Sygn. akt III AUa 1010/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 lutego 2016 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Szwagierczak Sędziowie: SSA Urszula Kocyłowska SSA Ewa Madera (spr.) Protokolant st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na rozprawie sprawy z wniosku Zespołu (...) w R. z udziałem zainteresowanych: W. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą W. M. (...) w K., N. A. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą A. N. (...) w S. i J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o podleganie ubezpieczeniom społecznym i ustalenie podstawy wymiaru składek na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV U 1003/15 oddala apelację Sygn. akt 1010/15 UZASADNIENIE Decyzją z 29 stycznia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w punkcie I stwierdził, że zainteresowany J. K. pracownik płatnika składek Zespołu (...) w R., podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu u tego płatnika z tytułu wykonywania umów zlecenia zawartych z innym niż pracodawca płatnikami składek tj. (...) z siedzibą w S. oraz (...) w K., w ramach których wykonywał pracę na rzecz Zespołu (...) w R., z którym pozostawał jednocześnie w stosunku pracy w od 1 listopada 2008r. do 31 grudnia 2009r. oraz od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2012r. W punkcie II powyższej decyzji ustalono podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanego J. K. za rok 2009, luty - grudzień 2010r., rok 2011 i styczeń – sierpień 2012r. Jako podstawę prawną tak zajętego stanowiska organ rentowy powołał art. 83 ust 1 pkt. 1 i 3, art. 6 ust. 1 pkt. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt. 1 w związku z art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2013r. poz. 1442 j.t.) oraz art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008r. Nr 164 poz. 1027 ze zm. ). W uzasadnieniu pozwany odwołał się do ustaleń kontroli przeprowadzonej w Zespole (...) w R. za okres od 1 stycznia 2009r. – 31 sierpnia 2012r., w trakcie której ustalono m.in. że J. K. jest zatrudniony w ZOZ R. na podstawie umowy o pracę i jednocześnie wykonywał umowę zlecenia zawartą z innymi podmiotami tj. (...) A. N. w S. oraz Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej (...) M. W. w K., z którymi ZOZ związany był umowami o świadczenie usług medycznych. Z tytułu umów zlecenia z (...) od 1 listopada 2008r. do 31 grudnia 2009r. i z (...) od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2012r. J. K. zgłoszony był do ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalono, że wykonując umowy zlecenia pracował on na rzecz własnego pracodawcy i tym samym w sferze ubezpieczeń społecznych w myśl art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uważany jest za pracownika i z tego tytułu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Naprowadzono także na treść art. 18 ust. 1 i 1a powołanej wyżej ustawy oraz art. 81 ust. 1, 5, 6 ustawy z 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. 2004r. Nr 210, poz. 2135 ze zm. ). W odwołaniu od powyższej decyzji płatnik składek tj. Zespół (...) w R. domagał się jej uchylenia. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja była poprzedzona decyzją z 13 czerwca 2013r., która została następnie uchylona, przy czym decyzja pierwotna objęta była postępowaniem sądowym jednakże nie zostało wydane postanowienie o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 447 13 kpc. Zdaniem odwołującego, w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalna była ingerencja w decyzję, od której złożono odwołanie do Sądu poza przypadkiem określonym w art. 83 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zarzucono także brak powołania w podstawie prawnej art. 8 ust. 1 i 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mimo cytowania tego przepisu w uzasadnieniu oraz naprowadzono, iż przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy dotyczy ustalenia i wymiaru składek podobnie jak art. 20 i 41 co powoduje wątpliwości, czy decyzja ma charakter decyzji o objęciu ubezpieczeniem społecznym, czy jest decyzją wymiarową. Wydanie decyzji wymiarowej byłoby przedwczesne i taka konstrukcja decyzji jest niezasadna. Ponadto do kompetencji ZUS nie należy sprawa objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Zdaniem wnioskodawcy organ rentowy nie ustalił stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia a w szczególności: nie podał jakie konkretne umowy zawarł płatnik składek oraz ubezpieczony z osobami trzecimi, nie załączono powyższych umów do zaskarżonej decyzji, nie przeanalizowano czy jest to umowa nazwana czy cywilnoprawna o jakiej mowa w art. 8 ust. 2a, nie ustalono czy w ramach umowy z osobą trzecią ubezpieczony wykonywał także pracę na rzecz innych podmiotów niż płatnik, nie ustalono czy w ramach tej umowy ubezpieczony prowadził działalność gospodarczą oraz rozliczał z niej przychody i odprowadzał