← Polska

III AUa 949/14

Sygn. akt III AUa 949/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 września 2015 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Zo

§ 1k.p.c.

sąd pierwszej instancji oddalił odwołania. O kosztach postępowania sąd ten orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w całości nie zgodził się płatnik A. C., który w wywiedzionej apelacji wniósł o jego zmianę. Apelujący podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych za podstawę do naliczenia składki przyjmuje okres pobytu w Holandii z oświadczenia złożonego w celu uzyskania europejskiego dokumentu E-101, czyli planowanego pobytu i nie przyjmuje do wiadomości, że było inaczej. Skarżący wskazał, że pracownicy byli kierowani w podróż służbową zgodnie z art. 77 5 k.p. i tak, - R. T. łączne na 94 dni w 6 okresach: od 26 do 31 października 2009 r. (6 dni), od 1 do 12 grudnia 2009 r. (12 dni), od 10 do 31 stycznia 2010 r. (22 dni), od 1 do 28 lutego 2010 r. (28 dni), od 1 do 14 marca 2010 r. (14 dni) i od 31 marca do 2 kwietnia 2010 (3 dni); - S. C. na 112 dni w 8 okresach: od 16 do 31 marca 2009 r. (16 dni), od 4 do 10 kwietnia 2009 r. (10 dni), od 20 do 30 kwietnia 2009 r. (11 dni), od 16 do 29 maja 2009 r. (14 dni), od 1do 15 lipca 2009 r. (15 dni), od 1 do 12 grudnia 2009 r. (12 dni) i od 11 do 31 stycznia 2010 r. (21 dni); - K. K.

