z art. 89 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 2, art. 32 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 17 października 2008 r. skarżąca – Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. – wniosła o stwierdzenie niezgodności art. 89 § 1 zdanie drugie oraz art.
z art. 89 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 2, art. 32 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji. Skarga konstytucyjna sformułowana została w związku z następującą sprawą. Postanowieniem z 25 marca 2008 r. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie – VIII Wydział Gospodarczy (sygn. akt GNc 645/08) odrzucił sprzeciw skarżącej od nakazu zapłaty z powodu braku prawidłowego wykazania umocowania zawodowego pełnomocnika do reprezentowania skarżącej w sprawie. Postanowieniem z 19 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy (sygn. akt XXIII GZ 419/08) oddalił zażalenie na postanowienie z 25 marca 2008 r. Skarżąca zarzuciła w skardze konstytucyjnej, że zaskarżony art. 80 § 1 zdanie drugie k.p.c., w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym bez wzywania do uzupełnienia braków formalnych, z powodu niezałączenia przez pełnomocnika, dysponującego dalszym pełnomocnictwem procesowym, odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w oryginale lub kopii poświadczonej, jest niezgodny z wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi. W szczególności, zdaniem skarżącej, niezgodność ta polega na braku precyzji zaskarżonego przepisu, który prowadzi do rozbieżności w orzecznictwie sądów w sprawach cywilnych i gospodarczych. Skarżąca wskazuje także, że art.
z art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. narusza art. 32 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, w zakresie, w jakim dopuszcza możliwość odrzucenia sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych, podczas gdy ta sankcja nie istnieje, jeśli uchybienia dopuści się powód. Zaskarżony przepis niezgodny jest z art. 78 Konstytucji w zakresie, w jakim poprzez nadmierny rygoryzm ogranicza możliwość zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Wskazany przedmiot skargi konstytucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie jest konieczne dla stwierdzenia dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek wskazania naruszonych wolności lub praw oraz sposobu ich naruszenia. Z kolei z art. 32 ust. 1 pkt 3 i 4 tejże ustawy wynika obowiązek uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. Zasadniczym powodem odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej jest stwierdzenie, że skarga dotyczy w części stosowania prawa, w pozostałym zakresie, że przepis nie był podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a także zbędność orzekania. Zdaniem skarżącego art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c., zgodnie z którym adwokat i radca prawny, a także rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa, prowadzi do naruszenia wskazanych praw konstytucyjnych. Naruszenie to ma wynikać, jak wskazano w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej, z niejasności i niejednoznaczności przepisu, prowadzących do rozbieżnych orzeczeń Sądu Najwyższego w tym zakresie. Skarżący wskazuje orzeczenie Sądu Najwyższego, z którego wynika dopuszczalność uwierzytelnienia innych dokumentów związanych bezpośrednio z pełnomocnictwem, a także uchwałę Sądu Najwyższego, wskazującą, że pełnomocnik uprawniony jest do uwierzytelnienia jedynie odpisu swego pełnomocnictwa. Skarżąca podkreśla, że z taką rozbieżnością spotyka się także jej pełnomocnik w postępowaniu przed sądami powszechnymi, w sprawach cywilnych i w sprawach gospodarczych. Wskazuje, że przyjęcie niekorzystnego dla skarżącej stanowiska przez sądy orzekające w jej sprawie prowadzi do ograniczenia jej konstytucyjnych praw i wolności. Oceniwszy tak postawione zarzuty, należy uznać, że przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przede wszystkim przyjęcie w sprawie skarżącej niekorzystnej dla strony wykładni art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. i brak jednolitego stosowania prawa przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy. Tym samym niniejsza skarga jest w istocie skargą na stosowanie prawa. Trybunał Konstytucyjny podkreślał wielokrotnie w swoim orzecznictwie, że rzeczywista treść wielu przepisów prawnych formułuje się dopiero w procesie ich stosowania. Niezależnie od intencji twórców