Sygn. akt: III AUa 1481/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Godlewski (spr.) Sędziowie: SSA Jolanta Wolska del. SSO Dorota Rzeźniowiecka. Protokolant: sekr. sądowy Aleksandra Słota po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. w Łodzi sprawy B. K. przy udziale (...) M. K. w Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Ł. o podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę, na skutek apelacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt: VIII U 1103/12; 1. zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i stwierdza, że B. K. podlegała od 11 maja 2010 roku ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, jako pracownik w firmie (...) z siedzibą w Ł.; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Ł. na rzecz B. K. kwotę 210 ( dwieście dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Sygn. akt III AUa 1481/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lipca 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie B. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Ł. z dnia 19 maja 2011 roku, którą to decyzja organ rentowy stwierdził, że B. K. nie podlega od dnia 11 maja 2010 roku ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik zatrudniony u płatnika składek - (...) M. K. z siedzibą w Ł., podnosząc pozorność zawartej umowy o pracę, mającej na celu obejście przepisów prawa , uzyskanie pracowniczego tytułu do ubezpieczeń społecznych i skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego w związku z chorobą od wyższej podstawy ich wymiaru, a nie w celu rzeczywistego świadczenia pracy w ramach stosunku pracy. Powyższe orzeczenie zapadło na gruncie następujących ustaleń faktycznych: W. B. K. posiada wykształcenie średnie ogólne. Świadczyła pracę w wielu firmach spedycyjnych i transportowych w szczególności w okresie od 15 grudnia 2008 roku do 30 stycznia 2010 roku w (...) Spółka z o. o w G.. Zainteresowany M. K. posiada wyższe wykształcenie, z zawodu jest inżynierem pola walki, ukończył Szkołę Wojskową w P., od 8 marca 2010 roku prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w przedmiocie spedycji towarów. W dniu 11 maja 2010 roku wnioskodawczyni zawarła z M. K. reprezentującym firmę (...) z siedzibą w Ł. umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku Koordynatora Logistyki i (...) w pełnym wymiarze czasu pracy, za wynagrodzeniem miesięcznym 3.636,00 zł brutto. Z wyżej wskazaną datą płatnik składek - (...) M. K. z siedzibą w Ł. dokonał zgłoszenia wnioskodawczym do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego z tytułu zawartej umowy o pracę. Do zakresu obowiązków wnioskodawczym należała między innymi: obsługa klientów poprzez organizację transportów międzynarodowych, monitorowanie i kontrola realizacji zleceń w transporcie, utrzymywanie kontaktów z klientami i przewoźnikami, współpraca z agencjami celnymi, pozyskiwanie nowych klientów. Następnie na mocy aneksu do umowy o pracę zawartej w dniu 11 maja 2010 roku strony ustaliły, że od dnia 21 czerwca 2010 roku wnioskodawczym przysługuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 5.636,00 zł brutto. Od dnia zawarcia umowy o pracę wnioskodawczym zajmowała się trzema klientami: firmą (...) z K., firmą (...) oraz firmą (...) ze Szwecji. Ubezpieczona szukała dla tych firm przewoźników na przewóz ich towarów. Za pomocą telefonu i e - maila kontaktowała się z przewoźnikami i zlecała im przewóz. Musiała pozyskać jak najwięcej klientów, żeby zarobić jak najwięcej dla firmy. Czynności wykonywała zarówno w godzinach od 8.00 do 16.00, to jest w godzinach otwarcia biura w siedzibie firmy przy ul. (...), jak i poza tymi godzinami. Była dyspozycyjna 24 godziny na dobę, bo np. kierowca mógł zadzwonić z zagranicy, że są jakieś kłopoty. Zdarzało się, że klienci dzwonili do wnioskodawczym po godz. 17.00 i uzyskiwali od niej później informacje zwrotne. Także wieczorem odbierała telefony oraz sama wykonywała telefony do określonych firm. Nieraz korespondencję e - mailową i zlecenia e - mailowe przesyłała np. około godziny 20.00 - 21.00, czasem też w środku nocy. W wykonywaniu obowiązków nie potrzebowała żadnego nadzoru. Nie była podporządkowana pracowniczo. Posiadała samodzielność decyzyjną. Zatrudniający ją M. K. nie znał się na spedycji i ubezpieczona wspierała go decyzyjnie i organizacyjnie. Nie musiała osobiście wykonywać swoich czynności. Mogła być zastąpiona przez inną osobę. Czasami zastępował ją M. K.. W komputerze firmy był zainstalowany specjalny program, który pozwalał na to by każda osoba mogła wystawić fakturę bądź wystawić zlecenie. Od 10 listopada 2005 roku wnioskodawczym leczyła się w Poradni Chorób Wewnętrznych. Odbywała częste wizyty. W 2006 roku była 4 razy, w 2007 roku 3 razy, w 2008 roku 5 razy, w 2009 roku 7 razy, w 2010 roku 5 razy. Wizyty dotyczyły głównie dolegliwości ze strony układu pokarmowego, jamy brzusznej. Dolegliwości