Sygn. akt I ACa 1219/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2016 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący:SSA Dariusz Limiera Sędziowie:SA Małgorzata Stanek (spr.) SO del. Ryszard Badio Protokolant:st. sekr. sąd. Katarzyna Olejniczak po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółce komandytowej z siedzibą we (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością we W. o zapłatę na skutek apelacji obu pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 1 czerwca 2015 r. sygn. akt X GC 880/13 1. oddala apelację, 2. zasądza od (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą we (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I ACa 1219/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółce Komandytowej we (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością we W. o 86.378,60 zł utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 6 września 2013 r., wydany w sprawie sygn. akt X GNc 1043/13, tj. co do należności głównej z odsetkami ustawowymi oraz kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego, nakazał pobranie solidarnie od pozwanych (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej we (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwoty 2272,21 zł tytułem zwrotu poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów opinii biegłego oraz zasądził solidarnie od pozwanych (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej we (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu dalszych kosztów procesu. Powyższy wyrok zapadł na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych, z których wynika, że w dniu 25 marca 2008 roku do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego numer KRS (...) została wpisana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą we W.. Wspólnikiem tej spółki a zarazem komplementariuszem jest (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS (...)). Spółkę tę reprezentuje komplementariusz: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz samoistni prokurenci w osobach W. S., B. K.. W dniu 1 sierpnia 2008 roku pomiędzy pozwaną ad. 1 (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością spółką komandytową z siedzibą we W. (poprzednio z siedzibą w P.) a powódką (...) spółką z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (producent) została zawarta umowa o współpracy. W treści umowy wskazano numer KRS pozwanej ad. (...) oraz NIP (...). W imieniu pozwanej ad. 1 umowę zawierał jej prokurent B. K.. Na mocy zawartej umowy powódka zobowiązała się do produkcji i sprzedaży wyrobów chemii budowlanej pozwanej ad. 1 w okresie obowiązywania umowy, pakowanych w opakowania wg projektu pozwanej ad. 1. Pozwana ad. 1 miała być wyłącznym odbiorcą wyrobów producenta sygnowanych marką (...) w zakresie wyrobów określonych w załączniku do umowy. Strony ustaliły, że wyroby będą pakowane przez producenta w opakowania wyprodukowane przez producenta i zgodne z projektami dostarczonymi przez (...). Koszty opakowań jednostkowych miały być zawarte w cenie wyrobów (§ 3 pkt. 5). Wyrób miał być dostarczany na zwrotnych paletach Euro zwanych Paletami (§ 3 pkt. 7). Strony ustaliły, że wartość palety wynosi 30 zł plus należny podatek Vat (§ 3 pkt. 8). Producent miał obciążyć (...) kosztem palet (§ 3 pkt. 9). Producent zobowiązał się odkupić palety od (...) po cenie wskazanej w punkcie 8 niniejszego paragrafu z terminem płatności 60 dni od daty doręczenia producentowi prawidłowo wystawionej faktury vat. (§ 3 pkt. 10). (...) miał dostarczyć producentowi palety na własny koszt nie częściej niż raz w miesiącu w ilościach min. 100 sztuk do jednego magazynu producenta (§ 3 pkt. 11). Producent w terminie 3 dni od daty przyjęcia palet miał powiadomić (...) o ilości przyjętych pełnowartościowych palet (§ 3 pkt. 12). (...) w terminie 4 dni od otrzymania powiadomienia, miała wystawić producentowi fakturę vat na ilość przyjętych pełnowartościowych palet (§ 3 pkt. 13). Jednocześnie strony zastrzegły, że cena produktu może ulec zmianie, a zmiana ceny nie stanowi zmiany umowy (§ 4 pkt. 2). O zmianie ceny producent zobowiązał się poinformować (...) co najmniej 30 dni przed jej wprowadzeniem i zapewnić możliwość zakupu wyrobów w ilościach na poziomie średniomiesięcznych obrotów w okresie od dnia wprowadzenia zmiany. Zmianę cen miały poprzedzić obustronne negocjacje podjęte w terminie 7 dni przed datą informacji. W przypadku braku porozumienia producent mógł jednostronnie dokonać zmiany ceny. Producent w terminie 7 dni od dnia wydania towaru (...) wystawił fakturę VAT. Płatność za realizację poszczególnych zamówień (...) miała nastąpić w terminie 60 dni od dnia wystawienia poprawnej faktury vat w formie przelewu na rachunek bankowy wskazany na fakturze (§ 4). Producent miał prawo do naliczania odsetek ustawowych za każdy dzień opóźnienia w dokonaniu zapłaty (§ 4 pkt. 11 wg aneksu k. 20). Umowę zwarto na czas nieokreślony z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia. Wszelkie zmiany umowy wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności. Wykonanie zobowiązań pozwanej ad. 1 z tytułu opisanej wyżej umowy zostało zabezpieczone wekslem. W imieniu pozwanej ad. 1 deklarację wekslową podpisał jej prokurent B. K.. W deklaracji wpisano jako wystawcę weksla (...) spółka komandytowa z siedzibą w P.” wskazując nr KRS (...), NIP (...). Prokurent pozwanej ad. 1 złożył do dyspozycji powódki podpisany przez siebie weksel niezupełny, zawierający podpis wystawcy, oraz upoważnienie powódki do uzupełnienia weksla. Wystawca weksla oświadczył, że w przypadku naruszenia warunków umowy powódka jest upoważniona do jego uzupełnienia poprzez wpisanie: daty wystawienia, daty płatności, rodzaju weksla „sola”, klauzuli „bez protestu”, miejsca płatności, (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako remitenta, sumy wekslowej odpowiadającej zadłużeniu wraz z odsetkami wystawcy weksla wobec powódki z tytułu naruszenia przez wystawcę warunków umowy. W przypadku opóźnienia w zapłacie weksla wystawca zobowiązany został do zapłaty odsetek ustawowych. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako poręczyciel wekslowy wyraziła zgodę na treść powyższej deklaracji. W imieniu poręczyciela na deklaracji podpis złożył prokurent (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością B. K.. Początkowo w trakcie realizacji umowy powódka dostarczała pozwanej ad. 1 towar na paletach euro fakturowanych w cenie 30 zł netto sztuka. Od marca 2009 roku powódka wprowadziła do obrotu palety obce w cenie 15 zł netto. Pozwana ad. 1 zamówiła u powódki towar, który został wydany przez powódkę i odebrany przez pozwaną ad. 1. Z tego tytułu powódka wystawiła faktury vat na kwotę 74.605,75 zł obejmujące cenę towaru wraz z ceną za 203 palety drewniane (cena 15 zł netto za sztukę). Powódka odmówiła pozwanej ad. 1 przyjęcia wysłanych przez pozwaną ad. 1 palet na łączna kwotę 102.810,30 zł brutto, z uwagi na to, że nie były pełnowartościowe. Palety te pozwana ad. 1 postawiła do dyspozycji powódki w sklepie pozwanej ad. 1. Palety, które pozwana ad. 1 chciała zwrócić powódce w październiku 2011 roku były popękane z ubytkami, z gwoździami na wierzchu. Deski były czarne, zapleśniałe. Powódka palety te odesłała pozwanej ad. 1. Pozwana nie zapłaciła za zakupiony towar objęty wyżej opisanymi fakturami. Powódka pismem z dnia 2 lipca 2012 roku wezwała pozwaną ad. 1 do zapłaty kwoty 74.605,75 zł w terminie 14 dni pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. W piśmie z dnia 13 lipca 2012 roku pozwana ad. 1 przedstawiła powódce do potrącenia wierzytelność w kwocie 78.044 zł wynikającą z nadpłaty za palety. W dniu 24 maja 2013 roku powódka wypełniła wystawiony przez pozwaną ad. 1 weksel in blanco. Termin płatności weksla został określony na dzień 25 maja 2013 roku. Suma wekslowa stanowiła kwotę 86.378,60 zł, na którą złożyła się kwota: 74.605,75 zł należności głównej – wynikającej z faktur vat, kwota 11.772,85 zł skapitalizowanych odsetek ustawowych za okres od dnia następnego po dniu płatności faktury wskazanym na fakturze do dnia 24 maja 2013 roku. Odsetki ustawowe od należności z faktur liczone od dnia następnego po terminie zapłaty określonym na fakturze do dnia 24 maja 2013 roku wynosiły 11.772,85 zł. Sąd Okręgowy uznał, że powództwo jest zasadne. Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu strony pozwanej odnośnie braku legitymacji procesowej biernej. Okoliczność, że na umowie o współpracy z dnia 1 sierpnia 2008 roku zawartej pomiędzy stronami, na deklaracji wekslowej, czy na wekslu nazwa pozwanej ad. 1 została wskazana w sposób niepełny jako (...) spółka komandytowa w P. zamiast (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą we W. nie świadczy, że są to odrębne podmioty. Zdaniem Sądu Okręgowego tożsamość tych podmiotów nie budzi żadnych wątpliwości, co wynika z podanego numeru NIP czy numeru KRS pozwanej ad. 1 na umowie czy deklaracji wekslowej. Sąd Okręgowy zaznaczył, że przepis art. 10 ustawy z 28 kwietnia 1936 roku Prawo wekslowe ogranicza zarzuty zobowiązanego z weksla, jakie ten może podnieść w stosunku do posiadacza, który nabył weksel, a więc nie w stosunku do remitenta (pierwszego posiadacza weksla). Oznacza to, że gdy posiadaczem dochodzącym roszczeń z weksla jest remitent, a więc pierwszy posiadacz weksla, którego z pozwanym łączy umowa – tj. choćby ustna deklaracja wekslowa, wystawca może powoływać się bez żadnych ograniczeń na wszelkie zarzuty prawa wekslowego, w tym subiektywne, szczególnie na zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego. Co więcej – zobowiązanie wekslowe osoby, która weksel wręczyła, nie powstaje w razie wypełnienia weksla niezupełnego w chwili wystawienia przez jego odbiorcę niezgodnie z otrzymanym upoważnieniem. Sąd Okręgowy zaznaczył, że na stronie pozwanej - dłużniku wekslowym ciąży obowiązek udowodnienia, że weksel został wypełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem. Przy czym dłużnik wekslowy może dowodzić wszelkimi środkami dowodowymi, jaka była w istocie treść porozumienia stron, oraz że weksel został uzupełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem. W przedmiotowej sprawie powódka dochodziła od pozwanych roszczenia na podstawie wystawionego przez nią weksla. Weksel w chwili podpisania przez prokurenta pozwanej ad. 1 jako wystawcę i wydania go powódce był wekslem niezupełnymi tj. wekslami in blanco i miał zabezpieczać roszczenia powódki, przysługującemu jej w przypadku naruszenia warunków umowy o współpracy z dnia 1 sierpnia 2008 roku. Strona pozwana zarzuciła wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracja wekslową, ponieważ suma wekslowa obejmowała równowartość 203 sztuk palet o wartości 3.745,35 zł a także odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie tychże faktur. Zarzut ten zdaniem Sądu Okręgowego jest chybiony. Zawarta między stronami umowa o współpracy przewidywała wliczenie wartości palet w cenę towaru. Palety te powódka mogła odkupić pod warunkiem, że były pełnowartościowe (§ 3 pkt. 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13). W takiej sytuacji wbrew twierdzeniom pozwanych w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 547 k.c. wskazujący na możliwość obciążenia kosztami opakowania sprzedawcy. Umowa o współpracy przewidywała także możliwość naliczenia odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia w zapłacie za faktury. Skoro zgodnie z deklaracją wekslową wystawiony przez pozwaną ad. 1 weksel zabezpieczał wykonanie zobowiązań wystawcy weksla z tytułu zawartej umowy w dniu 1 sierpnia 2008 roku, to objęcie sumą wekslową należności za palety, czy odsetek z tytułu opóźnienia w zapłacie za sprzedany towar było prawidłowe i zgodne z tą deklaracją. Cena za palety została określona w wystawionych przez powódkę fakturach i wynosiła 15 zł netto. Treść umowy