VIII C 2761/15

(1), N. M., A. Z., K. Z., M. M.

(3)i J. R. z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł. o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. nakazuje pozwanym M. M.

(3)i J. R. opróżnienie lokalu mieszkalnego numer 3a położonego przy ulicy (...) w Ł.; 2. orzeka, że pozwanym M. M.

(3)i J. R. przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego; 3. oddala powództwo w stosunku do M. M.

(1), N. M., A. Z. i K. Z.; 4. nakazuje wstrzymanie eksmisji pozwanych M. M.

(3)i J. R. z lokalu wymienionego w punkcie 1 (pierwszym) do czasu złożenia im przez Miasto Ł. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego; 5. stwierdza, że wyrok jest zaoczny w stosunku do M. M.

(3)i J. R.; 6. nie obciąża pozwanych M. M.

(3)i J. R. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu należnych stronie powodowej. Sygn. akt VIII C 2761/15 UZASADNIENIE W dniu 20 sierpnia 2015 roku powód Miasto Ł. – Administracja Zasobów Komunalnych Ł. w Ł., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wytoczył przeciwko pozwanym: M. M.

(3), J. R., M. M.

(1)oraz małoletnim K. Z., A. Z. i N. M. powództwo o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego nr 3a położonego w Ł. przy ulicy (...) oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powód podniósł, że M. M.

(3)była najemcą lokalu, o którym mowa wyżej. W lokalu tym pozwana zamieszkuje wraz z siostrzenicą J. R. i jej córką M. M.

(1)oraz dziećmi M. M.

(1): K. Z., A. Z. oraz N. M.. Umowa najmu, po wcześniejszym wezwaniu do zapłaty, została wypowiedziana najemczyni ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2015 roku z powodu zaległości czynszowych. Pomimo wypowiedzenia umowy najmu pozwani nie opuścili zajmowanego lokalu. (pozew k. 2- 3 ) Na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 roku pełnomocnik powoda oraz pozwane M. M.

(3)i J. R. nie stawili się. Pozwana M. M.

(1)w imieniu swoim oraz jako przedstawicielka ustawowa małoletnich pozwanych K. Z., A. Z. i N. M. wniosła o oddalenie powództwa w całości. Oświadczyła, że od stycznia 2015 roku wraz z dziećmi nie zamieszkuje i nie przebywa w przedmiotowym lokalu, wynajmuje bowiem inne mieszkanie, na dowód czego przedłożyła stosowną umowę. Na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 roku stawiła się pozwana M. M.

(1)oraz – w charakterze publiczności – pracownica MOPS Ośrodka (...), która oświadczyła, że ośrodek, w którym pracuje jest od października 2015 roku aktualnym miejscem pobytu pozwanej J. R.. Dodała, że pozwana ta jest osobą chorą psychicznie, ma orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, ale posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Ponadto wskazała, że ośrodek nie jest stałym miejscem pobytu J. R., która w każdym momencie może wrócić do domu. (protokół rozprawy k. 40-42, k. 52-53) Pismem opatrzonym datą 9 grudnia 2015 roku udział w sprawie zgłosił Prokurator Prokuratury Rejonowej Ł. w Ł.. (pismo k. 56) Na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 roku stawiła się pozwana M. M.

(1)oraz prokurator. M. M.

(1)podtrzymała pierwotne stanowisko w sprawie oraz oświadczyła, że nie wprowadziła się, nie przebywa i nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, którego sprawa dotyczy. Prokurator wniósł o oddalenie powództwa w stosunku do wszystkich pozwanych. (protokół rozprawy k. 67-68 ) Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Pozwana M. M.

(3)na podstawie umowy najmu z dnia 15 listopada 2012 roku zawartej z poprzednikiem prawnym powoda zamieszkała w lokalu numer 3a położonym w Ł. przy ul. (...). Umowa została zawarta na czas nieoznaczony. Zgodnie z treścią umowy, wynajmujący zobowiązał się wydać najemcy przedmiotowy lokal do używania, a M. M.