brzuszne występują u wnioskodawczym od chwili podjęcia leczenia. Ponadto z uwagi na dolegliwości brzuszne leczyła się również w prywatnej klinice. Wnioskodawczyni miała wykonywane badania diagnostyczne: na helikobakter pyroli oraz w kierunku schorzeń wątrobowych. Była kierowana do poradni gastrologicznej - w dniu 21 września 2010 roku, po usunięciu pęcherzyka żółciowego, do poradni chirurgicznej - w dniu 3 lutego 2009 roku. Pęcherzyk żółciowy ubezpieczona miała usunięty w 2009 roku - zabieg cholecystostomii. W lutym 2011 roku ubezpieczona miała przeprowadzony zabieg usunięcia przepukliny roztworu przełykowego. Przepuklina brzuszna wystąpiła u wnioskodawczym jako powikłanie po operacji pęcherzyka żółciowego. W okresie od 24 czerwca 2010 roku do 11 grudnia 2010 roku oraz od 21 grudnia 2010 roku do 6 maja 2011 roku B. K. była niezdolna do pracy z powodu choroby. Płatnik składek - (...) M. K. z siedzibą w Ł. nie zatrudnił innego pracownika na stanowisku wnioskodawczyni na podstawie umowy o pracę na czas jej usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Część jej czynności przejęła pracownica D. O. oraz zainteresowany M. K.. W. jest nadal zatrudniona w (...) M. K. z siedzibą w Ł., przy czym od marca 2012 roku na ½ etatu z uwagi na małą ilość zleceń. Prócz B. K., płatnik składek zatrudnia od 8 marca 2010 roku D. O. na podstawie umowy o pracę na stanowisku kierownika spedycji na ¼ etatu z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 400,00 zł brutto, S. G. od dnia 9 września 2011 roku na podstawie umowy o pracę na stanowisku handlowca kierowcy w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 2.000,00 zł brutto, P. C. od dnia 1 lutego 2012 roku na podstawie umowy o pracę na stanowisku handlowca w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1.550,00 zł brutto. Pracownica płatnika D. O. legitymuje się średnim wykształceniem i wykonuje podobne czynności do tych, które wykonywała wnioskodawczym na podstawie spornej umowy. Pracodawca naliczył i odprowadził składki z tytułu zatrudnienia B. K. jako pracownika. Na skutek przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontroli w siedzibie płatnika decyzją z dnia z dnia 19 maja 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że B. K. nie podlega od dnia 11 maja 2010 roku ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik zatrudniony u płatnika składek - (...) M. K. z siedzibą w Ł.. Następnie decyzją z dnia 6 czerwca 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.: 1) odmówił wnioskodawczym prawa do zasiłku chorobowego za okresy: 28.07.2010 r. do 11.12.2010 r„ 21.12.2010 r. do 03.06.2011 r. i ewentualnie nadal, z tytułu zatrudnienia w firmie (...) z siedzibą w Ł.; 2) zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres 28.07.2010 r. do 11.12.2010 r. w kwocie 17.268,43 zł oraz odsetek w wysokości: 1.408,33 zł z funduszu chorobowego, W dniu 28 czerwca 2011 roku wnioskodawczym złożyła odwołanie do Sądu Okręgowego w Łodzi wskazując, że odwołuje się od decyzji organu rentowego z dnia 6 czerwca 2011 roku o numerze (...). W uzasadnieniu odwołania wskazała, że w jej ocenie decyzja ZUS o wyłączeniu jej z ubezpieczeń społecznych jako pracownika firmy (...) jest nieuprawniona. Ubezpieczona podniosła, że większość jej obowiązków przejął sam właściciel ograniczając tym samym rozwój firmy (otworzenie kolejnego oddziału firmy w S.). Ponadto skarżąca wskazała, że średnia kwota zarobków na stanowisku spedytora dla pracownika z wieloletnim stażem w spedycji wynosi od 4.000 zł do 6.000 zł brutto miesięcznie. Podkreśliła też, że fakt płacenia przez pracodawcę składek w najniższej wysokości świadczy jedynie o braku zaufania do instytucji publicznej jaką jest ZUS. W piśmie z dnia 26 sierpnia 2011 roku wnioskodawczym wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 19 maja 2011 roku wskazując, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania z przyczyn od niej niezależnych. Nadto wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że podlega ona ubezpieczeniom społecznym od dnia 11 maja 2010 roku z tytułu zatrudnienia w firmie (...). Postanowieniem z dnia 22 listopada 2011 roku w sprawie o sygn. akt VIII U 1532/11 Sąd Okręgowy z Ł. odrzucił odwołanie. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Sąd Apelacyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 20 lutego 2012 roku uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując, że w sprawie XI U 413/11 Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi znajduje się odwołanie B. K. z dnia 28 czerwca 2011 roku, które z uwagi na jego treść winno być potraktowane jako odwołanie od obu decyzji. Decyzja z dnia 19 maja 2011 roku została doręczona wnioskodawczym w dniu 23 maja 2011 roku, powyższe odwołanie nosi prezentatę ZUS z 28 czerwca 2011 roku, więc nie jest to nadmierne przekroczenie miesięcznego terminu i w ocenie Sądu Apelacyjnego nastąpiło ono z przyczyn niezależnych od odwołującej się. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w aktach sprawy oraz w załączonych do akt sprawy aktach ZUS z przebiegu kontroli doraźnej u płatnika składek (...) M. K. z siedzibą w Ł. oraz o zeznania wnioskodawczyni, zainteresowanego oraz świadków: M. M., D. B. oraz T. W.. Sąd pominął zeznania świadka P. K. z uwagi na fakt, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wskazany świadek w spornym okresie był w siedzibie płatnika tylko trzy razy i widział tam wnioskodawczynię raz. Sąd oddalił wniosek organu rentowego o przesłuchanie świadka A. S. na okoliczności wskazane przez pełnomocnika ZUS uznając, że do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wystarczający okazał się dotychczas zgromadzony materiał dowodowy. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione. Wskazując na treść art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 i art.12 ust.l ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 22 § kodeksu pracy zważył, iż B. K. i M. K. reprezentującego (...) M. K. z siedzibą w Ł. nie łączył stosunek pracy, stwierdzając, że B. K. nie podlegała poleceniom przełożonego, nie była podporządkowana pracowniczo, w wykonywaniu obowiązków nie potrzebowała żadnego nadzoru, posiadała samodzielność decyzyjną w ramach której, wspierała decyzyjnie i organizacyjnie zatrudniającego - M. K., który nie znał się na spedycji. Ponadto Wnioskodawczym nie miała ściśle określonego czasu i miejsca pracy. Za pomocą telefonu i e - maila kontaktowała się z przewoźnikami i zlecała im przewóz. Czynności te wykonywała zarówno w godzinach od 8.00 do 16.00, to jest w godzinach otwarcia biura w siedzibie firmy przy ul. (...) jak i poza tymi godzinami. Była dyspozycyjna 24 godziny na dobę. W związku z tym oceniając materiał dowody Sad Okręgowy doszedł do wniosku ze stosunek prawny łączący strony nie zawierał cech charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak przede wszystkim podporządkowanie oraz osobiste świadczenie pracy. Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, ze organ rentowy wykazał pozorność przedmiotowej umowy o pracę, o której to pozorności w ocenie Sądu świadczą już same okoliczności jej zawarcia. Sąd Okręgowy podkreślił, że choroba wnioskodawczyni nie miała charakteru nagłego, nie dającego się przewidzieć, ubezpieczona cierpiała bowiem na dolegliwości układu pokarmowego od wielu lat, po operacji pęcherzyka żółciowego, to jest od 2009 roku, jej dolegliwości chorobowe nasiliły się. Ponadto pracodawca nie przedstawił dowodów uzasadniających zatrudnienie B. K. jako pracownika na podstawie umowy o pracę, która była w firmie płatnika w 2010 roku jedynym pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. W okresie przebywania przez wnioskodawczynię na zwolnieniu lekarskim zainteresowany nie zatrudnił na jej miejsce nowego pracownika na podstawie umowy o pracę. Część jej czynności przejęła pracownica D. O., zatrudniona na ¼ etatu oraz zainteresowany M. K.. Obecnie wnioskodawczym jest zatrudniona w firmie płatnika jedynie na ½ etatu. Dodatkowo Sąd Okręgowy zauważył, że wynagrodzenie wnioskodawczyni wskazane w umowie o pracę z dnia 11 maja 2010 roku stanowiło kwotę 3.636,00 zł miesięcznie brutto, a od 21 czerwca 2010 roku 5.636,00 zł, zatem w tych okolicznościach było znacznie wygórowane, w szczególności, że inna pracownica legitymująca się tak jak wnioskodawczyni średnim wykształceniem, zatrudniona u przedmiotowego pracodawcy w 2010 roku na podstawie umowy o pracę na ¼ etatu, na stanowisku kierownika spedycji i wykonująca podobne czynności co ubezpieczona, otrzymała wynagrodzenie w kwocie jedynie 400,00 zł miesięcznie brutto (w przypadku pełnego wymiaru czasu pracy wynagrodzenie wyniosłoby około 1.600 zł miesięcznie). Wynagrodzenie innych pracowników zatrudnionych w późniejszym okresie na podstawie umowy o pracę nie przekroczyło 2.000 zł miesięcznie brutto. W konkluzji Sąd przyjął, że przedmiotowa umowa o pracę z dnia 11 maja 2010 roku była pozorną umową o pracę - art. 83 § 1 k.c., przejawiającą się tym, że strony sporządziły umowę wyłącznie w celu objęcia wnioskodawczyni ubezpieczeniem pracowniczym, a w konsekwencji zapewnienia świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Nie zostało bowiem wykazane, by fakt zatrudnienia wnioskodawczyni wynikał z rzeczywistej potrzeby pracodawcy oraz nie wykazano również, iż w spornym okresie faktycznie świadczyła ona pracę w ramach stosunku pracy. Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła w całości apelacją B. K. , zastąpiona przez profesjonalnego pełnomocnika , zarzucając : 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 22 § 1 Kodeksu Pracy, a skutkiem tego przyjęcie, że skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy z M. K.; oraz 2) naruszenie prawa procesowego
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.