(1)na 31 dni w 7 okresach: od 16 do 31 marca 2009 r. (16 dni), od 4 do 10 kwietnia 2009 r. (10 dni), od 20 do 30 kwietnia 2009 r. (11 dni), od 16 do 29 maja 2009 r. (14 dni), od 1 do 15 lipca 2009 r. (15 dni), od 10 do 22 sierpnia 2009 r. (13 dni) i od 24 sierpnia do 26 września 2009 r. (33 dni). Powyższe okresy pobytu określone w E-101 przerywane były pobytem w Polsce co potwierdzone jest rachunkami, billingami wyciągami bankowym. Zatem faktyczne okresy były jeszcze krótsze. Dalej apelujący zarzucił, że w sprawie nie ustalono w jaki sposób po powrocie można przeprowadzić korektę pobytu - nie ma możliwości technicznej skorygowania okresu pobytu w szczególność daty rozpoczęcia okresu pobytu (opóźniony wyjazd). W pouczeniu do (...), na które powołuje się w uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy, jest tylko omówiony przypadek jak postąpić z wcześniejszym powrotem, a nie późniejszym wyjazdem, czy czasowym pobytem w Polsce. Nadto Sąd Okręgowy mimo podniesienia w piśmie procesowym nie zobowiązał Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ostatecznej kwoty żądania mimo dokonania zmiany okresów pobytu. Nie dokonał przeliczenia zobowiązania mimo dwóch aneksów do protokołu. Co powoduje przy ewentualnym uprawomocnieniu się wyroku wątpliwość do wysokości zobowiązania. Następnie płatnik zarzucił, że Sąd Okręgowy nie zwrócił uwagi, iż okres pobytu w delegacji służbowej ZUS określił jako oddelegowanie co nie mieści się w formule bowiem nie nastąpiła zmiana umowy o pracę w zakresie miejsca wykonywania pracy oraz nie nastąpiło zawarcie umowy na oddelegowanie. Natomiast jak wykazano w czasie postępowania sądowego w tym przypadku następowały faktyczne momenty podróżowania po każdy z pracowników w krótkim okresie czasu podróż służbową odbywał w kilkunastu okresach. Ponadto pracownicy otrzymali w okresie podróżny bezpłatny przejazd w obie strony, bezpłatne wyżywienie oraz zakwaterowanie czyli wyczerpali wszystkie znamiona pojęcia podróży służbowej. Sąd nie rozstrzygną co właściwie było okresem pobytu zagranicą oddelegowanie czy podróż służbowa. Bo oddelegowanie rodzi zupełnie inne skutki prawne niż podróż służbowa. Jednocześnie apelujący zaznaczył, że Sąd Najwyższy wyraźnie zaakcentował, iż nie każdy wyjazd pracownika może być uznany i potraktowany jako podróż służbowa. Jeśli pracownik zawrze z pracodawca porozumienie, w którym zgodzi się na świadczenia przez pewien okres pracy w innym, niż stale miejscu, to pozbawi się prawa do świadczeń z tytułu podróży służbowej. Może wówczas przysługiwać mu dodatek miesięczny (wyrok Sadu Najwyższego z dnia 20 lutego 2007 r., II PK 165/06), a w kontrolowanym przez ZUS okresie takich przypadków nie było - zatem nie może być mowy o oddelegowaniu jak twierdzi ZUS. Nadto skarżący zarzucił, że Sąd Okręgowy nie zajął stanowiska wobec wypowiedzi pracowników T. i C. oraz K. w sprawie ich pobytu w podróży służbowej. Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje: Apelacja płatnika A. C. doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem sporządzone uzasadnienie nie poddaje się kontroli, a ostatecznie nie można przyjąć, że Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy. Co prawda sąd pierwszej instancji oddalił odwołania od zaskarżonych decyzji, ale co legło u podstaw takiego rozstrzygnięcia zarówno w zakresie ustaleń faktycznych, jak i podstaw prawnych, w żaden sposób nie da się wyprowadzić z treści sporządzonego w sprawie uzasadnienia. Przypomnieć trzeba, że zaskarżonymi decyzjami Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne K. K.
(1), S. C. i R. T. z tytułu zatrudnienia na umowę o prace u płatnika P.H.U. (...). W uzasadnieniu każdej decyzji organ wskazał, że ubezpieczeni zatrudnieni przez płatnika na podstawie umowy o pracę wykonywali pracę także na terenie Holandii, przy czym organ rentowy przyjął, że nie odbywało się to w ramach podróży służbowej, lecz w ramach wykonywania umówionej pracy wynikającej z umowy o pracę. Zdaniem organu rentowego za sporny okres podstawa wymiaru składek ubezpieczonych nie może być niższa od kwoty przeciętnego wynagrodzenia. Podczas gdy w umowach o pracę ubezpieczeni mieli przyznane wynagrodzenie minimalne obowiązujące w tamtym czasie (czy też jego odpowiednią część w zależności od wielkości powierzonego wymiaru etatu). W odwołaniach od tych decyzji płatnik – A. C. podniósł, że faktyczny okres pobytu ubezpieczonych poza granicami Polski nie przekraczał 180 dni, a okresy tego pobytu nie pokrywały się z okresami ujętymi w zaświadczeniach(...) bowiem zdarzało się, że termin wyjazdu czy powrotu był przesuwany. Zatem zadaniem sądu pierwszej instancji było ustalenie czy istniały podstawy do ustalenia przez organ rentowy podstawy wymiaru składek pracowników A. C. w wysokości wskazanej przez ZUS w zaskarżonych decyzjach czy też w wysokości przyjętej i wpłaconej przez płatnika za sporne. Sąd Okręgowy nie dokonał żadnych własnych ustaleń okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia powstałego sporu. Ani nie ustalił jakie było okresy pracy ubezpieczonych w Holandii, ani czy wykonywali tam pracę w ramach wykonywania umowy o pracę, czy też podróży służbowej i jaki wpływ te okoliczności mają na ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne występujących w niniejszej sprawie pracowników, na co zwrócił także uwagę apelujący. Nadto brak jakiejkolwiek podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia nie pozwala na kontrolę toku rozumowania, który doprowadził sąd pierwszej instancji do wydania zaskarżonego orzeczenia. Nie