(3)zobowiązała się do uiszczania czynszu i opłat eksploatacyjnych, które to świadczenia na dzień zawarcia umowy wynosiły łącznie 341,33 zł. Solidarnie z najemcą za zapłatę czynszu oraz innych opłat odpowiadały mieszkające z nim osoby pełnoletnie. Wynajmujący mógł wypowiedzieć umowę najmu na miesiąc naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego, jeśli najemca był w zwłoce z zapłatą czynszu i opłat, co najmniej za trzy pełne okresy płatności, pomimo uprzedzenia dokonanego przez wynajmującego na piśmie o zamiarze wypowiedzenia najmu i wyznaczenia dodatkowego miesięcznego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności. Do 2015 roku w przedmiotowym lokalu wraz z najemczynią zamieszkiwały pozwane J. R. (siostrzenica M. M.

(3)), M. M.

(1)(córka J. R.) oraz małoletnie dzieci M. M.

(1): K. Z., A. Z. i N. M.. W dniu 3 stycznia 2015 roku pozwana M. M.

(1)wraz z dziećmi – małoletnimi pozwanymi, wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu i zamieszkała w lokalu nr (...) położonym w Ł. przy ul. (...), który to lokal zajmuje do dnia dzisiejszego na podstawie umowy najmu z dnia 14 listopada 2014 roku zawartej na czas nieoznaczony. W związku z przeprowadzką M. M.

(1)zabrała z lokalu, którego sprawa dotyczy wszystkie należące do niej oraz jej dzieci rzeczy, a klucze od lokalu przekazała M. M.

(3). W dniu 29 stycznia 2015 roku wynajmujący skierował do M. M.

(3)pismo wzywające do zapłaty kwoty 2.038,45 zł, znacznie przewyższającej trzymiesięczny czynsz, w terminie miesiąca od dnia otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy najmu, zaś w dniu 19 maja 2015 roku, wobec nieuregulowania wskazanej zalęgłości, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2015 roku. M. M.

(3)nie opuściła przedmiotowego lokalu. W lokalu tym zamieszkiwała również, bez żadnego tytułu prawnego, pozwana J. R.. W dniu 12 października 2015 roku J. R. została przyjęta do Ośrodka (...) w miejscowości J. k. G., gdzie przebywa do dnia dzisiejszego. Ośrodek ten nie jest jednak stałym miejscem pobytu pozwanej. Pozwana J. R. w każdej chwili może wrócić do swojego miejsca stałego zamieszkania, to jest do lokalu mieszkalnego numer 3a położonego w Ł. przy ulicy (...). ( dowód z przesłuchania pozwanej M. M.

(1)k. 41, umowa o najem lokalu mieszkalnego k. 10-12 , k. 37-39, wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem odbioru k. 9-9v., oświadczenie o wypowiedzeniu wraz z potwierdzeniem odbioru k. 8-8v., wykaz zaległości k. 7 , pismo k. 57, decyzja k. 60, okoliczności bezsporne) Pozwane M. M.

(3)i J. R. nie figurują w rejestrze Powiatowego Urzędu Pracy w Ł. jako osoby bezrobotne. Pozwana M. M.

(3)ma 85 lat, utrzymuje się z emerytury w wysokości ok. 700 zł, nadto pobiera dodatek pielęgnacyjny. M. M.

(5)od drugiego roku życia jest osobą głucho-niemą, ma bardzo duże problemy z chodzeniem, w zasadzie nie chodzi. Pozwana J. R. ma 63 lata. Jest osobą przewlekle chorą (w rozpoznaniu m.in. schizofrenia, niewydolność krążenia, nadciśnienie tętnicze, choroba nerek), całkowicie i trwale niezdolną do pracy. Orzeczeniem z dnia 4 września 1991 roku J. R. zaliczono do drugiej grupy inwalidów. Pozwana ta utrzymuje się z emerytury, przy czym po odliczeniu zajęć komorniczych, zaliczek na podatek i składek na ubezpieczenie, otrzymywane przez nią świadczenie – według stanu na dzień 1 marca 2015 roku – wynosiło 581,84 zł. Pozwana M. M.

(1)ma 34 lata. Z zawodu jest technikiem informatykiem. Pracuje w (...) z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości – po odliczeniu potrąceń komorniczych – 700 zł netto. M. M.

(1)otrzymuje alimenty na dzieci w łącznej wysokości 700 zł. (dowód z przesłuchania pozwanej M. M.

