kpa poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wszczęcie postępowania w sprawie ponownego ustalenia prawa (zobowiązania) następuje również w przypadku, gdy wnioskodawca nie przedłoży nowych dowodów ani nie ujawni okoliczności, mających wpływ na prawo lub zobowiązanie ustalone prawomocną (ostateczną) decyzją organu rentowego. Powołując się na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. Apelujący przyznał, że w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano formalną podstawę odmowy wszczęcia postępowania, tzn. art. 61 § 1 kpa zamiast art.
kpa, co jednak nie dyskwalifikuje decyzji jako aktu stosowania prawa, jako że decyzja w rzeczywistości posiadała podstawę prawną jej wydania, która jedynie nie została właściwie wymieniona. Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego organ rentowy zarzucił, że zastosowanie przepisów zarówno art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednol. Dz.U. z 2009r. nr 153 poz. 1227 ze zm.) (ustawy o FUS), jak i art. 83a ust. 1 ustawy o s.u.s. nie wymaga wydania przez organ rentowy postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa. Przepisy o ponownym rozpoznaniu (a nie o wznowieniu postępowania) stanowią leges speciales w zakresie, w jakim wznowienie postępowania regulowane jest przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Instytucja ponownego rozpoznawania uprawnień, którą w odróżnieniu od wznowienia postępowania posługuje się ustawodawca tylko w odniesieniu do postępowania przed organem ubezpieczeń społecznych i to bez względu na to, czy okoliczności powodujące takie rozpoznanie sprawy wystąpiły przed rozstrzygnięciem sprawy, czy po jej rozstrzygnięciu, została wprowadzona zamiast wznowienia postępowania administracyjnego. Wydanie lub niewydanie przez organ rentowy na podstawie art. 149 § 1 kpa postanowienia o wznowieniu postępowania dotyczącego ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości w oparciu o art. 83a ust. 1 ustawy o s.u.s., podobnie jak w oparciu o art. 114 ust. 1 lub 1a ustawy o FUS, jest prawnie indyferentne w postępowaniu sądowym wszczętym przed sądem ubezpieczeń społecznych w wyniku wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego. Warunkiem zastosowania natomiast przepisu art. 83a ust. 1 ustawy o s.u.s. jest przedłożenie nowych dowodów lub ujawnienie okoliczności, mających wpływ na prawo (zobowiązanie). W ocenie apelującego ani ubezpieczony, ani jego pełnomocnik pomimo wezwania nie przedłożył żadnych dowodów uzasadniających żądanie. Kserokopia pisma Członka Zarządu ZUS z dnia 10.08.2006r. za dowód taki uznana być nie może. Ubezpieczony wniósł o oddalenie apelacji. Stwierdził także, że ujawnił nowe okoliczności, niestanowiące dotychczas przedmiotu rozważań organu rentowego, bowiem wykazał, że umowa o pracę nakładczą była rzeczywiście realizowana. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Organ rentowy w apelacji skupił się na rozróżnieniu instytucji wznowienia postępowania po myśli przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz instytucji ponownego rozpoznania sprawy, uregulowanej przepisem art. 83a ustawy o s.u.s. Tego też zagadnienia dotyczą przywołane orzeczenia Sądu Najwyższego. Tymczasem jednak podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest przepis art.
Przepis ten, dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 11 kwietnia 2011r. przez ustawę z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011r. nr 6 poz. 18) stanowi, że organ rentowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Jest to zatem orzeczenie dotyczące wyłącznie strony formalnej postępowania. Do dnia 11 kwietnia 2011 r. kodeks nie określał formy wszczęcia postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przewidywał, że organ administracji publicznej orzeka o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania, z wyjątkiem przypadków, w których wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu złożyła organizacja społeczna (art. 31 § 2), wszczęcia wznowionego postępowania (art. 149) czy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 2). Zagadnienie formy wszczęcia postępowania administracyjnego było natomiast szeroko dyskutowane w doktrynie, w której zdawał się przeważać pogląd, że kodeks nie zna osobnego aktu wszczęcia postępowania (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie, 1962, s. 126) (por. Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.
Kodeksu postępowania administracyjnego; LEX-el. 2013). W orzecznictwie utrwalił się już pogląd, że z treści art.
wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Jeżeli na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art.
organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012r. sygn. IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 października 2012r. sygn. II SA/Go 695/12, LEX nr 1248989; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2012r. sygn. VII SA/Wa 813/12, LEX nr 1225814; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012r. sygn. VII SA/Wa 395/12, LEX nr 1230767 i inne). Co prawda, przepis art.
wskazując na przyczyny stanowiące podstawę odmowy wszczęcia postępowania, posługuje się klauzulą generalną innych uzasadnionych przyczyn, ale za takie przyczyny winny być uznane wyłącznie okoliczności wskazujące na niedopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania, nie zaś okoliczności odnoszące się do zasadności prowadzonego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 marca 2012r. sygn. II SA/Łd 46/12, LEX nr 1145960). W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z sytuacji, o których mowa w omawianym przepisie. W sposób oczywisty G. W. jest stroną postępowania w sprawie, w której domaga się ponownego jej rozpoznania. Nie zaszła także żadna sytuacja, która w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania. We wniosku o ponowne ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym (pismo z dnia 25 lipca 2012r.) ubezpieczony wskazał okoliczności i dowody, które w jego przekonaniu uzasadniają ponowne rozpatrzenie sprawy po myśli art. 83a ust. 1 ustawy o s.u.s. (por. k. 13-20 a.r.). Do twierdzeń tych organ rentowy w żaden sposób merytorycznie się nie odniósł. Jeżeli uznał, że ubezpieczony nie przedstawił nowych dowodów i nie ujawnił okoliczności istniejących przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie (por. art. 83a ust. 1 ustawy o s.u.s.), winien był po prostu wydać decyzję odmawiającą ponownego ustalenia prawa, każda jednak merytoryczna ocena przedstawionych przez ubezpieczonego twierdzeń dokonywana jest już w toku postępowania administracyjnego, a zatem brak jest podstaw do odmowy wszczęcia takiego postępowania po myśli art.
kpa. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 385 kpc, Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku. /-/ SSO del. G.Pietrzyk - Cyrbus /-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski Sędzia Przewodniczący Sędzia ek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.