88/1/B/2015 POSTANOWIENIE z dnia 14 października 2014 r. Sygn. akt Ts 150/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Z.G. w sprawie zgodności: art. 161 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE
- W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 czerwca 2014 r. Z.G. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 161 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.; dalej: k.k.w.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
- Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności. W związku z odbyciem 2/3 kary nabył on uprawnienie do ubiegania się o warunkowe zwolnienie i złożył odpowiedni wniosek. Postanowieniem z 14 sierpnia 2013 r. (sygn. akt VIII Kow 2106/13) Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie – VIII Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych odmówił skarżącemu warunkowego zwolnienia. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Sąd Apelacyjny w Warszawie – II Wydział Karny postanowieniem z 11 października 2013 r. (sygn. akt II AKzw 1469/13), doręczonym skarżącemu 11 listopada 2013 r.
- Skarżący zakwestionował przepis, zgodnie z którym wniosek o warunkowe zwolnienie skazanego jest rozpoznawany na posiedzeniu odbywającym się w zakładzie karnym, w którym to posiedzeniu mają prawo wziąć udział jedynie prokurator, skazany i jego obrońca, a także inne osoby, którym przysługuje uprawnienie do wnioskowania o warunkowe zwolnienie skazanego. Zdaniem skarżącego przeprowadzanie posiedzenia w zakładzie karnym, do którego nie ma dostępu szersza publiczność, narusza prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy przez sąd, gwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący zaznaczył, że brak możliwości udziału publiczności w posiedzeniu może negatywnie wpływać na sprawiedliwe rozstrzygnięcie sprawy. W jego przekonaniu przy udziale publiczności sąd rozpoznawałby sprawę bardziej wnikliwie. Ponadto skarżący podkreślił, że sala, w której odbywało się posiedzenie w jego sprawie, była zbyt duża, a skarżący i sąd nie słyszeli się dostatecznie dobrze. Zaznaczył również, że sąd nie wziął pod uwagę wszystkich argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku o warunkowe zwolnienie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
- W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie ze skargi konstytucyjnej, precyzuje ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek wskazania naruszonych wolności lub praw oraz określenia sposobu ich naruszenia. Z kolei z jej art. 32 ust. 1 pkt 3 i 4 wynika obowiązek uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. Ponadto, w myśl art. 36 ust. 3 ustawy o TK, który ma zastosowanie do spraw rozpatrywanych w trybie skargi konstytucyjnej na podstawie art. 49 tejże ustawy, Trybunał Konstytucyjny, w toku wstępnego rozpoznania wniesionej skargi, odmawia nadania jej dalszego biegu, jeżeli jest ona oczywiście bezzasadna.
- Analiza skargi konstytucyjnej wniesionej w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że skarga ta nie spełnia warunków nadania jej dalszego biegu, gdyż jest oczywiście bezzasadna.
- Trybunał podkreśla, że wymóg jawności rozpoznania sprawy nie oznacza, że każde rozstrzygnięcie wydawane przez sąd musi zapadać na rozprawie z udziałem publiczności. Wymóg przeprowadzenia rozprawy – w odniesieniu do spraw karnych – dotyczy przede wszystkim postępowania, w którym orzeka się o odpowiedzialności karnej oskarżonego. Artykuł 45 ust. 1 Konstytucji nie wymaga natomiast, aby na rozprawie rozpoznawane były wszystkie kwestie wynikające ze sprawy głównej – w szczególności rozstrzygane w czasie toczącego się postępowania, czy też związane z wykonywaniem orzeczonej wobec oskarżonego kary. Ponadto konieczność zapewnienia jawności postępowania powinna być oceniana na tle całokształtu uregulowań dotyczących danego typu postępowania. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że zakwestionowany art. 161 § 1 k.k.w. zawiera minimalne gwarancje proceduralne, które pozwalają skazanemu korzystać z prawa do obrony oraz zapewniają przejrzystość postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o warunkowe zwolnienie. Przepis ten przewiduje w szczególności prawo udziału skazanego oraz jego obrońcy w posiedzeniu, na którym rozpoznawany jest ten wniosek. Jednocześnie wydane w wyniku rozpoznania wniosku postanowienie jest uzasadniane oraz przysługuje od niego zażalenie. Oczywiście bezzasadny jest więc zarzut, że rozpoznawanie takiego wniosku na posiedzeniu odbywającym się w zakładzie karnym, nie zaś na rozprawie, narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Zgodnie z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK oczywista bezzasadność skargi stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania jej dalszego biegu.
- Ponadto Trybunał stwierdza, że w części, w której skarżący odnosi się do nieprawidłowości w przebiegu postępowania w jego sprawie – między innymi do tego, że sala, w której odbywało się posiedzenie, była zbyt duża i nie słyszał on sądu – oraz niesłuszności podjętego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia, zarzuty skarżącego dotyczą sfery stosowania prawa, nie zaś niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu. Nie mogą więc być rozpoznane przez Trybunał w procedurze inicjowanej wniesieniem skargi konstytucyjnej. Celem skargi jest bowiem usunięcie z systemu prawa niekonstytucyjnej normy, której stosowanie skutkuje naruszeniem chronionych konstytucyjnie praw lub wolności. Rozpatrując ten środek prawny, Trybunał Konstytucyjny nie pełni funkcji kolejnej instancji odwoławczej, nie bada zgodności z prawem i słuszności rozstrzygnięć dokonanych przez orzekające organy. Nie posiada bowiem kompetencji do kontroli prawidłowości ustaleń sądu, sposobu zastosowania, czy też niezastosowania obowiązujących przepisów, lecz jedynie do oceny konstytucyjności tych przepisów. W zakresie, w jakim skarżący odwołuje się do nieprawidłowości w przebiegu postępowania w jego sprawie, Trybunał odmówił więc nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.