składki, nie ustalono czy praca wykonywana na podstawie umowy o pracę, jak i z tytułu umowy na rzecz osoby trzeciej to te same czynności. Powyższe względy, zdaniem odwołującego, uzasadniają uwzględnienie odwołania. W odpowiedzi na odwołanie ZUS O/R. wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wskazano, że przed wydaniem niniejszej decyzji poprzednia wydana w sprawie decyzja została uchylona i nie dochodziło do naruszenia praw wnioskodawcy albowiem wszystkie jego argumenty i zarzuty będą rozpoznane obecnie przez Sąd. Naprowadzono, że z treści decyzji jednoznacznie wynika, iż dotyczy ona zarówno objęcia ubezpieczeniem jak i podstawy wymiaru składek, a ujęcie obu rozstrzygnięć w jednej decyzji jest prawidłowe, nie ma bowiem zakazu łączenia tych kwestii zaś za połączeniem przemawia tożsamość stron, tożsamość stanu prawnego i faktycznego oraz zasady ekonomiki procesowej. Podniesiono, że strona była zawiadomiona o wszczęciu postępowania i pouczona o prawie przeglądania akt sprawy, przedkładania dowodów i wypowiedzenia się co do zebranego materiału lecz z tego nie skorzystała. Zdaniem organu rentowego interpretacja przepisu art. 8 ust. 1 i 2a ustawy systemowej została dokonana prawidłowo i z uwzględnieniem ustalonego stanu faktycznego oraz stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w powołanej w decyzji uchwale. Wyrokiem z 6 października 2014 r. sygn. akt IV U 450/14 Sąd Okręgowy w Rzeszowie Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił złożone przez ZOZ w R. odwołanie. Orzekający na skutek wniesionej przez wnioskodawcę apelacji Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z 30 czerwca 2015 r. sygn. akt III AUa 183/15 uchylił wyrok Sądu Okręgowego i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania znosząc postępowanie, jakie toczyło się przed tym sądem. Sąd Apelacyjny stwierdził z urzędu, że w sprawie zachodzi nieważności postępowania z przyczyn wymienionych w art. 379 pkt 2 kpc. Z analizy przedstawionej w trakcie rozprawy apelacyjnej dokumentacji opartej o dane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika bowiem, iż wezwani przez Sąd Okręgowy do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanych (...) i (...) nie mają zdolności sądowej i procesowej. Zdolność taką posiadają odpowiednio wyłącznie A. N. i M. W. jako przedsiębiorcy prowadzący w tej właśnie formie pozarolniczą działalność gospodarczą. Odwołując się do ukształtowanego na tym tle orzecznictwa Sąd Apelacyjny wskazał, że brak prawidłowego określenia zainteresowanych skutkuje brakiem wykazania przez podmioty zawiadamiane zdolności sądowej i procesowej jak i skutecznego powiadomienia wymienionych uprzednio przedsiębiorców o toczącym się postępowaniu. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Okręgowy w Rzeszowie prawidłowo wezwał do udziału w niej wszystkich zainteresowanych, którzy nie stawili się na rozprawę i nie zajęli stanowiska w sprawie. Po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z 18 sierpnia 2015r. oddalił odwołanie i nie obciążył wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego. Zespół (...) w R. w toku ponownego postępowania podtrzymywał twierdzenia zawarte w złożonym odwołaniu. Nadto argumentował, że zachodzi kolizja norm prawnych stosowanych w sprawie obejmująca odmienność dóbr podlegających ochronie na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej oraz art. 35 i 35a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Organ rentowy podtrzymywał wnioski i żądania wyrażone w odpowiedzi na odwołanie i domagał się zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego. W ponowionym postępowaniu Sąd Okręgowy ustalił, że od 19 listopada 2012r. do 8 marca 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził w Zespole (...) w R. kontrolę w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne i innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W trakcie tej kontroli stwierdzono m.in., że kontrolowany płatnik składek zawarł z Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej (...) A. N. w S. umowę zlecenia na świadczenie zdrowotne na okres od 1 listopada 2008r. do 31 grudnia 2009r. Do wykonywania przyjętych zamówień (...) zatrudniał na podstawie umów zleceń osoby będące jednocześnie pracownikami zatrudnionymi na umowach o pracę w Zespole (...) w R.. Od przychodów wypłaconych tym osobom z tytułu umów zlecenia ZOZ nie naliczył składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i fundusz pracy. 