(1)k. 41, pismo z PUP k. 32, dokumentacja lekarska k. 43-48, k. 50-51, pismo z ZUS k. 49, k. 55, wypis z treści orzeczenia k. 59; okoliczności bezsporne) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił jako bezsporny jak również na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów, które nie budziły wątpliwości, co do prawidłowości ani rzetelności ich sporządzenia, nie były także kwestionowane przez żadną ze stron procesu. Podstawę ustaleń faktycznych stanowił ponadto dowód z przesłuchania pozwanej M. M.

(1). Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie w stosunku do pozwanych M. M.

(3)i J. R., natomiast w stosunku do pozwanych M. M.

(1)i małoletnich K. Z., A. Z. i N. M., jako niezasadne podlega oddaleniu. Podstawą żądania nakazania opróżnienia lokalu mieszkalnego jest art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. W myśl zaś przepisu art. 675 § 1 k.c., po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w stanie niepogorszonym. Jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, pozwana M. M.

(1)wraz z dziećmi – małoletnimi pozwanymi K. Z., A. Z. i N. M., od stycznia 2015 roku nie przebywa i nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, nie posiada w nim również swoich rzeczy, ani nie dysponuje kluczami do niego. Pozwana ta wraz z dziećmi, na mocy umowy najmu z dnia 14 listopada 2014 roku, zajmuje lokal nr 41 położony w Ł. przy ul. (...), który to stan trwa do dnia dzisiejszego. Na marginesie wskazać w tym miejscu należy, że powód w żaden sposób nie odniósł się do tego twierdzenia M. M.

(1)i przeprowadzonych na tę okoliczność dowodów, nie kwestionował go, ani nie złożył żadnych wniosków dowodowych w celu udowodnienia, że pozwana M. M.

(1)wraz z dziećmi faktycznie włada jego rzeczą – zajmują przedmiotowy lokal mieszkalny lub mają w nim choćby swoje rzeczy. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 roku (I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76), że rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności jeżeli strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Skoro zatem M. M.

(1)wraz z małoletnimi pozwanymi nie zamieszkuje w lokalu nr 3a położonym w Ł. przy ul. (...), powództwo w stosunku do w/w pozwanych, jako bezprzedmiotowe, musiało podlegać oddaleniu, co też Sąd uczynił orzekając jak w punkcie 3 sentencji wyroku. Pozwani M. M.

(3)i J. R. w dalszym ciągu zaś władają rzeczą cudzą, będącą własnością Miasta Ł., reprezentowanego w tej sprawie przez jednostkę organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Tym samym, żeby skutecznie przeciwstawić się żądaniu pozwu, pozwani ci winni wykazać, że przysługuje im tytuł prawny do zajmowania lokalu, o którym mowa w sprawie. Dlatego też jedynym przypadkiem, w którym roszczenie powoda nie podlega uwzględnieniu jest skuteczność uprawnienia w/w pozwanych do władania rzeczą. Tak dzieje się, jeżeli wiąże ich z powodem np. umowa najmu. Sąd ustalił jednak, że taka okoliczność w niniejszej sprawie wobec pozwanych M. M.

(3)i J. R. nie istnieje. Stosownie do treści przepisu z art. 11 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. 2014, poz. 150), zwanej dalej ustawą, znajdującego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jeżeli lokator jest uprawniony do odpłatnego używania lokalu, wypowiedzenie umowy winno być dokonane - pod rygorem nieważności - na piśmie i określać przyczynę wypowiedzenia; właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny na miesiąc naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego, jeżeli lokator jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub innych opłat za używanie co najmniej za trzy pełne okresy płatności, pomimo uprzedzenia go na piśmie o zamiarze wypowiedzenia stosunku prawnego i wyznaczenia dodatkowego miesięcznego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, wszystkie wskazane wyżej wymogi rozwiązania przedmiotowej umowy najmu zostały spełnione przez wynajmującego. M. M.

(3), będąca jako najemczyni przedmiotowego lokalu mieszkalnego, zobowiązana do zapłaty czynszu i opłat eksploatacyjnych, prawidłowo, ale bezskutecznie, była wezwana do spłaty zadłużenia w terminie miesiąca, pod rygorem wypowiedzenia umowy najmu, a w dacie wypowiedzenia umowy najmu zaległość najemcy z zapłatą czynszu i innych opłat za używanie lokalu znacznie przekraczała trzy pełne okresy płatności. Samo wypowiedzenie zaś zostało sporządzone na piśmie i wskazywało przyczynę wypowiedzenia, a więc zostało dokonane prawidłowo. Umowa najmu została zatem skutecznie rozwiązana, wobec czego M. M.

