Ts 2/12

831/II/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 18 września 2013 r. Sygn. akt Ts 2/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.W. w sprawie zgodności: art. 74 § 2 pkt 2 i 3, art. 192a § 1 zdanie 1 oraz art. 297 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 2, art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 30 grudnia 2011 r. skarżący zakwestionował zgodność z art. 2, art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji: po pierwsze, art. 74 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) – w zakresie, w jakim przepis ten nieprecyzyjnie formułuje wymóg spełnienia przez oskarżonego obowiązków polegających na: poddaniu się badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, w szczególności pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, jak też obowiązek poddania się przez oskarżonego pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób; po drugie, art. 192a § 1 zdanie 1 w zakresie, w jakim przepis ten nieprecyzyjnie formułuje czynność pobrania odcisków daktyloskopijnych, wymazu ze śluzówki policzków, włosów, śliny, próby pisma, zapachu; po trzecie, art. 297 § 1 pkt 5 k.p.k. w zakresie, w jakim regulacja ta nieprecyzyjnie formułuje cel postępowania przygotowawczego, którym jest zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodu dla sądu. Skargę konstytucyjną wniesiono na podstawie następującego stanu faktycznego. Wyrokiem z 19 grudnia 2008 r. (sygn. akt II K 85/06) Sąd Okręgowy w Toruniu – II Wydział Karny uznał skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa zabójstwa oraz zgwałcenia i skazał go na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – II Wydział Karny oddalił apelację złożoną od tego rozstrzygnięcia (wyrok z 11 grudnia 2009 r., sygn. akt II Aka 258/09). Wyrokiem z 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt III KK 282/10) Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną od orzeczenia sądu II instancji. Sąd Rejonowy w Toruniu – XI Wydział Cywilny postanowieniem z 7 kwietnia 2011 r. (sygn. akt XI Co 563/11) ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej. Okręgowa Rada Adwokacka w Toruniu decyzją z 12 kwietnia 2011 r. wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika. Pismo ORA doręczono pełnomocnikowi 14 kwietnia 2011 r., skarżącemu zaś 30 kwietnia 2011 r. Zaskarżonym przepisom skarżący zarzuca naruszenie: art. 2 Konstytucji (zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikających z niej zasad: przyzwoitej legislacji i określoności prawa), art. 31 ust. 3 Konstytucji (prawa człowieka do ochrony wolności), art. 42 ust. 2 Konstytucji (prawa do obrony we wszystkich stadiach postępowania karnego) oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawa do rzetelnego i jawnego procesu karnego). Zdaniem skarżącego naruszenie tych praw i wolności wynika z nieprecyzyjnego i blankietowego sformułowania zaskarżonych przepisów, dającego organom ścigania możliwość dowolnego zebrania i pobierania dowodów, utrwalania ich w sposób niemożliwy do skontrolowania, a także nieodpowiedniego zabezpieczania ich przed ingerencją osób trzecich. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony konstytucyjnych praw i wolności, którego rozpoznanie zostało uzależnione od spełnienia licznych warunków wynikających bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o TK skargę konstytucyjną można wnieść po wyczerpaniu drogi prawnej, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżący wniósł skargę ze znacznym przekroczeniem 3-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Pełnomocnikowi skarżącego doręczono pismo z ORA informujące go o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej 14 kwietnia 2011 r., skargę pełnomocnik wniósł zaś 30 grudnia 2011 r., czyli po upływie ponad 8 miesięcy. Należy przy tym przypomnieć, że termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg wcześniej, niż 14 kwietnia 2011 r., tj. w dniu doręczenia ostatecznego rozstrzygnięcia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego wymóg uzyskania ostatecznego rozstrzygnięcia jest spełniony w momencie wydania orzeczenia niepodlegającego zaskarżeniu przy użyciu zwykłych środków odwoławczych. Konstytucja i ustawa o TK nie wymagają do spełnienia przesłanki wyczerpania drogi prawnej użycia środków o charakterze nadzwyczajnym, których wniesienie uzależnione zostało od spełnienia szczególnych wymagań. Z tego względu termin do wniesienia skargi konstytucyjnej w sprawach, w których orzeczenia zostały wydane w trybie k.p.k., biegnie od daty doręczenia skarżącemu prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, a nie orzeczenia sądu kasacyjnego. Jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, dla biegu terminu do wniesienia skargi nie ma znaczenia, czy w sprawie mogła jeszcze zostać wniesiona kasacja do Sądu Najwyższego. Kasacja jest bowiem nadzwyczajnym, przysługującym w szczególnych sytuacjach środkiem wzruszania orzeczeń prawomocnych. Uruchomienie kasacyjnych kompetencji Sądu Najwyższego pozostaje poza zakresem wymogu wyczerpania drogi prawnej. W odwołaniu do wniosku skarżącego zawartego we wniesionej skardze konstytucyjnej o rozpoznanie jej bez względu na wymogi formalne, w tym wniesienie skargi w terminie, Trybunał stwierdza, że nie ma możliwości merytorycznego rozpatrzenia skargi, która nie spełnia przesłanek wynikających z obowiązujących przepisów. Na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK Trybunał Konstytucyjny jest bowiem zobligowany odmówić nadania dalszego biegu skardze, niespełniającej wymogów określonych w art. 79 Konstytucji i w ustawie o TK. Jest to obowiązek, a nie uprawnienie Trybunału i Trybunał nie posiada w tym zakresie swobody decyzyjnej. Jednocześnie należy przypomnieć, że skarga konstytucyjna nie jest jedynym mechanizmem kontroli konstytucyjności przepisów naruszających prawa lub wolności konstytucyjne obywatela. Ze względu na powyższe Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 i art. 46 ustawy o TK.