(1)- 305

(4)kc) dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy wskazał, że ustanowiona na rzecz przedsiębiorstwa (w znaczeniu podmiotowym) służebność gruntowa lub nabyta przez przedsiębiorstwo w drodze zasiedzenia taka służebność, jako prawo korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie związanym z działaniem tego przedsiębiorstwa (art. 285 kc), odpowiada funkcji i treści nowo kreowanej służebności przesyłu. Tak jak dla ustanowienia na rzecz przedsiębiorcy lub nabycia przez przedsiębiorcę w drodze zasiedzenia służebności przesyłu, tak i dla ustanowienia na rzecz przedsiębiorstwa lub nabycia przez przedsiębiorstwo w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, bezprzedmiotowe jest oznaczenie „nieruchomości władnącej". Pogląd ten Sąd Najwyższy podtrzymał również w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 roku (sygn. I CSK 389/08, System Informacji Prawnej LEX nr 484715). Ogólne przesłanki zasiedzenia normuje art. 172 k.c. Łącznym warunkiem jest upływ oznaczonego przez ustawę terminu nieprzerwanego posiadania samoistnego, a długość tego terminu zależy od dobrej lub złej wiary w chwili nabycia posiadania. Posiadacz nabywa bowiem własność, jeżeli posiada nieruchomości nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 1 kc), natomiast po upływie lat trzydziestu choćby uzyskał posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 kc). Ponadto art. 292 kc określa szczególny warunek zasiedzenia służebności, w mianowicie korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia. Podsumowując, wskazać należy, że dla stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek: posiadania służebności i upływu czasu, którego długość zależy od dobrej lub zlej wiary posiadacza. Posiadanie służebności nie musi mieć cech posiadania samoistnego, o czym mówi art. 352 § 2 k.c., zgodnie z którym do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik wnioskodawcy kwestionował wprawdzie, że poprzednicy prawni uczestnika postępowania władali liniami i stacją transformatorową posadowionymi na działce E. K., a zatem podejmowali działania tak jakby byli uprawnieni z tytułu służebności, a zatem było to posiadanie zależne w granicach służebności. Przy czym stanowisko pełnomocnika wnioskodawcy pozostaje w sprzeczności z zeznaniami samego wnioskodawcy, który słuchany w charakterze strony nie miał wątpliwości, że linie te należą do uczestniczki i czynności faktyczne w stosunku do nich wykonywały i wykonują przedsiębiorstwa przesyłowe. Zwłaszcza, że na nieruchomości wnioskodawcy nie znajdowały się żadne inne urządzenia elektroenergetyczne. Odnieść się w tym miejscu również należy do daty początkowej eksploatowania tej infrastruktury po wykonaniu prac modernizacyjnych. Uczestniczka stała na stanowisku, że nastąpiło to w 1977 roku. Natomiast świadkowie wskazywali, że w stosunku do linii niskiego napięcia było to pod koniec lat 60, a w zakresie linii średniego napięcia nastąpiło to w 1977lub

1. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że koniec roku 1978 jest najpóźniejszą datą początkową objęcia w posiadanie przez poprzednika prawnego uczestnika postępowania nieruchomości wnioskodawcy w zakresie służebności przesyłu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż modernizację linii przeprowadzone przez uczestniczkę nie mają znaczenia w realiach niniejszej sprawy, albowiem nie wpłynęły one na przebieg linii, co potwierdził sam wnioskodawca wskazując, że słupy mimo remontu stały jak stoją, nie zmienił się też przebieg linii. Przechodząc dalej wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dobrą wiara uczestnika postępowania, albowiem jego poprzednik prawny posadowił urządzenia na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa, od którego nieruchomość już z posadowionymi liniami kupił wnioskodawca E. K., a okres zasiedzenia rozpoczął bieg z chwilą, gdy nieruchomość przeszła na własność osoby fizycznej tj. w 1982 roku. Powołać w tym miejscu należy pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2009 r., I CSK 495/08 (nie publ.) w którym przyjęto, że do dnia 31 stycznia 1989 r. (w okresie obowiązywania art. 128 k.c. w dawnym brzmieniu) nie mogło dojść do zasiedzenia służebności gruntowej wówczas, gdy zarówno właścicielem nieruchomości obciążonej, jak i posiadaczem służebności gruntowej oraz właścicielem nieruchomości władnącej był Skarb Państwa, czyli termin upłynąłby w roku
