Sygnatura akt III U 1065/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Konin, dnia 03-03-2016 r. Sąd Okręgowy w Koninie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia – SO Elżbieta Majewska Protokolant: sekretarz Błażej Zieliński po rozpoznaniu w dniu 03-03-2016 r. w Koninie sprawy I. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o wysokość emerytury na skutek odwołania I. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 09.10.2015r. znak: (...)
(1)oraz zeznań odwołującego. Treść dokumentów nie budziła wątpliwości i nie była też kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka M. W. bowiem świadek pracował razem z odwołującym, na podobnym stanowisku, znał rodzaj obowiązków jakie odwołujący wykonywał i miejsce ich wykonywania. Z zeznań świadka wynika jednoznacznie, że odwołujący jako pracownik dozoru stale wykonywał swoje obowiązki na odkrywkach. Również zeznania odwołującego Sąd uznał za szczere, spójne bowiem znalazły one potwierdzenie w dokumentach i pozostałym materiale dowodowym. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że I. J. spełnił warunki do nabycia prawa do emerytury górniczej na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2015.748 – j.t.), a konkretnie art. 50 a ustawy. Sporna natomiast była wysokość tego świadczenia, a w szczególności okresy pracy górniczej, co do których należy zastosować przelicznik 1,
- Zgodnie z treścią art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu wysokości emerytur górniczych stosuje się następujące przeliczniki : 1)1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy; 2)1,8 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d; 3)1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 1-3 i 5-9, wykonywanej częściowo na powierzchni i częściowo pod ziemią; 4) 1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego. W świetle powołanego wyżej przepisu art. 50 c ust. 1 pkt 5 za pracę górniczą uważa się m.in. pracę w kopalniach siarki i węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach , o których mowa w pkt 4, na stanowiskach dozoru ruchu oraz kierownictwa ruchu kopalń określonych w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa i ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego. W tym zakresie aktem prawnym obowiązującym w dalszym ciągu w oparciu o przepis art. 194 ustawy, jest powołane już wyżej zarządzenie Nr 9 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 23.12.1994 r. w sprawie określenia stanowisk kierownictwa ruchu i dozoru ruchu pod ziemią , w kopalniach siarki i węgla brunatnego , na których zatrudnienie uważa się za pracę górniczą. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że w okresie od dnia 01.04.2004 r. I. J. był pracownikiem : - dozoru niższego na stanowisku specjalista techniczny od 01.04.2004 r. do 30.09.2006 r. , a to stanowisko odpowiadało stanowisku technik specjalności teletechnicznej wymienionemu w cz. D, pkt 3 powołanego zarządzenia, - dozoru średniego na stanowisku inspektor nadzoru elektrycznego od 1.10.2006 r. do 31.12.2008 r. , a to stanowisko odpowiada stanowisku inspektora wg specjalności elektrycznej, które zostało wymienione w części B pkt 5 powołanego zarządzenia, - dozoru wyższego na stanowisku starszego inspektora nadzoru elektrycznego od 01.01.2009 r. do końca zatrudnienia tj. do 25.09.2015 r. , które odpowiada stanowisku – starszy inspektor wg specjalności elektrycznej wymienionemu w cz. B pkt 6 powołanego zarządzenia. W powyższych okresach odwołujący wykonywał pracę górniczą w rozumieniu art. 50 c ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalnej (z wyłączeniem okresów tzw. „zasiłkowych”) i jest to okoliczność bezsporna. Sporne było natomiast to czy w powyższych okresach ubezpieczony wykonywał tą pracę górniczą stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce, co jest istotne dla zastosowania do nich przelicznika 1,
