i § 5 kc w umowie o roboty budowlane, zawartej między inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą podwykonawców. Zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu albo wykonywania przez wykonawcę robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, do rękojmi za wady wykonanego obiektu, jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło (art. 656 § 1 kc). Zgodnie z art. 637 § 1 kc, obowiązującym przed 25 grudnia 2014 r., który z uwagi na treść art. 51 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. poz. 827 ze zm.) ma zastosowanie w sprawie, jeżeli dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy, przy czym przyjmujący może odmówić naprawy, gdyby wymagała nadmiernych kosztów. Wada posadki wykonanej przez powoda była wadą istotną. Interwenient uboczny, na podstawie art. 637 § 1 kc, był więc uprawniony do żądania usunięcia wady w zakreślonym terminie. Ponieważ interwenient uboczny zażądał przedstawienia technologii usunięcia wad i harmonogramu prac w ostatecznym terminie do 27 października 2008 r., powód zaś nie przystąpił do usuwania wady posadzki, (...) SA dokonała naprawy posadzki z zastosowaniem instytucji wykonania zstępczego, ponosząc z tego tytułu koszty, które objęła oświadczeniem o potrąceniu z wierzytelnością powoda z tytułu wynagrodzenia. Umowa powoda z interwenientem ubocznym w § 7 ust. 6 zawiera postanowienie o przysługiwaniu (...) SA w W. uprawnienia do usunięcia, w zastępstwie powoda i na jego koszt, wad nie usuniętych przez powoda w ustalonym terminie. Powód zobowiązany był do zwrotu poniesionych i udokumentowanych kosztów wraz z odsetkami, liczonymi od dnia poniesienia tych kosztów. Skoro powód nie usunął wad posadzki, a zostały one usunięte w drodze wykonania zastępczego, to powód jest obowiązany zwrócić udokumentowane koszty poniesione przez interwenienta ubocznego z tego tytułu. Interwenient uboczny w sposób należyty wykazał poniesione koszty. Wadliwość posadzki, jako wada istotna przedmiotu umowy, została przesądzona wyrokiem Sądu Rejonowego w Płocku z 30 maja 2011 r., sygn. akt V GC 496/09, którym oddalone zostało powództwo M. B. o zapłatę kwoty 28.128,17 zł będącej częścią wynagrodzenia za posadzkę. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd Rejonowy w Płocku ustalił, że posadzka miała wady istotne. Potwierdził to Sąd Okręgowy w Łodzi, który oddalił apelację powoda od wskazanego wyroku Sądu Rejonowego w Płocku. Argumentacja podnoszona w powołanych orzeczeniach jest zgodna z zapatrywaniem Sądu Okręgowego, który rozpoznał niniejszą sprawę, wynikającym z przeprowadzonego postępowania dowodowego. To ustalenie stało się podstawą oceny prawnej dokonanej przez Sąd Rejonowy w Płocku i Sąd Okręgowy w Łodzi, że roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia jest niewymagalne. Sąd Okręgowy w Katowicach, rozpoznając niniejszą sprawę, nie podzielił tej oceny. Stwierdził, że podnoszona przez interwenienta ubocznego kwestia związania Sądu Okręgowego, orzekającego w niniejszej sprawie, wyrokami Sądu Rejonowego w Płocku i Sądu Okręgowego w Łodzi, nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, że roszczenie powoda było wymagalne i mogło podlegać potrąceniu z wierzytelnością interwenienta ubocznego z tytułu wykonania zastępczego. Istota sporu sprowadzała się zatem do rozważenia zasadności zarzutu potrącenia. Sąd Okręgowy uznał zarzut potrącenia za zasadny. Właśnie wobec jego skutecznego podniesienia powództwo podlegało oddaleniu. Powód podpisał umowę i był świadomy jej treści i swych obowiązków umownych. Dla inwestora znaczenie miał cały obiekt magazynowy o specyficznym przeznaczeniu (przechowywanie dużej ilości leków), obsługiwany za pomocą wózków widłowych wysokiego podnoszenia. Do zapewnienia tej obsługi konieczne były nie tylko specjalistyczne wózki, ale również, a nawet przede wszystkim odpowiednia posadzka o szczególnych właściwościach. Mianowicie taka, na której dopuszczalne odchylenie od poziomu wynosiło maksymalnie 1,5 mm w kole o średnicy 2 metrów. Posadzka w całej hali musiała być równa, aby uniknąć braku zachowania równowagi na regałach, na których przechowywane były leki oraz dla zapewnienia prawidłowego ruchu wózków widłowych dla uniknięcia kolizji wózka z regałem, czy też przewrócenia wózka, wziąwszy pod uwagę, że podnośnik unosi się nawet do 14 m nad powierzchnię posadzki. Odchylenia w zakresie poziomu mogły spowodować zagrożenia dla bezpieczeństwa