ustawy, organy ją stosujące mogą wydobywać z niej treści nie do pogodzenia z normami, zasadami lub wartościami, których poszanowania wymaga Konstytucja (zob. wyroki z: 12 stycznia 2000 r., P 11/98, OTK ZU nr 1/2000, poz. 3; 3 października 2000 r., K. 33/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 188). Jeżeli określony sposób rozumienia przepisu ustawy utrwalił się już w sposób oczywisty, a zwłaszcza, jeśli znalazł jednoznaczny i autorytatywny wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, to należy uznać, że przepis ten – w praktyce stosowania – nabrał takiej właśnie treści, jaką odnalazły w nim najwyższe instancje sądowe kraju. Jeżeli zaś tak rozumiany przepis nie da się pogodzić z normami, zasadami lub wartościami konstytucyjnymi, to Trybunał Konstytucyjny może orzec o jego niezgodności z Konstytucją i tym sposobem umożliwić ustawodawcy bardziej precyzyjne i jednoznaczne uregulowanie danej kwestii (por. wyrok TK z 9 maja 2005 r., SK 14/04, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 47). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z niejednolitym sposobem stosowania prawa, w którym skarżąca upatruje naruszenie swych praw konstytucyjnych, a zatem przesłanki te nie zostały spełnione, co przesądza o niedopuszczalności nadania biegu skardze konstytucyjnej w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów związanych z art.
k.p.c., uznać należy, że wymagania stawiane przez Konstytucję są spełnione wyłącznie w odniesieniu do art.
w zakresie, w jakim przepis ten normuje skutki wniesienia przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika zawierającego braki formalne sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym. Normy wynikające z pozostałego zakresu zaskarżonego art.
nie mogły znaleźć zastosowania w sprawie skarżącej, ponieważ stan faktyczny sprawy będącej przyczyną wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej nie został objęty hipotezą tych norm. W konsekwencji należy przyjąć, że w przypadku art.
oraz w pozostałym zakresie zdania drugiego art.
nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wniesienia skargi konstytucyjnej (por. postanowienie TK z 16 czerwca 2009 r., SK 7/09, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 98). Chociaż bowiem w petitum skargi wskazano jako przedmiot kontroli cały art.
k.p.c., to zarzuty przedstawione przez skarżącą koncentrują się na objętej zdaniem drugim regulacji skutków wniesienia przez stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika obarczonego brakami formalnymi sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym. Wprawdzie art.
jest konieczny dla zrekonstruowania pełnej normy ustanowionej w zdaniu drugim, niemniej jednak akcentowane przez skarżącą pole wadliwości (rzeczywisty zakres zaskarżenia) obejmuje wyłącznie zdanie drugie. Skarżąca nie kwestionuje w żaden sposób treści normatywnych zawartych w pozostałym zakresie art.
i nie przedstawia żadnego uzasadnienia na rzecz jego niekonstytucyjności (tak też TK w postanowieniu z 15 czerwca 2009 r., SK 66/08, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 94). W zakresie pozostałych zarzutów dotyczących niezgodności art.
z art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. z wzorcami konstytucyjnymi wskazać należy na wcześniejsze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku SK 28/08 z 15 kwietnia 2009 r. (OTK ZU nr 4/A/2009, poz. 48) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art.
zdanie drugie k.p.c., w zakresie, w jakim w postępowaniu w sprawach gospodarczych przewiduje, że sąd odrzuca zawierające braki formalne zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym oraz sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, wniesione przez przedsiębiorcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez uprzedniego wezwania do ich uzupełnienia, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 oraz z art. 78 Konstytucji. W związku z powyższym uznać należy, że ze względu na zbędność orzekania brak podstaw do nadania biegu skardze konstytucyjnej w tym zakresie. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zaskarżony art.
k.p.c. uchylony został przez art. 1 pkt 10 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571) z dniem 1 lipca 2009 r. Okoliczność ta stanowi w niniejszej sprawie samodzielną podstawę odmowy nadania biegu skardze konstytucyjnej w tym zakresie. W tym stanie rzeczy należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.