Sygn. akt IX GCo 90/13 POSTANOWIENIE Dnia 26 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Lublinie IX Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Turżański po rozpoznaniu w dniu 26 wr

§ 1

kpc udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczeniu. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie (art.

§ 2kpc).

Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd winien uwzględnić interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę (art.

§ 3kpc).

Sąd rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, biorąc za podstawę orzeczenia materiał zebrany w sprawie (art. 738 kpc). Należy również pamiętać o tym, że zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 731 kpc). Jak wskazano wyżej ustawodawca wymaga jedynie uprawdopodobnienia roszczenia przez wnioskodawcę a nie jego udowodnienia. Uprawdopodobnienie zakłada natomiast w zasadzie samą możliwość istnienia pewnych procesowo istotnych okoliczności i nie wymaga zgodności stwierdzeń z prawdą obiektywną. Uprawdopodobnienie nie może jednak opierać się na samych twierdzeniach strony. Musi się ono opierać na jakimś materiale pozwalającym zająć takie stanowisko (por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod redakcją prof. dr Jerzego Jodłowskiego, Tom 2, Postępowanie rozpoznawcze, Księga pierwsza, Proces, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1989, teza 1 i 3 do art. 243, str. 426). Wiarygodność roszczenia musi bowiem wynikać z uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniających żądanie zabezpieczenia. Oceny wiarygodności roszczenia Sąd dokonuje na podstawie akt sprawy i materiału w nich zawartego oraz na podstawie dowodów będących w jego dyspozycji. Roszczenie jest zaś wiarygodne, jeżeli istnieje słuszna podstawa do przypuszczenia, że ono istnieje (por. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne Komentarz do części drugiej Kodeksu postępowania cywilnego‚ Wydanie 3, autorstwa Edmunda Wengerka, Wydawnictwo Zrzeszenia Prawników Polskich Centrum Informacji Prawno – Finansowej, Warszawa 1998, teza 9 do art. 730, str. 18,19). W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawca na obecnym etapie postępowania w świetle dołączonego do pozwu materiału dowodowego uprawdopodobnił zasadność swojego roszczenia, bowiem wnioskodawca podniósł, iż zaskarżona uchwała jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i ma na celu pokrzywdzenie akcjonariusza (powoda) oraz jest sprzeczna z prawem, tj. zaistnienie przesłanek z art. 422 § 1 ksh i 425 § 1 ksh. Warto tu jednak wskazać, że oceny prawdopodobieństwa istnienia roszczenia sąd dokonuje z reguły jedynie w oparciu o twierdzenia uprawnionego oraz dostarczony przez niego materiał dowodowy. Istotą postępowania zabezpieczającego jest to, że sąd dokonuje jedynie wstępnej analizy dostarczonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego. Możliwość dojścia, w wyniku pełnego postępowania, do wniosku o niezasadności roszczenia, jest natomiast oczywistym założeniem tej instytucji. W ocenie Sądu Okręgowego sprawie tej nie została przede wszystkim spełniona pierwsza z przesłanek do udzielenia zabezpieczenia. Wniosek zawiera kumulatywnie żądanie udzielenia zabezpieczenia roszczeń wnioskodawcy poprzez: zabezpieczenie roszczenia o uznanie za bezskuteczne oświadczenia woli uczestnika Gminy M. z dnia 20 sierpnia 2013 r. o odstąpieniu od umowy z dnia 28 czerwca 2013 r. zawartej w trybie zamówienia publicznego nr (...) 272.1.1.2013 oraz nieistnienia obowiązku zapłaty na rzecz uczestnika kary umownej w wysokości 254 954,91 zł naliczonej na podstawie § 12 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 15 ust. 1 pkt 1 powołanej umowy poprzez unormowanie praw i obowiązków stron do czasu prawomocnego zakończenia procesu poprzez: a.) zakazanie uczestnikowi dokonywania od dnia 20 sierpnia 2013 r. potrącenia oraz zaliczania na poczet kary umownej w kwocie 254 954,91 zł, wpłaconej na rachunek bankowy uczestnika kwoty 254 954,91 zł, tytułem zabezpieczenia należytego wykonania umowy nr (...).1.1.2013 z dnia 28 czerwca 2013 r. b.) zakazanie uczestnikowi od dnia 20 sierpnia 2013 r. unieważnienia postępowania przetargowego na wykonanie zadania „Budowa układów grzewczych opartych na pompach ciepła dla obiektów użyteczności publicznej w gminie M. wraz z odwodnieniem w miejscowości Z.” i powierzenia wykonania umowy z dnia 28 czerwca 2013 r. nr (...) 272.1.1.2013 podmiotowi trzeciemu oraz rozpisania nowego zamówienia publicznego na zakres objęty przedmiotową umową. Zatem wszystkie żądania wniosku muszą być rozpoznane łącznie. Niemożność uwzględnienia części wniosku powodować musi w konsekwencji oddalenie wniosku w całości. Przedstawione w odpisach dokumenty nie mogą w ocenie Sądu uprawdopodobnić istnienia roszczeń wnioskodawcy, a to z następujących przyczyn:

1. procesy inwestycyjne, w tym sam jego etap związany z wejściem na budowę, są ze swej natury tak skomplikowane, że w zakresie ustalania odpowiedzialności z różnych tytułów nie jest dostateczne dowodzenie (także uprawdopodobnianie) podnoszonych okoliczności wyłącznie na podstawie dokumentów. W procesach tego rodzaju przeprowadza się z reguły dowody z zeznań, a nawet z opinii biegłego np. celem ustalenia kompletności dokumentacji;
2. wnioskodawca nie ma interesu prawnego w zakazaniu uczestnikowi złożenia oświadczenia o potrąceniu ewentualnej wierzytelności z wymienionej we wniosku kary umownej z kwoty zabezpieczenia wykonania umowy. Skuteczność złożenia takiego oświadczenia woli zależeć będzie od spełnienia przesłanek wymienionych w art. 498 k.c. oraz 499 k.c., nie zaś od samego złożenia oświadczenia. Nadto w przypadku złożenia oświadczenia o potrąceniu wnioskodawcy będzie przysługiwać ewentualne roszczenie o zasądzenie kwoty wpłaconej tytułem zabezpieczenia wykonania umowy po powstaniu stanu wymagalności tego ewentualnego roszczenia o zwrot zabezpieczenia. Możliwość domagania się zasądzenia należności wyklucza istnienie interesu prawnego w ustalanie istnienia wierzytelności w innym trybie, w szczególności na podstawie art. 189 k.p.c. lub poprzez żądanie zakazania dokonywania potrącenia;
3. postanowienie § 15 ust. 1 umowy w części dotyczącej umownego prawa odstąpienia od umowy jest ważne. Postanowienie umowy odsyła bowiem w zakresie zakreślenia terminu do wezwania złożonego na piśmie przez zamawiającego;
4. oświadczenie o odstąpieniu od umowy zawiera uzasadnienie. Inną kwestią jest ocena jego zasadności. Już tylko brak uprawdopodobnienia jednego z roszczeń objętych wnioskiem zredagowanym jako wniosek kumulatywny, niweczy możliwość przyjęcia za uprawdopodobnione roszczeń nakazujących uwzględnienie wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Okoliczność, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił istnienia roszczeń, o jakich mowa we wniosku o udzielenie zabezpieczenia, czyni zbędnym rozważania co do istnienia interesu prawnego. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia nie może nadto zostać uwzględniony z tej przyczyny, że w istocie zmierza do zaspokojenia roszczenia. Stosownie do art. 731 k.c. zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wprawdzie we wniosku wnioskodawca stwierdza, że zmierza do unormowania praw i obowiązków stron do czasu prawomocnego zakończenia przyszłego procesu, to jednak twierdzenie to nie odpowiada rzeczywistości. Nie ma potrzeby czasowego regulowania wzajemnych praw i obowiązków stron w sytuacji, gdy umowa nie jest wykonywana. W istocie wnioskodawca zmierza do uniemożliwienia uczestnikowi naliczenia kary umownej na podstawie umowy, a przede wszystkim do uniemożliwienia ogłoszenia nowego przetargu na wykonanie tego samego przedmiotu. Taki sposób zabezpieczenia zmierza zatem wprost do zaspokojenia roszczenia pozbawiając uczestnika nie tylko swobody w zakresie wykonywania zadań własnych gminy w zakresie zaspakajania zbiorczych potrzeb wspólnoty (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz1591 tj. ze zm.) oraz w zakresie swobody kontraktowania (art. 353 1 k.c.) z ograniczeniami wynikającymi z ustawy Prawo zamówień publicznych, ale także stawiając wnioskodawcę w przymusowej sytuacji mogącej skłaniać do ustępstw w przyszłym procesie z wnioskodawcą dla dobra interesów wspólnoty gminnej. A to celem szybkiego wykonania inwestycji. Zabezpieczenie tak określone godziłoby także – w ocenie Sądu – w interes publiczny. Gmina musi bowiem wykonywać na bieżąco zadania własne w zakresie zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty. Zabezpieczenie w sposób określony we wniosku jest także niedopuszczalne, a to z tej przyczyny, że zmierza do zniesienia ewentualnych czynności, jakie mogły być podjęte przez uczestnika pomiędzy dniem 20 sierpnia 2013 r., a dniem wydania niniejszego orzeczenia oraz zniweczenia ich skutków. Zabezpieczenie może obejmować okres od wydania postanowienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia. Mając na uwadze powyższe i biorąc pod uwagę powołane przepisy Sąd Okręgowy orzekł jak na wstępie.