pisemnej przewidywała cenę za paletę w wysokości 30 zł netto (§ 3 pkt. 8), ale w trakcie wykonywania umowy cena ta uległa zmianie i wynosiła 15 zł netto. Zdaniem Sądu Okręgowego nie mają racji pozwane, że cena za palety mogła ulec zmianie tylko w sytuacji sporządzenia zamiany do umowy w formie pisemnej zgodnie z § 12 umowy a taka zmiana nie została dokonana. Umowa przewidywała bowiem możliwość zmiany ceny produktu, a zmiana ceny nie stanowiła zmiany umowy (§ 4 umowy). Sąd uznał zatem, że doszło do skutecznej zmiany ceny za palety, ponieważ w świetle treści zawartej umowy było to możliwe bez zmiany umowy w formie pisemnej. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że pozwane w żaden sposób nie udowodniły, że zmienioną cenę kwestionowały (art. 6 k.c.), przeciwnie pozwana ad. 1 przyjmowała wystawione przez powódkę faktury obejmując cenę palet w wysokości 15 zł i ich nie zwracała. W świetle zawartej umowy powódka miała prawo odmówić przyjęcia palet od pozwanej ad. 1 w sytuacji kiedy nie były pełnowartościowe (art. 3 pkt. 13 umowy). Powódka przyjęła część palet. Przyjęcia części odmówiła. Sąd Okręgowy podzielił opinię biegłego, że zwrócone czy nie przyjęte palety przez powódkę miały wady i nie były pełnowartościowe. Powódce w świetle umowy przysługiwało prawo nie przyjęcia zwracanych palet, tym samym pozwana ad. 1 nie mogła odliczyć sobie wartości tych palet od ceny za towar czy dokonać potrącenia tej należności. Sąd Okręgowy nie uwzględnił zgłoszonego przez pozwanych w zarzutach od nakazu zapłaty zarzutu potrącenia. Dokumenty jakie mogą być przedstawione w celu udowodnienia wierzytelności zgłoszonej do potrącenia to: dokument urzędowy, zaakceptowany przez dłużnika rachunek, wezwanie dłużnika do zapłaty i pisemne oświadczenie dłużnika o uznaniu długu, zaakceptowane przez dłużnika żądanie zapłaty, zwrócone przez bank i nie zapłacone z powodu braku środków na rachunku bakowym (art. 485 § 1 k. p. c.) Pozwana ad. 1 nie przedstawiła dokumentów o jakich mowa wyżej wskazujących, że przysługuje jej wobec powódki wierzytelność w wysokości 78.044 zł, którą zamierzała potrącić z wierzytelnością powódki. Nie ulega zatem wątpliwości, że wierzytelności przedstawione przez pozwaną do potrącenia nie zostały wykazane odpowiednimi dokumentami. Z tego względu zgłoszony w zarzutach od nakazu zapłaty zarzut potrącenia Sąd Okręgowy uznał za nieskuteczny. Zdaniem Sądu Okręgowego nie przedstawienie weksla do wykupu nie miało wpływu na zasadność dochodzonego roszczenia w przedmiotowej sprawie. Przedstawienie weksla do zapłaty nie jest warunkiem powstania roszczenia. Art. 38 prawa wekslowego nie wypowiada się o znaczeniu powstania weksla. Nieprzedstawienie weksla do zapłaty we właściwym terminie powoduje stosownie do art. 53 pr. wekslowego, jedynie utratę prawa wobec zwrotnych dłużników wekslowych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 496 k.p.c. Sąd Okręgowy utrzymał w mocy nakaz zapłaty. Na podstawie przepisu art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U nr 167, poz. 1398) Sąd pierwszej instancji nakazał ściągnąć solidarnie od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Sąd Okręgowy w Łodzi kwotę 2.272,21 zł tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa (koszty opinii biegłego). Na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kwotę 1.000 zł tytułem dalszych kosztów postępowania obejmujących uiszczoną przez powódkę zaliczkę na biegłego. Apelację od powyższego wyroku wniosły obie pozwane, zaskarżając je w całości przedmiotowy wyrok zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 10 i art. 103 prawa wekslowego poprzez błędną wykładnię przyjmując, iż weksel „in blanco" wypełniony niezgodnie z porozumieniem wekslowym spełnia wymogi weksla własnego, 2) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, który miał wpływ na wynik rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, iż:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.