Sygn. akt III AUa 960/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 marca 2016 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek (spr.) Sędziowie: SSA Barbara Gonera SSA Roman Skrzypek Protokolant st. sekr. sądowy Anna Kuźniar po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na rozprawie sprawy z wniosku U. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek apelacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. akt IV U 573/15 oddala apelację Sygn. akt III AUa 960/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 2 marca 2016 r. Decyzją z dnia 16 marca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił wnioskodawczyni U. W. prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych, dochodzonego wnioskiem z dnia 26 lutego 2015 r. w trybie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz.1440 ze zm.). Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 184 w zw. z art. 32 w/w ustawy oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) organ rentowy stwierdził , że wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego ponieważ nie wykazała zarówno wymaganego ogólnego stażu ubezpieczeniowego w wymiarze lat 20 jak też co najmniej 15-stu lat pracy w warunkach szczególnych. W tym bowiem względzie łączny wymiar okresów składkowych i nieskładkowych uznanych przez ZUS wyniósł 19 lat 5 miesięcy i 5 dni ,a z kolei okres kwalifikowanego zatrudnienia wnioskodawczyni zaledwie 1 rok i 14 dni. Kolejną decyzją z dnia 14 kwietnia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. -odmawiając ponownie U. W. prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych - uznał ostatecznie, iż przy uwzględnieniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym dziadków legitymuje się ona wymaganym ogólnym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze lat 20 –stu , podtrzymując jednak swoje dotychczasowe stanowisko o braku wymaganych 15-stu lat pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawczyni U. W. odwołała się od wyżej wskazanych decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Wnosząc o zmianę zaskarżonych decyzji poprzez przyznanie prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego , przy zasądzeniu na jej rzecz od pozwanego organu rentowego poniesionych kosztów procesu, wnioskodawczyni ostatecznie zarzucała , że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych co potwierdzać miało, niezasadnie jej zdaniem zdyskredytowane przez ZUS , świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z okresu jej zatrudnienia w Fabryce (...) w R. na stanowiskach : snowacz osnów –natykacz ( od 2 sierpnia 1979 r. do 31 sierpnia 1981 r.) i laborant ( od 1 lipca 1984 r. do 30 listopada 1997 r.). Dodatkowo ten kwalifikowany charakter zatrudnienia odwołującej potwierdzić zaś mieli ,wnioskowani przez nią do przesłuchania w postępowaniu sądowym, świadkowie :T. G. i S. P. .Niezależnie od tego wnioskodawczyni na uzasadnienie swych racji wskazywała na wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie jaki zapadł w sprawie o sygn. akt IV U 85/11 , którym przyznano prawo do wcześniejszej emerytury H. P. będącej przełożoną wnioskodawczyni z okresu jej pracy w Fabryce (...) w R. na stanowisku laboranta . Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w odpowiedzi na odwołania wniósł o oddalenie żądania wnioskodawczyni z tych samych względów które legły u podstaw zaskarżonych decyzji przyznając ostatecznie , iż jedyną sporną kwestią pozostaje wymiar okresu pracy w warunkach szczególnych , przy czym odnosząc się do treści powoływanego przez wnioskodawczynię świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych z okresu zatrudnienia w Fabryce (...) w R. , pozwany organ rentowy akcentował , że nie zawiera ono dokładnego określenia charakteru wykonywanej pracy wg wykazu , działu i pozycji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) niezależnie od tego , że wskazane w tym dokumencie stanowisko snowacz osnów -natykacz nie pokrywa się również ze stanowiskiem zawartym w przepisach zarządzenia resortowego ( snowacz). Sąd Okręgowy w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołań wnioskodawczyni U. W., wyrokiem z dnia 14 lipca 2015 r. (sygn. akt IV U 573/15) oddalił odwołania. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawczyni U. W. ur. (...)-pozostająca w zatrudnieniu w Zakładzie Usług (...) w R.- wystąpiła w dniu 26 lutego 2015 r. do pozwanego organu rentowego z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do wniosku emerytalnego załączone zostały dwa świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Pierwsze z dnia 31 grudnia 1999 r. obejmujące okres zatrudnienia wnioskodawczyni od 1 grudnia 1997 r. do 31 grudnia 1999 r. na stanowisku laboranta w oczyszczalni ścieków w Zakładzie (...) w R., oraz drugie z dnia 22 stycznia 2014 r. dotyczące pracy wnioskodawczyni w Fabryce (...) w R. na stanowiskach :snowacz osnów –natykacz ( od 2 sierpnia 1979 r. do 31 sierpnia 1981 r.) i laborant (od 1 lipca 1984 r. do 30 listopada 1997 r.) . Przyporządkowanie w/w prac wnioskodawczyni do prac w warunkach szczególnych w obu tych dokumentach nastąpiło w odniesieniu do przepisów resortowych tj. zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego ( Dz. Urz. MG. Nr 4 ,poz.7). Równocześnie ,dokumentując ogólny staż ubezpieczeniowy , wnioskodawczyni powoływała się na stosowne dokumenty, własne oświadczenie i pisemne zeznania świadków ,dotyczące jej pracy w gospodarstwie rolnym dziadków jako uzupełniającego okresu składkowego. Ostatecznie pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. uznał, że U. W. legitymuje się wymagany okresem składkowym i nieskładkowym, który na dzień 1 stycznia 1999 r. – przy uwzględnieniu w niezbędnym wymiarze wyżej wskazanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym dziadków – wyniósł równe 20 lat, niemniej jednak gdy idzie o kwalifikowane zatrudnienie wnioskodawczyni organ rentowy uwzględnił jedynie okres 1 roku i 14 dni , przypadający od 1 grudnia 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. ,a dotyczący pracy na stanowisku laboranta w oczyszczalni ścieków w Zakładzie (...) w R.. Opierając się następnie na przeprowadzonych w postępowaniu sądowym dowodach osobowych z zeznań świadków : T. G. i S. P. jak też zeznań samej odwołującej oraz dowodach z dokumentów w tym w szczególności akt osobowych U. W. z okresu jej zatrudnienia w Fabryce (...) w R. , Sąd Okręgowy ustalił, że zajmując stanowisko snowacza osnów –natykacza wnioskodawczyni pracowała w Wydziale Tkalni zajmując się przygotowaniem osnowy , która przekazywana była następnie do dalszej produkcji. Praca ta odbywała się na dużych maszynach – snowarkach ,obsługiwanych przez dwie osoby w ogromnym hałasie i zapyleniu. Była to więc praca przy produkcji wyrobów włókienniczych przewidziana pod poz. 4 Działu VII Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) i odpowiednio pod poz. 4 pkt 2 Działu VII Wykazu A zarządzenia resortowego ( snowacz) tj. zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego ( Dz. Urz. MG. Nr 4,poz,7) . Niemniej jednak mając na względzie zalegające w aktach osobowych wnioskodawczyni angaże ( przeszeregowania) , a także treść jej własnego oświadczenia z dnia 12 czerwca 1984 r. w którym przyznała ,że „ w manipulacji pracowała od listopada 1979 r.” Sąd I instancji ustalił , że wbrew treści kwalifikowanego świadectwa pracy, U. W. zajmowała wyżej wskazane stanowisko snowacza jedynie przez 3 miesiące tj. od 2 sierpnia 1979 r. do 2 listopada 1979 r., kiedy to przeniesiona została na stanowisko klasyfikatora włókna ( manipulanta ) w Oddziale Przygotowania Produkcji . Odmawiając wiary odmiennym w tym względzie twierdzeniom wnioskodawczyni, Sąd Okręgowy w Rzeszowie z jednej strony podkreślił autentyczność i precyzyjność zapisów źródłowej dokumentacji pracowniczej odwołującej , z drugiej zaś przyznanie przez nią, iż była autorką wyżej wskazanego oświadczenia z dnia 12 czerwca 1984r. przy jednoczesnym braku racjonalnego wytłumaczenia zawartego tam stwierdzenia o „pracy w manipulacji już od listopada 1979 r. „ Powyższe stanowiło więc równocześnie o ustaleniu, iż w okresie od 2 listopada 1979 r. do 1 lipca 1984 r. wnioskodawczyni zajmowała stanowisko klasyfikatora włókna, która to praca polegała na pobieraniu z magazynu wg zapotrzebowania działu produkcji niewielkiej ilości surowca , następnie wybraniu niewielkiej ilości włókien z farbiarni , ich ręcznym zwinięciu w nitkę o odpowiedniej grubości i sprawdzeniu czy odpowiada ona jakościowym wymaganiom produkcyjnym pod względem barwy, grubości itp. P. ta była wykonywana w odrębnym pomieszczeniu obok D. Farbiarni i jako taka nie była nawet przez samego pracodawcę uznawana za pracę w warunkach szczególnych. Z dniem 1 lipca 1984 r. U. W. przeniesiona z kolei została na stanowisku laboranta w Laboratorium (...) w D. Głównego (...), gdzie pracowała aż do dnia rozwiązania stosunku pracy tj. do 30 listopada 1997 r. Laboratorium obejmowało dwa laboratoria mieszczące się w odrębnych budynkach, jedno przy kotłowni zakładowej nad pomieszczeniem kotłowni ,a drugie na oczyszczalni ścieków. W laboratorium przy kotłowni odbywało się badanie wody dla celów pitnych, do celów energetycznych i technologicznych zakładu (badane były parametry wody pod względem zawartości pierwiastków czy odczynu) . Badano tam także wartość kaloryczną miału węglowego, którym palono w kotłowni. Z kolei w laboratorium ścieków badane były ścieki poprodukcyjne i sanitarne tak przed ich oczyszczeniem jak i po procesie oczyszczenia przed spuszczeniem ich do okolicznej rzeki. To w którym laboratorium dany laborant ( w tym i wnioskodawczyni) wykonywał pracę wynikało z ułożonego przez przełożonych grafiku, przy czym w laboratorium przy kotłowni było więcej pracy i działało ono na 3 zmiany oraz w soboty i niedziele. Laboratorium (...) usytuowane było organizacyjne w D. Głównego (...), którą to funkcje od 1991 r. pełniła H. P. , której wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie ( w sprawie o sygn. akt IV U 85/11) przyznał prawo do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Niemniej jednak Sąd I instancji uznał ,że opisany powyżej sposób wykonywania przez wnioskodawczynię pracy laboranta , jako nie obejmujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie prac przy oczyszczaniu ścieków, nie może być – wbrew treści świadectwa pracy –kwalifikowany jako praca w warunkach szczególnych o jakiej mowa w pozycji 2 Działu IX Wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W tym kontekście Sąd Okręgowy w Rzeszowie podkreślał , że świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych jest jedynie dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c., a tym samym nie przesądzającym jeszcze o ostatecznej kwalifikacji spornego okresu zatrudnienia jako pracy w warunkach szczególnych , przy powołaniu się w tym względzie na bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym m.in. na wyroki tego Sądu z dnia 5 października 2011 r. II UK 43/11 LEX nr 1108484 i z dnia 27 lipca 2010 r. II CSK 319/10 LEX nr
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.