operatorów wózków oraz dla mienia składowanego w magazynie. Zgodnie z umową, powód, w przypadku wykonania zastępczego, miał pokryć wszelkie odpowiednio udokumentowane koszty z tego tytułu poniesione przez interwenienta ubocznego. W związku z tym Sąd Okręgowy uznał, że koszty te obejmują wszystkie wskazane przez interwenienta ubocznego wydatki, również te, których biegli nie ujęli w swych opiniach i kosztorysach, albowiem umowa była w tym zakresie jasna i precyzyjna. Interwenient uboczny zliczył te koszty i złożył oświadczenie o potrąceniu. Zgodnie z art. 489 § 1 i 2 kc, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym, zaś wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Stosownie do art. 499 kc potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, które ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Oświadczenie o potrąceniu, o którym mowa w art. 499 kc, ma charakter konstytutywny. Bez niego, mimo spełnienia ustawowych przesłanek potrącenia określonych w art. 498 § 1 kc, nie dojdzie bowiem do wzajemnego umorzenia wierzytelności. Oświadczenie to staje się skuteczne z chwilą, gdy doszło do wierzyciela wzajemnego w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią (art. 61 kc). Ponadto wspomniane oświadczenie, które nie wymaga zachowania szczególnej formy, powinno być złożone w sposób, który w dostatecznym stopniu ujawnia jego treść Oświadczenie o potrąceniu, złożone przez interwenienta ubocznego, miało wszystkie cechy wymagane przepisami prawa. Powód nie zaprzeczył zaś, że dotarło ono do niego w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jego treścią. W ocenie Sądu okręgowego interwenient uboczny złożył skuteczne oświadczenie woli o potrąceniu. Wskutek tego wierzytelność powoda uległa umorzeniu. Tym samym powództwo podlega oddaleniu, jako bezpodstawne w świetle art.
647 kc. Dodatkowo Sąd Okręgowy stwierdził, że celem wprowadzenia przepisu art.
kc było zapewnienie podwykonawcom możliwości dochodzenia wynagrodzenia od inwestora, gdy wykonawca uchyla się od jego zapłaty. Tymczasem w niniejszej sprawie powód nie pozwał swego bezpośredniego kontrahenta, czyli (...) SA, lecz inwestora. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, taka postawa powoda także wskazuje na niezasadność powództwa, albowiem z istoty uregulowań dotyczących solidarnej odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcom wynika, że odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy robót budowlanych na podstawie art.
kc wymaga w pierwszej kolejności stwierdzenia odpowiedzialności wykonawcy robót wobec podwykonawcy, skoro odpowiedzialność inwestora ma charakter gwarancyjny. W judykaturze wyrażono już wyraźnie pogląd, że solidarna odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawcy robót budowlanych ma szczególny charakter, gdyż jest to solidarna odpowiedzialność gwarancyjna za cudzy dług (dług wykonawcy), powstająca z mocy ustawy. W tej sytuacji odpowiedzialność wykonawcy wobec podwykonawcy stanowi przesłankę solidarnej odpowiedzialności inwestora za dług wykonawcy, podobnie jak w przypadku odpowiedzialności poręczyciela jest nią odpowiedzialność dłużnika wobec wierzyciela. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd Okręgowy umotywował jego wynikiem oraz sumą kosztów z tego tytułu, jakie zostały poniesione przez pozwaną i interwenienta ubocznego oraz treścią art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 kpc. Orzeczenie o nieuiszczonych kosztach sądowych umotywował treścią art. 113 uksc. W apelacji powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w zakresie 199.000 zł z ustawowymi odsetkami od kwoty 170.000 zł od 29 października 2008 r. i od kwoty 29.999 zł od 31 grudnia 2008 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 233 § 1 w związku z art. 316 § 1 kpc poprzez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji, że z zeznań powoda, świadka R. K. i dokumentów dołączonych do akt sprawy wynika, że w dniu 27 października 2008 r. powód nie został wpuszczony do hali, co uniemożliwiło mu dokonanie naprawy posadzki, choć taką wolę miał i że wady posadzki nie były wadami istotnymi. Po drugie, art. 233 i art. 278 kpc przez przyjęcie, że interwenientowi ubocznemu przysługiwała wierzytelność w kwocie 216.115,05 zł netto, przedstawiona do potrącenia, chociaż z opinii biegłego J. H., którą Sąd Okręgowy uznał za wiarygodną, wynika, że koszt usunięcia wad wyniósł 117.299,11 zł