2. Przy czym brak jest w aktach księgi wieczystej danych pozwalających stwierdzić kto był właścicielem działki objętej wnioskiem w chwili modernizacji linii tj. w dacie 1977-1978 roku. W tych warunkach gdyby nawet uznać, że w chwili gdy linie zostały zmodernizowane tj. w 1978 roku grunt nie stanowił roku własności Skarbu Państwa to przyjecie złej wiary nie niweczy zarzutu zgłoszonego przez uczestniczkę, albowiem bieg terminu zasiedzenia upłynąłby w 2008 roku. W tych warunkach zajecie bowiem cudzej nieruchomości i wybudowanie na niej urządzeń przesyłających energię elektryczną bez uzyskania tytułu prawnego i zgody właściciela w tej mierze jest równoznaczne ze złą wiarą. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu nie jest elementem koniecznym wskazanie pewnej daty początkowej objęcia w posiadanie i daty upływu okresu zasiedzenia. Jak ma to miejsce w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, gdzie elementem niezbędnym jest ustalenie daty nabycia własności. Zwłaszcza, że w realiach niniejszej sprawy nie ujawniła się jakakolwiek okoliczność świadcząca o przerwaniu czy zawieszeniu biegu zasiedzenia (art.121 i nastę. Kodeksu cywilnego w związku z art.175 k.c.), a wniosek w tej sprawie został złożony w dniu 27 listopada 2015 roku. Przerwa biegu zasiedzenia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w związku z art. 175 k.c. może polegać na czynnościach podjętych przez właściciela nieruchomości bezpośrednio w celu przeciwstawienia się posiadaniu tej nieruchomości przez inną osobę; może to przybrać postać zarówno wniesienia powództwa petytoryjnego (windykacyjnego lub negatoryjnego), jak też innych czynności, materialnoprawnych i procesowych, prowadzących do dochodzenia lub ustalenia prawa własności na drodze sądowej lub przed innym właściwym organem (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2012 r w sprawie II CSK 395/11 LEX nr 1170227). Przy czym jak jednoznacznie przyjmuje się w doktrynie jak i orzecznictwie przerwę biegu zasiedzenia powoduje tylko takie działanie właściciela, które bezpośrednio zmierza do przerwania posiadania posiadacza, a więc takie, które stanowi tzw. akcję zaczepną wymierzoną przeciwko posiadaczowi, zmierzającą do pozbawienia go posiadania. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawało, iż działka o numerze ewidencyjnym (...), obręb (...) W. do dnia 03 lutego 1982 roku stanowiła własność Skarbu Państwa. Wnioskodawca nie kwestionował również, iż na należącej do niego nieruchomości znajdują się trwałe i widoczne urządzenia w postaci wchodzących obecnie w skład przedsiębiorstwa uczestnika napowietrznych linii energetycznych oraz posadowionych na działce słupów energetycznych . Przebieg linii przesyłu i posadowienia urządzeń elektroenergetycznych, czas ich powstania i posadowienia także nie stanowiły w zasadzie kwestii spornych. Jak wynika bowiem z jednoznacznych zeznań świadków i dokumentów przedłożonych przez przedsiębiorstwo energetyczne najpóźniej w 1978 roku wszystkie urządzenia przesyłowe znajdowały się na nieruchomości wnioskodawcy w konfiguracji odpowiadającej ich obecnemu posadowieniu i były eksploatowane przez poprzedników prawnych uczestniczki postępowania. Nie były również podważane przekształcenia podmiotowe po stronie uczestnika postępowania, a jedynie fakt następstwa prawnego i fakt przeniesienia posiadania służebności przesyłu i możliwości doliczenia przez uczestnika okresu czasu posiadania przez Skarb Państwa. W dalszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 176 kc posiadacz służebności przesyłu może doliczyć okres posiadania poprzedników – przedsiębiorstw energetycznych. W orzecznictwie wskazuje się, że przejęcia linii przez kolejne podmioty podpadają pod hipotezę normy z art. 176 § 1 kc w zw. z art. 292 kc. Byłą to bowiem kontynuacja posiadania tej samej służebności przez następujących po sobie posiadaczy i ich posiadanie podlega zaliczeniu, skoro nie budzi sporu następstwo prawne pomiędzy kolejnymi osobami prawnymi władającymi przedmiotowymi liniami przesyłowymi. Wskazuje się, że w przypadku posiadania służebności przesyłowej w zasadzie wydanie rzeczy – zgodnie z art. 348 kc – polega na przejęciu przedsiębiorstwa przesyłowego i jest czynnością faktyczną (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 12 lutego2015 roku IV CSK 280/14, LEX nr 1660670 i postanowienie SN