36 Postanowienie z dnia 7 marca 2001 r. Sygn. SK 2l/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie : Zdzisław Czeszejko-Sochacki – przewodniczący Lech Garlicki – sprawozdawca Jerzy Ciemniewski Jerzy Stępień Marian Zdyb po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 7 marca 2001 r. skargi konstytucyjnej Marka Ch. o stwierdzenie zgodności: uchwały z 21 lipca Rady Miasta Pabianic Nr XV/130/99 i art. 190 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. Nr 95, poz. 602; zm.: Nr 160, poz. 1060) z art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n a w i a: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643; zm.: z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638) umorzyć postępowanie w sprawie ze względu na niedopuszczalność orzekania. Uzasadnienie: I
- 15 września 1999 r. do Trybunału Konstytucyjnego została wniesiona skarga konstytucyjna Marka Ch., w której został podniesiony zarzut niezgodności art. 190 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. Nr 95, poz. 602; zm.: Nr 160, poz. 1060) i podjętej na podstawie tego przepisu uchwały z 21 lipca Rady Miasta Pabianic Nr XV/130/99 z art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 2 lutego 2000 r. (Ts 134/99) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie, powołując się na nieprawidłową reprezentację i niedopełnienie czynności przez reprezentującego jego interesy adwokata. Postanowieniem z 16 października 2000 r. Trybunał Konstytucyjny uwzględnił zażalenie i nadał dalszy bieg skardze konstytucyjnej (por. OTK ZU Nr 7/2000, poz. 264).
- Skarżący mocą powołanej uchwały z 21 lipca 1999 r. Rady Miasta Pabianic został pozbawiony mandatu radnego. W przekonaniu skarżącego uchwała ta zapadła na podstawie niezgodnego z konstytucją art. 190 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Zgodnie z tym przepisem mandat radnego wygasa w przypadku prawomocnego wyroku sądu, orzeczonego za przestępstwo popełnione z winy umyślnej. Skarżący przestępstwo takie popełnił i został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Sieradzu z 7 września 1998 r. Wyrok ten uprawomocnił się 1 kwietnia 1999 r. na skutek utrzymania go w mocy przez sąd drugiej instancji – Sąd Okręgowy w Sieradzu. W uzasadnieniu skargi, jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 konstytucji wskazano powołaną uchwałę z 21 lipca 1999 r., która została podjęta przez radę miasta po zapadnięciu w sprawie karnej Marka Ch. prawomocnego wyroku. Pominięto natomiast fakt, iż skarżący wniósł na powołaną uchwałę skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi (sygn. akt II SA Łd 229/00). Przed wydaniem orzeczenia skład orzekający NSA w trybie art. 49 ust. 2 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zawiesił postępowanie w sprawie i skierował pytanie prawne do NSA w powiększonym składzie siedmiu sędziów, które zmierzało do wyjaśnienia poważnych wątpliwości prawnych co do tego, czy na uchwałę rady gminy w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego przysługuje droga prawna przed tym sądem. 23 października 2000 r. została wydana uchwała składu siedmiu sędziów NSA (OPS 13/00, niepublikowana), w której uznano kognicję NSA w tego rodzaju sprawach. Na tej podstawie skład orzekający NSA rozpatrzył skargę merytorycznie i – wyrokiem z 9 stycznia 2001 r. – oddalił skargę.
- Meritum skargi konstytucyjnej sprowadza się do tezy, iż art. 190 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 ordynacji wyborczej do rad gmin... narusza konstytucyjne prawa i wolności skarżącego. Istota niezgodności zakwestionowanego przepisu z konstytucją polegać miała na tym, że stanowił on podstawę prawną uchwały rady miasta, która stwierdzała wygaśnięcie mandatu radnego, mimo że sąd karny, który skazał tego radnego za przestępstwo popełnione z winy umyślnej nie pozbawił go praw obywatelskich, publicznych i honorowych. Z art. 60 konstytucji wynika zaś, że dopóki obywatele polscy korzystają w pełni z praw publicznych, dopóty mają oni prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach, a więc i do pełnienia funkcji w organach stanowiących samorządu terytorialnego. Skarżący uznał zatem, że konstytucja nie określając za jakie czyny karalne można pozbawić radnego mandatu, tym samym wykluczyła pozbawienie go mandatu radnego na podstawie zaskarżonego przepisu.