brutto. Po trzecie, art. 233 kpc, art. 245 kpc, art. 232 kpc w związku z art. 6 kc przez przyjęcie, że prace naprawcze zostały wykonane w zakresie, w jakim wskazała to strona pozwana, podczas gdy na tę okoliczność przedłożyła wyłącznie dokumenty prywatne. Ponadto powód zarzucił naruszenie prawa materialnego, mianowicie art. 354 § 2 przez jego niezastosowanie, art. 65 kc przez jego błędną wykładnię, jak też art. 489 kc i art. 455 kc. W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Również interwenient uboczny w odpowiedzi na apelację wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podziela zaprezentowany w dalszej części uzasadnienia pogląd judykatury w kwestii mocy wiążącej prawomocnych rozstrzygnięć prejudycjalnych, odwołując się w tym przedmiocie do motywów wyroku Sądu Najwyższego z 6 marca 2014 r., V CSK 203/13, jako podsumowania orzecznictwa w tej kwestii. Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu wyjaśnił, że związanie prawomocnym wyrokiem, o jakim mowa w art. 365 § 1 kpc, oznacza, że sąd obowiązany jest uznać, iż kwestia prawna, która była już przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie, mająca znaczenie prejudycjalne w sprawie przez niego rozpoznawanej, kształtuje się, jak przyjęto w prawomocnym wcześniejszym wyroku, nawet jeżeli argumentacja prawna, na której opiera się to rozstrzygnięcie, jest nietrafna. W późniejszej sprawie kwestia ta nie może być już w ogóle badana. Sąd Najwyższy odwołał się przy tym do innych judykatów Sądu Najwyższego, powołując między innymi wyroki z 8 stycznia 2002 r., I CKN 730/99, z 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, z 7 stycznia 2004 r., III CK 192/02, z 13 października 2005 r., I CK 217/05, z 8 marca 2010 r., II PK 258/09,, z 29 września 2011 r., IV CSK 652/10, z 28 marca 2012 r., II UK 327/11, i z 19 października 2012 r., V CSK 485/11. Takie samo stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego w stosunku do orzeczeń wydanych w wyniku tzw. rozdrobnienia roszczeń. Dopuszczalność rozdrobnienia roszeń wynikających z tego samego stosunku prawnego nie jest wprawdzie uregulowana przepisami kodeksu postępowania cywilnego, jednak powszechnie traktowana jest jako element zasady dyspozycyjności. Sąd Najwyższy w uchwale z 5 lipca 1995 r., III CZP 81/95 (OSNC 1995, nr 11, poz. 159), wskazał, że nie ma podstaw ani żadnych racji, by ograniczać powoda w dochodzeniu roszczenia, do niego więc należy kształtowanie sposobu jego zaspokojenia. Nie ma zatem podstaw, by negować uprawnienia powoda do dochodzenia części roszczenia, jeżeli ten sposób zaspokojenia dyktują np. koszty procesu, ułatwienia dowodowe lub celowość uzyskania tzw. orzeczenia próbnego. W związku z rozdrobnieniem roszczeń powstaje kwestia mocy wiążącej wyroku wydanego co do części dochodzonego świadczenia w sprawie między tymi samymi stronami o dalszą część świadczenia wynikającego z tego samego stosunku prawnego. Sąd Najwyższy w uchwale z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94, stwierdził, że w sprawie o dalszą – ponad prawomocnie uwzględnioną – część świadczenia z tego samego stosunku prawnego sąd nie może w niezmienionych okolicznościach orzec odmiennie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego. To stanowisko zostało podtrzymane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z 14 maja 2003 r., I CKN 263/01, stwierdzono, że w razie prawomocnego uwzględnienia części roszczenia o spełnienie świadczenia z tego samego stosunku prawnego, w sprawie dotyczącej spełnienia reszty świadczenia sąd nie może w tych samych okolicznościach prawnych i faktycznych orzec odmiennie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego. Z kolei w wyrokach z 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05 (OSNC 2007, nr 1, poz. 15), a także z 5 kwietnia 2007 r., II CSK 26/07, przyjęto, że prawomocny wyrok oddalający powództwo o zasądzenie części roszczenia ma moc wiążącą w sprawie, w której powód dochodzi pozostałej części roszczenia wynikającego z tego samego stosunku prawnego i opartego na tych samych okolicznościach faktycznych. W orzeczeniach tych podkreślono, że unormowanie przewidziane w art. 365 § 1 kpc ma gwarantować poszanowanie prawomocnego orzeczenia sądu, regulującego stosunek prawny będący przedmiotem rozstrzygnięcia. Istnienie prawomocnego wyroku co do udzielenia ochrony prawnej określonemu prawu podmiotowemu przekreśla możliwość ponownej oceny