30 grudnia 2009r. ZOZ w R. zawarł z Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej (...) M. W. w K. umowy na świadczenie zdrowotne obejmujące okresy od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2012r. i świadczenia objęte tą umową były realizowane przez osoby zatrudniane przez (...) na podstawie umów zlecenia, które to osoby jednocześnie były pracownikami zatrudnionymi na umowy o pracę w ZOZ R.. Od przychodów wypłaconych tym osobom z tytułu umów zlecenia ZOZ nie naliczył składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i fundusz pracy. W wyniku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy z 2008r. płatnik został zobowiązany do zaprzestania zawierania z własnymi pracownikami umów zlecenia i aby sprostać zaleceniom ZOZ zawierał umowy z niepublicznymi zakładami opieki zdrowotnej na wykonywanie świadczeń zdrowotnych przez średni personel medyczny. Celem takich działań nie było obniżenie kosztów pracy lecz konieczność wywiązania się z warunków kontraktu z NFZ w zakresie opieki nocnej, świątecznej i wyjazdowej oraz zabezpieczenie całodobowego funkcjonowania Oddziału Pomocy Doraźnej w R. i Izby Przyjęć Szpitala (...) w S.. Według oświadczenia zastępcy dyrektora ZOZ A. P. umowy z niepublicznymi zakładami obejmowały obowiązki w zakresie wykonywania świadczeń medycznych także w Ambulatorium Urazowo – Ortopedycznym, Pracowni RTG i w Podstawowej (...). Przyjmujący zamówienie mieli wykonywać obowiązki w lokalach wskazanych przez ZOZ – pomieszczenia szpitalne, przychodnie, zespoły wyjazdowe oraz przy wykorzystaniu sprzętu, aparatury, wyposażenia i materiałów zamawiającego – nieodpłatnie. ZOZ płacił za realizację umów z (...)- ami i nie naliczał składek ubezpieczeniowych od przychodów własnych pracowników wykonujących pracę na podstawie umów zlecenia w (...) – ach, a wykonywanej na rzecz własnego pracodawcy z powodu innej interpretacji przepisów, które nie nakładały takiego obowiązku. Do protokołu dołączone było zestawienie pracowników ZOZ-u z ustaloną podstawą wymiaru składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń w tym i odnoszącą się do J. K.. 20 października 2008r. ZOZ w R. zawarł umowę zlecenie z (...) w S. na okres od 1 listopada 2008r. do 31 grudnia 2009r. (...) przejął obowiązki w zakresie wykonywania świadczeń z zakresu diagnostyki obrazowej, dyżurów ratowników medycznych, pielęgniarek, sanitariuszy i kierowców dla pacjentów ZOZ w R. w Oddziale Pomocy Doraźnej, Ambulatorium Urazowo – Ortopedycznym oraz Pracowni RTG. Umowa określała zakres obowiązków, a także ustalała dni i godziny ich realizacji. Udzielający zamówienia ZOZ zobowiązywał się do zabezpieczenia obsługi administracyjnej, sprzętu, aparatury, materiałów medycznych, środków transportu oraz odzieży roboczej, odzieży ochronnej i środków ochrony indywidualnej przy wykonywaniu przedmiotowej umowy przez (...). Umowy o świadczenie zdrowotne jakie zawierał ZOZ R. z (...) w okresie od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2011r. stanowiły o przejęciu obowiązków w zakresie wykonywania świadczeń z zakresu diagnostyki obrazowej, dyżurów ratowników medycznych, pielęgniarek, sanitariuszy i kierowców dla pacjentów ZOZ w R. w Oddziale Pomocy Doraźnej, Ambulatorium Urazowo – Ortopedycznym, Pracowni RTG. Natomiast umowa zawarta na okres 1 styczeń 2012r. – 31 grudzień 2012r. dotyczyła przejęcia obowiązków w zakresie wykonywania świadczeń zdrowotnych w postaci diagnostyki obrazowej, dyżurów ratowników medycznych i pielęgniarek dla pacjentów ZOZ w Ratownictwie Medycznym, Izbie Przyjęć Szpitala (...) w S. M.., Pracowni RTG, Podstawowej (...) (nocna, świąteczna, całodobowa, ambulatoryjna, wyjazdowa opieka pielęgniarska). W swej treści umowy te precyzowały świadczenia zdrowotne jakie miały być wykonywane oraz dni i godziny ich realizacji. Udzielający zamówienia ZOZ zobowiązywał się do zabezpieczenia obsługi administracyjnej, sprzętu, aparatury, materiałów medycznych, środków transportu oraz odzieży roboczej, odzieży ochronnej i środków ochrony indywidualnej przy wykonywaniu przedmiotowej umowy przez (...). J. K. będąc zatrudnionym w ZOZ R. 1 listopada 2008r. zawarł tzw. umowę zlecenie na świadczenie zdrowotne z (...) na okres od 1 listopada 2008r. do 31 grudnia 2009r. W § 1 umowy wskazano, że jako przyjmujący zamówienie przejmuje obowiązki w zakresie wykonywania świadczeń przez ratowników medycznych w Oddziale Pomocy Doraźnej w R., przy czym zgodnie z § 3 miał wykonywać świadczenia w terminach ustalonych w porozumieniu między udzielającym zamówienia a reprezentantką Zespołu (...) w R.. 31 grudnia 2009r. zawarł umowę z (...) na okres od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2010r. oraz kolejne 31 grudnia 2010r. na okres od 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2011r., zaś 31 grudnia 2011r. na okres od 1 stycznia 2012r. do 30 czerwca 2012r., gdzie w § 1 każdej z umów podano, iż jako przyjmujący zamówienie przejmuje obowiązki w zakresie wykonywania świadczeń przez ratowników medycznych w Oddziale Pomocy Doraźnej w R.. 13 czerwca 2013r. ZUS wydał decyzję nr (...) stwierdzającą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zainteresowanego J. K. jako pracownika u płatnika składek ZOZ w R.. Zespół (...) złożył odwołanie od tej decyzji do Sądu Okręgowego w Rzeszowie i sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV U 1955/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.