- Pismem z 29 stycznia 2001 r. stanowisko w sprawie zajął Prokurator Generalny, który wniósł o umorzenie postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej Marka Ch. z powodu niedopuszczalności orzekania. W uzasadnieniu Prokurator Generalny powołał się na brak przesłanek do badania konstytucyjności przepisów art. 190 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 4 ordynacji wyborczej do rad gmin..., gdyż rozstrzygnięcie, które zapadło na podstawie tych przepisów w formie uchwały organu stanowiącego Rady Miasta Pabianic nie ma charakteru ostatecznego. Zdaniem Prokuratora Generalnego, w sprawie właściwą była droga postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Prokurator Generalny wskazał przy tym, że w skardze konstytucyjnej nie wspomniano o toczącym się postępowaniu przed NSA, co niewątpliwie miało wpływ na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia o nadaniu skardze dalszego biegu. Z chwilą ujawnienia się okoliczności o wszczęciu przez skarżącego postępowania przed NSA, a zwłaszcza wobec podjęcia przez ten Sąd uchwały dopuszczającej w tego rodzaju sprawach możliwość dochodzenia swoich interesów prawnych na drodze sądowoadministracyjnej, należy uznać, że w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym zachodzi ujemna przesłanka procesowa w postaci niedopuszczalności orzekania. Trybunał Konstytucyjny nie może bowiem orzekać w przedmiocie skargi, która nie została wniesiona od ostatecznego orzeczenia, które zostało wydane na podstawie kwestionowanych przepisów mających godzić w konstytucyjnie chronione prawa i wolności skarżącego.
- 12 i 22 lutego br. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęły pisma skarżącego, informujące o fakcie zapadnięcia w jego sprawie 9 stycznia 2001 r. wyroku NSA, którym skargę na uchwałę z 21 lipca 1999 r. Rady Miasta Pabianic oddalono. Mimo zmiany okoliczności faktycznych i prawnych Marek Ch. nie cofnął skargi konstytucyjnej z 15 września 1999 roku. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: l. W sprawie jest bezsporne, iż Marek Ch. wniósł skargę do NSA na uchwałę z 21 lipca 1999 r. Rady Miasta Pabianic Nr XV/130/99, która pozbawiła go mandatu radnego tego organu. Nie budzi również wątpliwości fakt, że postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane tą skargą zakończyło się wydaniem przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyroku z 9 stycznia 2001 r., mocą którego skargę oddalono. Mając powyższe na uwadze Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skoro skarga konstytucyjna Marka Ch. została wniesiona na tle uchwały Rady Miasta Pabianic, a nie na tle wyroku NSA, jaki został wydany w wyniku zaskarżenia tej uchwały, to skarga nie dotyczyła ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 konstytucji. Za orzeczenie takie musi być bowiem uznany powołany wyrok NSA z 9 stycznia 2001 r. Dopiero z chwilą doręczenia skarżącemu tego orzeczenia zaistniały dwie przesłanki niezbędne do wszczęcia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w trybie skargi konstytucyjnej: po pierwsze, zainteresowany uzyskał możliwość zapoznania się z treścią ostatecznego orzeczenia, którego podstawę prawną będzie mógł według swego uznania – po zapoznaniu się z pisemnymi motywami wyroku NSA – uznać za naruszające jego prawa i wolności konstytucyjne, a po drugie, dopiero od momentu doręczenia wyroku zaczął biec trzymiesięczny termin do rozważenia wniesienia skargi konstytucyjnej
- W toku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, już po nadaniu skardze biegu, okazało się, że przed NSA toczy się postępowanie wszczęte przez skarżącego. Ta okoliczność nie była znana Trybunałowi w chwili nadawania skardze biegu, a jej znajomość niewątpliwie spowodowałaby uznanie skargi za przedwczesną. W tych warunkach Trybunał Konstytucyjny, powziąwszy wiadomość o wspomnianej okoliczności, postanowił umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność orzekania. Nie zmienia to faktu, że skarżący może – przy dochowaniu wymagań formalnych wynikających z ustawy o Trybunale Konstytucyjnym – wnieść skargę konstytucyjną w związku z wyrokiem NSA z 9 stycznia 2001 r. Ponieważ jednak skarga taka dotyczyłaby innego rozstrzygnięcia, nie ma możliwości objęcia jej postępowaniem toczącym się w niniejszej sprawie, a dotyczącym uchwały Rady Miasta Pabianic. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.