zasadności roszczenia wynikającego z tego samego prawa, jeżeli występują te same okoliczności. W konsekwencji, jeżeli sąd rozstrzygnął już w prawomocnie osądzonej sprawie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego, to w sprawie o pozostałe świadczenia wynikające z tego samego stosunku prawnego jest związany rozstrzygnięciem zawartym w pierwszym wyroku. Prawomocny wyrok swoją mocą powoduje, że nie jest możliwe dokonanie odmiennej oceny i odmiennego osądzenia tego samego stosunku prawnego w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, między tymi samymi stronami. Tylko takie rozumienie mocy wiążącej prawomocnego wyroku pozwala na zrealizowanie celów art. 365 § 1 i art. 366 kpc, to jest zagwarantowanie prawa do sądu i zapewnienia niewzruszalności sądowemu orzeczeniu udzielającemu ochrony prawnej określonemu prawu podmiotowemu lub odmawiającemu udzielenia takiej ochrony. W przypadku rozdrobnienia roszczeń pozwala w szczególności na uniknięcie wielokrotnego badania przez sąd tych samych okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyłącza możliwość wydania różnych orzeczeń co do zasady odpowiedzialności pozwanego w kolejnych sprawach między tymi samymi stronami wynikających z tego samego stosunku prawnego i opartych na tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, co w sposób oczywisty naruszałoby powagę wymiaru sprawiedliwości oraz zasadę pewności i niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych. Przeciwko dopuszczalności rozdrabniania roszczeń oraz mocy wiążącej wyroku wydanego w pierwszej sprawie nie przemawia także okoliczność, że wiążącym prejudykatem może być nakaz zapłaty, wyrok zaoczny, tzw. wyrok z uznania lub zasądzający symboliczną złotówkę, wszystkie bowiem te orzeczenia korzystają na podstawie art. 365 § 1 kpc z mocy wiążącej, niezależnie od tego, czy nastąpiło rozdrobnienie roszczeń. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 6 marca 2014 r., V CSK 203/13, nie podzielił też, jako nieprzekonującego, argumentu odwołującego się do niezawisłości sędziowskiej, uznając nawet, że powoływanie się w tym kontekście na niezależność sądów jest oczywiście bezprzedmiotowe. Zasada mocy wiążącej prawomocnego wyroku w każdej sytuacji pozostaje w kolizji z zasadą niezawisłości sędziowskiej, nie tylko w przypadku wyroku prejudycjalnego wydanego w razie rozdrobnienia roszczeń. Wprowadzając w art. 365 § 1 kpc zasadę mocy wiążącej prawomocnego wyroku, ustawodawca wyraził jednoznaczną wolę przyznania jej – w określonych sytuacjach – pierwszeństwa przed zasadą niezawisłości, co w przepisach kodeksu postępowania cywilnego nie jest wyjątkiem (Sąd Najwyższy wskazał tu przykładowo art. 11 kpc). Podkreślił, że z mocy wiążącej korzysta każdy prawomocny wyrok, także wadliwy, który mimo to wywołuje skutki prawne również w innych sprawach. Utrwalenie stanu wynikającego z wadliwego wyroku nie jest zatem czymś wyjątkowym, związanym tylko z prejudycjalnym wyrokiem wydanym w razie rozdrobnienia roszczeń. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę rozstrzygniętą wyrokiem z 6 marca 2014 r., V CSK 203/13, nie znalazł podstaw do odstąpienia od utrwalonej w orzecznictwie wykładni art. 365 § 1 kpc, zapoczątkowanej uchwałą z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 („W procesie o dalszą – ponad prawomocnie uwzględnioną – część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego.”). Podzielając, jak o tym była mowa, powołany pogląd Sądu Najwyższego i przytoczoną na jego uzasadnienie argumentację, Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że Sąd Rejonowy w Płocku wyrokiem z 30 maja 2011 r., sygn. akt V GC 496/09, oddalił powództwo M. B. przeciwko (...) SA w W. i (...) SA w K. o zapłatę kwoty 28.128,17 zł z ustawowymi odsetkami tytułem tej części wynagrodzenia za roboty objęte umową zawartą przez powoda z interwenientem ubocznym w dniu 24 kwietnia 2008 r., zaś Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z 23 marca 2012 r., sygn. akt X Ga 399/11, oddalił apelację powoda od powołanego wyroku Sądu Rejonowego w Płocku, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną poczynioną przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Rejonowy w Płocku uznał, że w sprawie idzie o umowę o roboty budowlane w rozumieniu art. 647 kc i że zachodzi solidarna odpowiedzialność pozwanej (...) SA w K. na podstawie art. 647
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.