jest rzeczą sądu odwoławczego, a tym bardziej stron postępowania, domyślanie się co sąd pierwszej instancji miał na uwadze i jakie podstawy prawa legły u podstaw jego orzeczenia. Stawiając powyższy zarzut Sądowi Okręgowemu należy wyjaśnić, że art. 328 § 2 k.p.c. określa konieczne elementy uzasadnienia wyroku sądu. Zgodnie z jego treścią uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczony przepis wskazuje obligatoryjną treść uzasadnienia. W praktyce w uzasadnieniach wyroków dają się zazwyczaj wyróżnić trzy zasadnicze części (zob. K. Piasecki (w:) Kodeks postępowania cywilnego..., t. 1, red. K. Piasecki, s. 1540 i n.). Pierwsza, tzw. część historyczna (wstępna, opisowa) zawiera przedstawienie żądań stron, nie wyłączając ewentualnych zmian w tym zakresie oraz opis dotychczasowego przebiegu postępowania. Część druga, rozpoczynająca się z reguły od zwrotu "sąd ustalił, co następuje", obejmuje przedstawienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów ustalonych przez sąd w postępowaniu. W tej części sąd wskazuje dowody, na podstawie których dokonał ustaleń, oraz rozprawia się z dowodami, którym odmówił wiarygodności, wyjaśniając przyczyny takiego podejścia. Uzasadnienie w tym zakresie powinno dawać podstawy do kontroli, czy oceniając wiarygodność i moc dowodów sąd nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.). Część trzecia uzasadnienia obejmuje wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku i zaczyna się zwykle od słów: "sąd zważył co następuje". Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku nie może ograniczać się wyłącznie do powołania przepisów prawnych, lecz powinno obejmować także wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania, umożliwiające ocenę czy w rozumowaniu nie popełniono błędów (B. Dobrzański (w:) Kodeks postępowania cywilnego..., t. 1, red. Z. Resich, W. Siedlecki, s. 517). "Obowiązek wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku (art. 328 § 2 k.p.c.) nie polega na przytoczeniu przepisów prawa, lecz na wskazaniu, dlaczego sąd zastosował określony przepis i w jaki sposób wpłynął on na rozstrzygnięcie sprawy" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2001 r., I PKN 498/00, OSNP 2003/9/222) – Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. komentarz do art. 328 – A. Jakubecki; Wolters Kluwer Polska, 2011). Nadto podkreślić należy, że ustalona podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia powinny być spójne i tworzyć logiczną całość. Natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku w rozumieniu art. 328 § 2 k.p.c. polega na wyjaśnieniu, dlaczego sąd zastosował określony przepis i w jaki sposób wpływa on na treść rozstrzygnięcia, a więc jakie elementy stanu faktycznego uzasadniają zastosowanie tego przepisu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2001 r., I PKN 498/00, OSNAP 2003/9/222 i z dnia 29 maja 2008 r., II CSK 39/08, LEX nr 420381). Inaczej mówiąc, z wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia połączona została powinność dokonania wyboru przepisów prawa, które będą ją stanowić, ustalenia w drodze wykładni ich znaczenia oraz zastosowania norm prawnych do poczynionych ustaleń faktycznych. Na sądzie spoczywa obowiązek wytłumaczenia, dlaczego zastosował określony przepis i w jaki sposób wpływa on na rozstrzygnięcie, a tym samym, jakie elementy stanu faktycznego uzasadniają zastosowanie tego przepisu. Nie spełnia tego wymagania samo przytoczenie przepisów prawa oraz ogólnikowe powołanie się na poglądy doktryny i orzecznictwa (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1981 r., I PRN 41/81, OSP 1982/7-8/105; z dnia 9 maja 2013 r., II UK 301/12, LEX nr 1408166). W skutek opisanych na wstępie tych rozważań uchybień wymaganiom określonym w art. 328 § 2 k.p.c. zaskarżone orzeczenie w ogóle nie poddaje się kontroli instancyjnej (por. np. wyroki z dnia 2 czerwca 2011 r., I CSK 581/10, LEX nr 950715; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II PK 197/11, LEX nr 1216857 oraz z dnia 3 października 2012 r., II PK 64/12, LEX nr 1243026 i powołane w nich orzeczenia). Dlatego sąd odwoławczy uznał, że sformułowanie sentencji orzeczenia „oddala odwołania” bez wskazania jakie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy sąd pierwszej instancji przyjął, jakie dowody uznał za wiarygodne i dlaczego, a jakim odmówił wiarygodności i z jakich powodów, oraz brak powołania podstawy prawnej i jej wyjaśnienia, nie można uznać za rozpoznanie istoty sprawy. W tej sytuacji Sąd Okręgowy ponownie rozpoznający sprawy przeprowadzi postępowanie, dokona ustaleń faktycznych z poszanowaniem normy art. 233 § 1 k.p.c. i wskaże, w oparciu o konkretnie określone i przywołane przepisy prawa, jaka podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne ubezpieczonych K. K.
(1), S. C. i R. T. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek A. C., powinna być przyjęta za sporne okresy. A zatem czy odwołania A. C. zasługują uwzględnienie (art.

§ 2

k.p.c.) czy też nie (art.

§ 1k.p.c.).

Jednocześnie sąd pierwszej instancji sporządzi uzasadnienie przy uwzględnieniu uwag przedstawionych powyżej. Mając na uwadze przedstawione ustalenia i rozważania Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sąd Okręgowemu w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego, na które złożyła się opłata od apelacji uiszczona przez odwołującego się A. C. (art. 108 § 2 k.p.c.). SSA Urszula Iwanowska SSA Zofia Rybicka-Szkibiel del. SSO Beata Górska

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.