(3), jak również osoby wspólnie z nią zamieszkujące, utracili tytuł prawny do zajmowania lokalu. Z upływem okresu wypowiedzenia, a zatem od dnia 1 lipca 2015 roku, Miasto Ł. mogło się skutecznie domagać od M. M.

(3)i osób wspólnie z nią zamieszkujących opróżnienia zajmowanego przez nich lokalu mieszkalnego, gdyż umowa najmu uległa rozwiązaniu. Po tej dacie wskazane osoby zajmują lokal bez tytułu prawnego. W ocenie Sądu, brak było również podstaw do oddalenia powództwa w niniejszej sprawie na podstawie art. 5 k.c., a zatem w oparciu o to, że roszczenie powódki jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Powód był wynajmującym i jest jednocześnie właścicielem przedmiotowego lokalu. Prawo własności jest zaś prawem chronionym przez Konstytucję i równocześnie jednym z fundamentalnych praw ustrojowych. Wobec tego, jak wynika z utrwalonego, aktualnego stanowiska judykatury i doktryny, stosowanie art. 5 k.c. w ogóle, a w przypadku roszczeń związanych z prawem własności w szczególności, winno mieć charakter wyjątkowy i winno być szczególnie uzasadnione. Na podstawie art. 14 ust. 1, ust. 4 pkt 2, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów…, Sąd orzekł, że pozwanym M. M.

(3)i J. R. przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Zgodnie z brzmieniem wskazanych przepisów, w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy (art. 14 ust. 1 ustawy). Sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego m.in. wobec niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2013, poz. 182 ze zm.) oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą, obłożenie chorych, jak również wobec emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Badając, z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, Sąd bierze pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu przez osobę, której nakaz dotyczy, jej szczególną sytuację materialną i rodzinną (art. 14 ust. 3 cyt. ustawy). Sąd przyznał pozwanym M. M.

(3)i J. R. prawo do otrzymania lokalu socjalnego, gdyż zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do uznania, że pozwane znajduje się w szczególnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, pozwana J. R. jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy. Z kolei M. M.

(3)ma 85 lata, utrzymuje się z emerytury w wysokości ok. 700 zł, nadto pobiera dodatek pielęgnacyjny. M. M.

(5)od drugiego roku życia jest osobą głucho-niemą, ma bardzo duże problemy z chodzeniem a zatem bez wątpienia jest osobą obłożnie chorą. W konsekwencji Sąd w stosunku do tych pozwanych był zobligowany do orzeczenia względem w/w pozwanych o ich uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego. Zgodni e z art. 14 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów…, orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, Sąd nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia pozwanym J. R. i M. M.

(3)przez Miasto Ł. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W przedmiotowej sprawie Sąd wydał wyrok zaoczny w stosunku do pozwanych M. M.

(3)i J. R., z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 339 § 1 k.p.c. i art. 340 k.p.c.. O kosztach procesu w stosunku do pozwanych M. M.

(3)i J. R. Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c., mając na uwadze szczególnie trudną sytuację życiową i majątkową tych pozwanych, która w ocenie Sądu oceniana przez pryzmat zasad współżycia społecznego, uzasadnia odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu cywilnego. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W ocenie Sądu taki właśnie szczególny wypadek zachodzi w stosunku do pozwanych M. M.

(3)i J. R.. M. M.

(3)jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, utrzymującą się wyłącznie z niewysokiej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Z kolei J. R. jest osobą niepełnosprawną, całkowicie i trwale niezdolną do pracy, wymagającą stałej opieki osób trzecich, ponadto cierpi na liczne schorzenia zdrowotne. Otrzymywana przez w/w pozwaną emerytura jest przy tym obiektywnie niewysoka oraz objęta potrąceniami komorniczymi. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że pozwane M. M.

(3)i J. R. nie posiadają wystarczających środków na pokrycie kosztów procesu, dlatego też Sąd nie obciążył w/w pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony powodowej.