z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie V CK 525/12 – www.sn.pl). Zgodnie z ogólną zasadą ciężaru dowodu, o której stanowi art. 6 kc, to na uczestniku postępowania spoczywał obowiązek udowodnienia, że doszło do przeniesienia posiadania na jego rzecz lub jego poprzedników przez Skarb Państwa, przy czym chodzi tu o wykazanie przeniesienia posiadania, ponieważ tylko wówczas można doliczyć okres posiadania poprzednika dla potrzeb stwierdzenia zasiedzenia służebności (por wyrok SN z 2 kwietnia 2014 r. II CSK 433/13). W realiach niniejszej sprawy uczestnik udowodnił przeniesienie posiadania złożonym do akt sprawy szeregiem dokumentów dotyczących przygotowania, budowy, przekazania do eksploatacji po kapitalnym remoncie linii energetycznych przebiegających przez działkę wnioskodawcy. Dokumenty te z pewnością musiał otrzymać od swoich poprzedników prawnych, którzy korzystali z urządzeń, dokonywali ich napraw i konserwacji. Sąd ustalił tę okoliczność również na podstawie zeznań świadków w osobie M. S. i M. W., albowiem świadkowie zrelacjonowali logicznie sposób wykorzystywania linii od lat siedemdziesiątych, a nawet 60 i wykazali podmioty, które nimi w tym czasie administrowały. Z zeznań świadka J. S. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż infrastrukturą energetyczną posadowioną na nieruchomości wnioskodawcy administrował nieprzerwanie Rejon Energetyczny O., a zmieniała się jedynie konfiguracja podmiotów, którym ta jednostka administracyjna podlegała. Brak jest też danych, z których by wynikło, że wystąpiły okresy gdy urządzenia przesyłowe znajdujące się na działce wnioskodawcy niebyły wykorzystywane przez kolejne przedsiębiorstwa energetyczne zgodnie z przeznaczeniem. Co zauważyć musiałby sam wnioskodawca, skoro linie te służą do dostarczenia energii elektrycznej m.in. do jego gospodarstwa. W ocenie Sądu przychylić się należy do stanowiska wyrażonego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 1 maja 2014 roku w sprawie I ACa 227/14, wydanego w analogicznym stanie faktycznym, że „ zachodzą podstawy do przyjęcia przeniesienia przez Skarb Państwa na spółkę posiadania służebności. Skoro Skarb Państwa był jedynym akcjonariuszem spółki i nie prowadził równolegle samodzielnej działalności gospodarczej związanej z zaopatrywaniem odbiorców w energię elektryczną, to jest oczywiste, że przeniósł posiadanie wszystkich urządzeń koniecznych do niezakłóconego kontynuowania tejże działalności w danym terenie przez spółkę”. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny podniósł również, że „ mając na uwadze ustalenia dotyczące wybudowania i posiadania przez Skarb Państwa przedmiotowych urządzeń energetycznych, nieprzerwanego z nich korzystania wyłącznie przez państwowe zakłady energetyczne, a następnie utworzone na bazie ich majątku spółki (jednoosobowe spółki Skarbu Państwa) wynikające z przedstawionych dokumentów ustalenia dotyczące kolejnych przekształceń własnościowych tych zakładów energetycznych ostatecznie na pozwaną – nie sposób bez naruszenia zasad logicznego wnioskowania przyjmować, że Skarb Państwa nie przeniósł posiadania służebności przesyłu na poprzedników prawnych pozwanej, ci zaś na pozwaną. O ciągłości posiadania i kolejnych przeniesieniach posiadania w sposób przewidziany w art. 48 kc ... dobitnie dowodzi już fakt nieprzerwanego korzystania przez wskazane wyże podmioty z przedmiotowych urządzeń w celu przesyłu energii elektrycznej, ich konserwacji i naprawy, przy jednoczesnym dysponowaniu aż do pozwanej pierwotną dokumentacją urządzeń z lat sześćdziesiątych”. Przenosząc powyższe rozważania na grunt okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności dołączona do odpowiedzi na wniosek dokumentacja realizacji inwestycji energetycznej – budowy linii napowietrznych – w połączeniu z zeznaniami wnioskodawcy, który przyznał, że linia średniego i niskiego napięcia oraz słupy energetyczne przebiegające przez jego działkę, słupowa stacja transformatorowa wchodzą w skład przedsiębiorstwa uczestnika i przebiegają w stanie niezmienionym od 1982 roku gdy nabył on działkę, uzasadniał wniosek, że doszło do przeniesienia posiadania służebności przesyłu ze Skarbu Państwa na poprzedników prawnych uczestnika oraz samego uczestnika. Wszelkie wątpliwości w ocenie Sądu rozwijają również zeznania słuchanych w sprawie świadków. Nie było sporne w przedmiotowej sprawie, że owe podmioty korzystały