroby przypadającej w okresie ciąży. Urodziła dziecko w dniu 12 września 2013 roku i do września 2014 roku przebywała na urlopie macierzyńskim. Płatnik składek wypłacił A. S. wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy od 4 czerwca 2013 roku do 6 lipca 2013 roku. Przed zatrudnieniem A. S. na stanowisku Prezesa Zarządu, nikt nie był zatrudniony na tym stanowisku na podstawie umowy o pracę. Czynności w imieniu Spółki wykonywał organ uprawniony do reprezentowania Spółki – Zarząd, którego jedynym członkiem i Prezesem Zarządu była A. S.. W okresie, w którym ubezpieczona stała się niezdolna do pracy jej obowiązki wykonywali pełnomocnicy: A. H. i D. C.. D. C. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w jednej ze spółek (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – w spółce córce i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 2.000,00 zł brutto. Po zakończeniu projektu otrzymuje premię z zysku w wysokości 3%. A. H. nie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. tylko w jednej z podległych spółek, tak jak D. C.. W firmie jest 3 – 4 razy w tygodniu. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zarządzana przez A. S. jest powiązana ze spółkami celowymi: (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) S.K.A. oraz (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) S.K.A. W dniu 1 marca 2013 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. ustanowiło pełnomocnikiem Spółki (...) i upoważniło go do zawarcia w imieniu Spółki umowy o zarządzenie (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w Ł.. Na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników obecna była A. S. posiadająca 98 udziałów oraz J. S. posiadający 2 udziały. W dniu 4 marca 2013 roku pomiędzy (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. reprezentowaną przez pełnomocnika J. S. zwaną „zarządcą”, a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w Ł. reprezentowaną przez komplementariusza – (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., w imieniu której działał Prezes Zarządu A. S. zwaną „spółką” doszło do zawarcia umowy o zarządzanie, na mocy której „spółka” powierzyła, a „zarządca” przyjął zarządzanie spółką na warunkach określonych w tej umowie. W dniu 14 marca 2013 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. udzieliło pełnomocnictwa D. C. do prowadzenia spraw (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.. Na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników obecna była A. S. posiadająca 98 udziałów oraz J. S. posiadający 2 udziały. W dniu 28 marca 2013 roku J. S. będący właścicielem 2 udziałów (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. dokonał ich sprzedaży na rzecz A. H.. W dniu 10 maja 2013 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. ustanowiło pełnomocnikiem Spółki (...) i upoważniło ją do zawarcia w imieniu spółki umowy o współpracę z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.. Na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników obecna była A. S. posiadająca 100 udziałów. W dniu 10 maja 2013 roku pomiędzy (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. reprezentowaną przez Prezesa Zarządu – A. S. zwaną „zleceniobiorcą” a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. reprezentowaną przez pełnomocnika – A. H. zwaną w dalszej części umowy „spółką” podpisano umowę o współpracy, na mocy której „spółka” powierzyła „zleceniobiorcy” stałe doradztwo i pomoc w zarządzaniu spółką. W dniu 31 lipca 2013 roku (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. reprezentowana przez pełnomocnika A. H. zwana „zarządcą” zawarła z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w Ł. reprezentowaną przez pełnomocnika D. C. zwaną „spółką” umowę o zarządzanie, na mocy której „zarządca przejął zarządzanie „spółką” na warunkach określonych w tej umowie. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. uzyskuje przychód w postaci 25% udziału w zyskach z tytułu zarządzania w/w spółkami celowymi. Z tytułu zawartych umów o zarządzanie Spółka w latach 2014 – 2016 planuje uzyskać przychód w wysokości 1.136.000,00 zł netto. W ramach umowy z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) S.K.A. A. S. jako Prezes Zarządu zawarła: - umowę agencyjną z dnia 8 maja 2013 roku o świadczenie usług sprzedaży z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, - umowę z dnia 30 maja 2013 roku o wykonanie podwykonawczej inwentaryzacji geodezyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych w miejscowości R. z firmą Usługi (...), - umowę z dnia 21 lutego 2013 roku o wykonanie więźby dachowej, pokrycie dachu dachówką wraz z izolacją, montaż podbitki okapu z PRO – DACH J. J., - umowę z dnia 15 maja 2013 roku na wykonanie docieplenia budynku z AS – REM” A. Ł. Usługi (...), - umowę z dnia 6 marca 2013 roku o wykonanie instalacji c.o./c.w.u. z podmiotem - (...) Grzewczych Ł. A., - umowę z dnia 8 maja 2013 roku o wykonanie tarasów i schodów betonowych z J. K. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Usługi (...). W ramach umowy zawartej z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością A. S. jako Prezes Zarządu zawarła: - umowę z dnia 22 maja 2013 roku o wykonanie kosztorysu z R. M., - umowę z dnia 30 maja 2013 roku o wykonanie usługi geodezyjnego wytyczenia budynku wielorodzinnego z firmą Usługi (...), - umowę z dnia 31 maja 2013 roku o wykonanie prac budowlanych z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.. - umowę deweloperską w formie aktu notarialnego w dniu 22 listopada 2013 roku, A. S. działając w imieniu i na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. podpisała umowy deweloperskie w formie aktu notarialnego w dniach: 29 listopada 2013r., 5 grudnia 2013r., 9 grudnia 2013r., 15 stycznia 2014r., 26 lutego 2014r. i 6 marca 2014r. W tak ustalonym stanie faktycznym sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uznał odwołania za niezasadne. Odwołując się do treści art. 22 k.p. Sąd ten stwierdził, że poczynione w sprawie ustalenia uzasadniają twierdzenie, iż odwołująca faktycznie wykonywała czynności na rzecz (...) Sp. z o.o. w Ł., jednakże nie w ramach umowy o pracę. Strony spornej umowy nie były związane stosunkiem pracy, albowiem brak było podporządkowania pracowniczego odwołującej. Zarówno bowiem przed zawarciem umowy o pracę , jak i po jej zawarciu odwołująca wykonywała takie same czynności zarządcze, sprawując nadzór właścicielski nad Spółką. W Spółce nie było osoby kompetentnej do wydawania jej wiążących poleceń służbowych, a we wszystkich sprawach związanych z działalnością spółki ostateczny głos należał do odwołującej. Sam zaś fakt wykonywania czynności i pobierania wynagrodzenia nie przesądza o charakterze umowy łączącej członka zarządu ze spółką. Całokształt okoliczności faktycznych w ocenie Sądu świadczy o tym, że umowa o pracę między odwołującą a spółką (...) miała głównie na celu ominięcie przepisów prawa i uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego mimo, iż jej celem było faktyczne świadczenie pracy, zatem zasadne jest twierdzenie, iż przedmiotowa umowa została zawarta w celu obejścia prawa, tj. uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego i z tego powodu nie może wywoływać skutków prawnych (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p.). W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. W apelacji ubezpieczona zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.