pozwana nie udowodniła za pomocą dokumentów istnienia przedstawionych do potrącenia wierzytelności wzajemnych, a ponadto faktem jest, że z treści umów z dnia 22.03.2004r. i z dnia 24.05.2005r. wynikało, iż pożyczki zostały udzielone na rzecz Stowarzyszenia (...), a nie powódki. Na tej podstawie Sąd Okręgowy, w oparciu o art. 535 k.c., art. 354 § 1 k.c. i art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 157.128,30 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 16 marca 2009 r. do dnia zapłaty. Orzeczenie o kosztach procesu wydano na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.02.163.1349). Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana, która zaskarżając go w całości, zarzuciła: I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:
w zw. z art. 6 k.c. oraz art. 498 k.c. i art.. 499 k.c. przez nieuwzględnienie zarzutu potrącenia oraz bezzasadne i błędne ustalenie, że pozwana w toku postępowania nie udowodniła dokumentami swoich wierzytelności wobec powódki; II. sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału, a w szczególności:
w zw. z art. 6 k.c. oraz art. 498 k.c. i art. 499 k.c. przez nieuwzględnienie zarzutu potrącenia oraz bezzasadne i błędne ustalenie, że pozwana w toku postępowania nie udowodniła dokumentami swoich wierzytelności wobec powódki. Sąd Apelacyjny odmiennie niż Sąd Okręgowy przyjmuje, iż zarzut potrącenia został skutecznie zgłoszony w części obejmującej wierzytelności pozwanej z tytułu umów pożyczek z dnia 13.05.2005r. i 5.09.2009 r. wiążących strony niniejszego postępowania. Wierzytelności te zostały wbrew twierdzeniom Sądu Okręgowego, wykazane dokumentami, z których wynika fakt zawarcia umowy pożyczki oraz jej treść. Inną kwestią jest, czy wierzytelności powyższe, wobec twierdzeń powódki (k. 137), istnieją, jednak wykazanie okoliczności na które powódka się powołała, zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu, obciąża powódkę, a nie pozwaną. Sąd Okręgowy nie odniósł się z powodu błędnego zastosowania art.
kpc do zarzutów powódki, a bez dokonania ich oceny, nie ma podstaw do stanowczego przesądzenia czy wierzytelności przedstawione do potrącenia faktycznie przysługują pozwanej i jaka jest ich wysokość. Jeśli zaś chodzi o pozostałe umowy pożyczek przedstawione przez pozwaną to wynika z nich, iż pożyczkobiorcą jest Stowarzyszenie (...), w imieniu którego powódka zaciągnęła zobowiązania. W tym kontekście Sąd Okręgowy winien zbadać, czy stowarzyszenie to ma osobowość prawną, czy też jest to stowarzyszenie zwykłe. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie, gdyż w przypadku ustalenia, że jest to stowarzyszenie zwykłe, przyjąć by trzeba, że odpowiedzialność za zobowiązanie powstałe w związku z oświadczeniem woli złożonym przez osobę wybraną do reprezentowania stowarzyszenia ponosić będzie ta osoba. Z art. 40 ust. 2 ustawy z 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach nie wynika bowiem, by przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie mógł zaciągać zobowiązania ze skutkiem dla stowarzyszenia. Podkreślenia bowiem wymaga, że zobowiązanie majątkowe, za które odpowiadać będą wszyscy członkowie stowarzyszenia, muszą być zaciągnięte przez wszystkich członków osobiście lub działając przez pełnomocnika na zasadach i w sposób określony w przepisach Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie. Ustalenie, czy Stowarzyszenie (...) ma osobowość prawną, pozwoli w konsekwencji na przesądzenie, czy pozwana mogła przedstawić do potrącenia wierzytelności z ww. umów pożyczki. Ponadto wskazać należy, że w niniejszej sprawie pozwana konsekwentnie wywodziła, iż po jej stronie nie istnieje obowiązek zapłaty powódce kwoty 157.128,30 zł, gdyż strony bezgotówkowo rozliczyły się za sporny towar i wyposażenie sklepów przejętych przez pozwaną. Pozwana wskazywała także, że nie zaakceptowała faktur z dnia 15 grudnia 2008 r. z adnotacjami w miejscu sposobu zapłaty „gotówką w terminie 90 dni do 15 marzec 2009 r.”, które dopisała powódka, która też dostarczyła przedmiotowe faktury do księgowej. Materiał dowodowy zebrany na powyższą okoliczność, obecnie nie pozwala na odmienną ocenę, niż dokonana przez Sąd Okręgowy, który uznał, iż pozwana nie wykazała, aby strony złożyły zgodne oświadczenia woli w kwestii bezgotówkowego rozliczenia się z tytułu przejętego przez pozwaną towaru i wyposażenia, tj. faktycznego skompensowania ww. wierzytelności z wierzytelnościami pozwanej, które miały wynikać z udzielanych powódce w latach 2007-2008 pożyczek na łączną kwotę 300.000 zł. Rację ma jednak apelująca wskazując (pośrednio), że w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie przeprowadził postępowania dowodowego w znacznej części i nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, co uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, że powyższa ocena jest prawidłowa. Należy wskazać w szczególności, że brak jest ustaleń odnośnie dokonanej w czerwcu 2009 r. przez powódkę wpłaty na rzecz pozwanej kwoty 80.000 zł tytułem zwrotu pożyczki. Na powyższą okoliczność zeznawała świadek A. B., a także miał zeznawać świadek A. K., jednak Sąd Okręgowy na posiedzeniu w dniu 4 listopada 2011 r. niezasadnie pominął ten wniosek dowodowy pozwanej. Nie można zgodzić się z oceną Sądu Okręgowego, iż przeprowadzenie tego dowodu było bezprzedmiotowe. Trafnie podnosiła apelująca, że w sytuacji, gdy obie strony mają względem siebie wierzytelności, to zwykle następuje ich potrącenie. Zatem postępowanie powódki po dokonaniu powyższych ustaleń, powinno być powtórnie przedmiotem oceny Sądu I instancji. Podobnie należy odnieść się do wniosku o zobowiązanie świadka M. T. do przedłożenia rejestru faktur oraz pokwitowania przekazania dokumentacji księgowej wskazującego na datę przekazania pozwanej przedmiotowych faktur. Wprawdzie sam ten dowód nie może przesądzić sprawy, jednak w powiązaniu z innymi, może być przydatny w końcowej ocenie materiału dowodowego. Sąd Apelacyjny zgadza się zatem z zarzutem naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 227 k.p.c., choć wskazać należy, że jeśli apelujący wskazuje na pominięcie określonego dowodu w wyniku wadliwej oceny, że nie jest on istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, to zarzut naruszenia tego przepisu powinien być powiązany z art. 217 § 2 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r., I CSK 475/10). Z tych przyczyn za uzasadnione należy uznać zarzuty naruszenia prawa procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy. Sąd nie przeprowadził postępowania dowodowego w znacznej części, co uniemożliwiło dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych, to zaś skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy co powoduje z mocy art. 386 § 4 kpc uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przyjmując prawidłowe reguły rozkładu ciężaru dowodów, przeprowadzi postępowanie dowodowe w wyżej wskazanych kierunkach, dokonując stosownej oceny twierdzeń i zarzutów stron sporu. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku. Orzeczenie w przedmiocie kosztów procesu za instancję odwoławczą wydano na podstawie art. 108 §2 kpc.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.