Sygn. akt II Ca 819/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2016 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrze
§ 2k.c.
jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. W ten sam sposób spadkobiercy mogą doliczyć sobie czas posiadania swojego poprzednika. W przypadku A. M.
(2)niewątpliwie chodziłoby o uzyskanie posiadania nieruchomości w złej wierze, bowiem nie istniały zdarzenia prawne mogące uzasadniać nabycie przez nią tego udziału, a zatem zastosowanie w myśl art. 172 §
§ 2k.c.
ma trzydziestoletni termin zasiedzenia. Zasiedzenie w zakresie przedmiotowego udziału 1/2 w prawie własności nieruchomości rozpoczęłoby zatem swój bieg z dniem 1 października 1990 roku na rzecz A. M.
(2), a termin zasiedzenia ulegał skróceniu o czas jej samoistnego posiadania przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej o połowę. A. M.
(2)zmarła w dniu 16 października 1992 roku i jej spadkobiercy M. B.-P., A. B.-P., A. B., A. K.
(1)i A. K.
(2)na podstawie art. 176 §
§ 2k.c. mogliby doliczyć sobie czas posiadania spadkodawczyni A. M.
(2). Zasiedzenie mogłoby zatem nastąpić na rzecz spadkobierców A. M.
(2)najwcześniej z upływem 1 października 2005 roku. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. bieg zasiedzenia przerywa jednak każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia roszczenia. Za taką czynność należy uznać wszczęcie w 2001 roku postępowania administracyjnego mającego za przedmiot stwierdzenie przejścia na Skarb Państwa przedmiotowego udziału we współwłasności nieruchomości, gdyż tylko w ten sposób Skarb Państwa mógł ustalić swoje prawo do nieruchomości. Po każdym przerwaniu biegu zasiedzenia biegnie ono na nowo (art. 124 §
§ 2k.c.
w zw. z art. 175 k.c.) i trzydziestoletni termin zasiedzenia, liczony od zakończenia postępowania administracyjnego, w sposób oczywisty nie mógł do chwili obecnej upłynąć. Dodać też należy, że fakt, iż w postępowaniu spadkowym sąd polski przyjął swoją jurysdykcję odnosząc ją do udziału w przedmiotowej nieruchomości, nie oznacza, aby sądy w niniejszej sprawie były związane stanowiskiem, iż udział taki należał do A. M.
(2)w chwili jej śmierci. Podobnie byłoby w przypadku ustalenia, że w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne, bowiem wówczas też nie można byłoby twierdzić, że inne sądy są związane ustaleniem sądu spadkowego, jakie nieruchomości rolne wchodzą w skład tego gospodarstwa rolnego. Wykracza to poza przedmiot rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nabycia spadku. Inną rzeczą jest, że zgodnie z art. 1108 k.p.c. do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe m. in. jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim, albo jeżeli majątek spadkowy bądź jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej. Nawet po utracie przedmiotowego udziału w nieruchomości, w dacie swojej śmierci A. M.
(2)przez swojego zarządcę posiadała przedmiotową nieruchomość i należy przyjąć, że jurysdykcja sądu polskiego może być też wywodzona z posiadania nieruchomości (skoro na podstawie art. 176 § 2 k.c. przyjmuje się dziedziczność posiadania). Ponadto, wprawdzie nie było to przedmiotem niniejszego postępowania, ale można wnosić, że A. M.
(2)przed II wojną światową była obywatelką polską i nie jest znane zdarzenie prowadzące do utraty przez nią obywatelstwa polskiego. Jeżeli zaś chodzi o postępowanie wieczystoksięgowe, w którym ostatecznie odmówiono wpisu Skarbu Państwa do przedmiotowego udziału w nieruchomości (w którym orzekał również Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 15 września 2004 roku, sygn. III CK 276/03, Lex nr 174189), należy stwierdzić, że podstawą takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, że przedmiotowa decyzja stwierdzała nabycie udziału 1/2 we współwłasności tej nieruchomości przez Skarb Państwa, przysługującego uprzednio A. M.