z urządzeń energetycznych przebiegających przez działkę wnioskodawcy, a nadto dokonywały ich napraw, konserwacji, jak również przekazywały sobie dokumentację dotyczącą budowy linii energetycznej, którą to dokumentacją obecnie dysponuje uczestnik postępowania. Uzasadnia to zatem doliczenie przez uczestnika do okresu posiadania służebności okresu posiadania jej poprzedników. Zwłaszcza, że wątpliwości takich nie miał wnioskodawca skoro wniosek o ustanowienie służebności skierował do uczestniczki Spółki Akcyjnej (...) z siedzibą w G.. Powołać się w tym miejscu należy na trafne, w opinii Sądu orzekającego, stanowisko Sądu Okręgowego w Elblągu wyrażone w uzasadnienia postanowienia z dnia 20 listopada 2015 roku w sprawie I Ca 292/15, w którym m.in. wskazano, iż następstwem komercjalizacji państwowych przedsiębiorstw energetycznych, dokonanej w oparciu o akty prawne, a polegające na przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa, która wstępowała w jego prawa i obowiązki była sukcesja uniwersalna częściowa, która dotyczyła wszystkich praw składających się na przedsiębiorstwo, choćby nie było wskazane jako jego składniki, także gdy strony nie uświadamiały sobie ich istnienia czy przynależności do przedsiębiorstwa. Wobec tego brak podstaw do wywodzenia skutków z nieujawnienia tego składnika majątkowego w bilansach, wykazach majątku, czy dowodach księgowych przedsiębiorstw przesyłowych. Nadto Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż dla skutecznego przeniesienia posiadania nie są konieczne czynności prawne. Przeniesienie to może nastąpić zgodnie z art.348 k.c. przez wydanie rzeczy, polegające również na wydaniu dokumentów umożliwiających rozporządzanie rzeczą. Wobec tego skoro z zebranego materiału dowodowego wynika bez sprzecznie , że dochodziło do przeniesienia posiadania służebności przesyłu ze Skarbu Państwa na poprzedników prawnych uczestniczki, a ostatecznie samą uczestniczkę. Podmioty te bez wątpienia nie tylko korzystały z urządzeń elektroenergetycznych przebiegających przez działkę (...), dokonywały ich konserwacji i bieżących napraw, ale i przekazywały sobie dotyczącą linii dokumentację, zaś ostatecznie taką dokumentacją dysponuje właśnie uczestniczka. Zarzut uczestnika postępowania dotyczący zasiedzenia służebności o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu ma charakter niweczący, a zatem jego celem jest oddalenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu. W tym stanie rzeczy, w związku z trafnością zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu, wniosek o ustanowienie służebności przesyłu oddalono. Wobec tego oddalono wnioski dowodowe wnioskodawcy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych, albowiem w realiach niniejszej sprawy okoliczności, na które miały by być sporządzone opinie są nieistotne zgodnie z art.227 k.p.c. w zw. z art.13 §2 k.p.c. Dopuszczenie dowodu z opinii tychże biegłych doprowadziłoby jedynie do przewlekłości postępowania i zwiększenia jego kosztów. Zasada przewidziana art. 520 § 1 k.p.c. jest nienaruszalna wtedy, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub - mimo braku tej równości - ich interesy są wspólne. W pozostałych wypadkach sąd może od niej odstąpić i na żądanie uczestnika, orzec według dyrektyw określonych w art. 520 § 2 lub 3 k.p.c. Sąd uznał, że rozstrzygnięcie o kosztach należało oprzeć na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. wobec sprzeczności interesów uczestników, o której świadczy przede wszystkim fakt, iż to właściciel nieruchomości był zmuszony zainicjować tę sprawę w celu zaspokojenia potrzeb przedsiębiorstwa przesyłowego, które powinna dążyć do uregulowania sytuacji prawnej swoich urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na cudzym gruncie. Zwłaszcza, że wnioskodawcy podjęli próby uregulowania tej kwestii na drodze polubownej przed zainicjowaniem postępowania sądowego. Niewątpliwie strony reprezentowały przeciwstawne stanowiska, nawet w kwestii potrzeby zainicjowania niniejszej sprawy. Tym bardziej, że uczestnik stał na stanowisku, że nabył prawo do korzystania nieodpłatnego z działek wnioskodawcy przez upływ czasu. W tym stanie rzeczy zasądzona na rzecz uczestnika kwotę 240 zł tytułem należnego wynagrodzenia pełnomocnika zawodowego będącego radą prawnym powiększonego o kwotę 34 zł tytułem opłat skarbowych od pełnomocnictw (2x17 zł). /-/SSR Justyna Smolińska