(2), a w dacie złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej A. M.
(2)nie była ujawniona jako jej współwłaścicielka, bowiem w księdze wieczystej ujawnili się spadkobiercy A. M.
(2)primo voto G. (oczywiście wywodząc swoje prawa ze spadkobrania po A. M.
(2), która z kolei miała je nabyć w drodze spadkobrania po J. G., co wynika z prawomocnych i nie kwestionowanych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku). Sąd Najwyższy wskazał wówczas, że w tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie przedmiotowego wpisu, ale konieczny jest proces o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. W konsekwencji powyższych rozważań Sąd Okręgowy uznał, że Skarb Państwa nabył w dniu 17 kwietnia 1968 roku udział 1/2 we własności przedmiotowej nieruchomości przysługujący uprzednio A. M.
(2)i w tym zakresie jest to aktualny stan prawny, a wobec tego wpis jej następców prawnych w zakresie tego udziału nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu i na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.w.ih. powództwo należało uwzględnić. Wobec zmiany zaskarżonego wyroku na podstawie art. 98 §
§ 3k.p.c.
w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 105 § 1 k.p.c. należało zasądzić od pozwanych na rzecz powoda zwrot kosztów procesu przed Sądem pierwszej instancji, przy czym Sąd Okręgowy przyjął, że pozwani powinni zwrócić powodowi te koszty proporcjonalnie do ich udziałów w spadku po A. M.
(2). Sąd Okręgowy przyjął również, że w niniejszej sprawie istniało współuczestnictwo konieczne po stronie pozwanej, bowiem przedmiotem procesu był udział przysługujący A. M.
(2), do którego w księdze wieczystej zostali ujawnieni pozwani jako jej spadkobiercy, a tym samym powodowi należy się jedno wynagrodzenie pełnomocnika – radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu adwokata (art. 99 k.p.c.), tj. w niniejszej sprawie w stawce 3.600 zł zgodnie z § 8 pkt 8 w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 roku, poz. 461), a ponadto 900 zł za udział tego pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia (§ 13 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia). W okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do podwyższania tej stawki, gdyż czas trwania postępowania był związany przede wszystkim z dokonywaniem czasochłonnych doręczeń za granicę, natomiast samo postępowanie w sprawie nie było obszerne i bazowało na dowodach zgromadzonych w innych postępowaniach. Na pozostałą część kosztów procesu po stronie powodowej (łącznie koszty procesu poniesione przez powoda wyniosły 26.463,91 zł) złożyły się wydatki związane z dokonywaniem doręczeń za granicę (w tym z tłumaczeniem dokumentów), wyłożone z zaliczek Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta L. (k. 138,184,191,200, 224, 227, 244, 337, 514, 515, 526, 577, 581, 600, 619, 634, 642, 650, 660, 676, 722, 826, 905, 917, 1041, 1055). Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 roku, poz. 1025) Sąd Okręgowy nakazał pobrać od pozwanych, proporcjonalnie do ich udziałów w spadku po A. M.
(2), nieuiszczone koszty sądowe w postaci opłaty od pozwu w kwocie 75.000 zł, opłaty od wniosku o zabezpieczenie w kwocie 100 zł oraz tej części wydatków związanych z doręczeniami korespondencji za granicę (wskazanymi wyżej), które nie zostały pokryte z zaliczek Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta L.. Na podstawie art. 98 §
§ 3k.p.c.
w zw. z art. 99 k.p.c., art. 105 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. należało zasądzić od pozwanych na rzecz powoda zwrot kosztów procesu przed Sądem drugiej instancji obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika – radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu adwokata, tj. w niniejszej sprawie w stawce 1.800 zł zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 pkt 8 w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W sprawie nie miało zastosowania obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1800) ze względu na unormowanie § 21 tego rozporządzenia. Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd Okręgowy nakazał pobrać od pozwanych, proporcjonalnie do ich udziałów w spadku po A. M.
(2), nieuiszczone koszty sądowe w postaci opłaty od apelacji w kwocie 75.000 zł. Z tych względów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.