- Zauważyć należy, że obowiązujące przepisy ustawy emerytalnej ani też przepisy ustawy - Prawo geologiczne i górnicze (zarówno obecnie obowiązującej z dnia 9.06.2011 r. jak i poprzedniej ustawy z dnia 4.02.1994 r.) nie definiują pojęcia odkrywka . Zgodnie jednak z powołaną ustawą zakładem górniczym jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności uregulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopaliny ze złóż, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje (art. 6 ust.1 pkt 18 ustawy z dnia 9.06.2011r.). Robotą górniczą jest wykonywania, utrzymywanie , zabezpieczenie lub likwidowanie wyrobisk górniczych oraz zwałowania nadkładu w odkrywkowych zakładach górniczych w związku z działalnością uregulowaną w ustawie (art. 6 ust. 1 pkt 12). Natomiast wyrobiskiem górniczym jest przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub górotworze powstała w wyniku robót górniczych (art. 6 ust. 1 pkt 17). Analiza powyższych pojęć pozwala przyjąć, że termin „odkrywka” jest bardziej zbliżony do pojęcia „zakładu górniczego” a więc zespołu środków służących bezpośrednio do wydobywania kopalin ze złóż , w tym zarówno wyrobiska górnicze jak i obiekty i urządzenia oraz instalacje służące do wydobycia kopalin, zwałowania nadkładu , na których wykonywane są roboty górnicze. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło przyjąć, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w (...) w K. pracując jako technik specjalności elektrycznej, inspektor wg specjalności elektrycznej oraz starszy inspektor wg specjalności elektrycznej wykonywał pracę w ruchu zakładu górniczego, sprawował nadzór nad pracami remontowymi maszyn podstawowych, nad robotami inwestycyjnymi służącymi bezpośrednio wydobywaniu kopaliny ze złóż związanymi z budową obiektów i budowli na odkrywce w zakresie robót elektrycznych i pracę tą wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w ruchu zakładu górniczego. Termin "praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy" nie został wprawdzie zdefiniowany przez ustawodawcę, ale powszechnie przyjmuje się, że chodzi o pracę należącą do podstawowych określonych zadań pracownika wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, liczonym na podstawie Kodeksu pracy. Zważyć należy, iż gdyby ustawodawca chciał dodatkowo uzależnić zastosowanie przelicznika 1,2 (poza warunkiem: "praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce") od wykazu dniówek, to warunek taki zawarłby w art. 51 ust. 1 pkt 4 lub art. 50 c ust. 1 pkt 4 ustawy emerytalnej z 17 grudnia 1998 r. Jeżeli jednak zdecydował się na odrębne potraktowanie osób zatrudnionych na stanowiskach dozoru oraz w odniesieniu do nich nie wymienił dodatkowo warunku legitymowania się wykazem dniówek, to wykładnia gramatyczna i celowościowa powołanych przepisów musi wskazywać, że warunek taki w takim przypadku nie istnieje. Podkreślić również należy, że zagadnieniem przeliczenia okresów pracy górniczej z zastosowaniem przelicznika 1,2 zajmował się już Sąd Najwyższy, który w uzasadnieniu uchwały z dnia 8.08.2007 r. sygn. II UZP 3/07 (OSNP 2007/23-24/355) wyjaśnił, że warunek pracy "w pełnym wymiarze" jest spełniony, jeżeli umowa o pracę górniczą (art. 50c ust. 1 pkt 1-9) zawarta jest na tzw. pełny etat. Ustawodawca nie wskazał bezpośrednio, kiedy należy uważać, że praca jest wykonywana pod ziemią "stale", nie definiuje jej, ani nie upoważnia do wydania rozporządzenia ustalającego zasady ewidencjonowania tej pracy, nota bene takiego upoważnienia nie było także w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin. W ocenie Sądu Najwyższego, praca pod ziemią wykonywana "stale", to praca która z natury rzeczy może być wykonywana tylko pod ziemią. O tym zatem czy praca jest wykonywana pod ziemią, czy na odkrywce decyduje rodzaj i charakter pracy wynikający ze stanowiska uzgodnionego w umowie o pracę. Podstawą do ustalenia długości okresów pracy górniczej może więc być wyłącznie umowa o pracę określająca stanowisko oraz lista obecności potwierdzająca faktyczny okres wykonywania pracy. Dni nieobecności w pracy z powodu choroby nie są bowiem uwzględniane w stażu pracy górniczej (z wyjątkiem określonym w art. 50c ust. 1). Sąd Najwyższy podkreślił także, że gdyby określenie "na odkrywce" rozumieć jako miejsce wykonywania czynności, a nie miejsce zatrudnienia w kopalni odkrywkowej, to pracownicy dozoru ruchu i kierownicy ruchu kopalni byliby w gorszej sytuacji niż osoby zatrudnione na określonych stanowiskach w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalni siarki i węgla kamiennego, co do których nie ma wymogu, aby pracowali na odkrywce. Zatem rozważania w kwestii ustalenia pojęcia "na odkrywce" (bezpośrednio w wyrobisku czy także na przedpolu) nie mają znaczenia. Ustawa nie przewiduje bowiem żadnego specjalnego trybu stwierdzania stałości zatrudnienia, a w szczególności nie domaga się przedłożenia kart ewidencyjnych zawierających ilość dni przepracowanych na odkrywce. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że obowiązki odwołującego jako pracownika dozoru w okresie od dnia 01.04.2004 r. do 25.09.2015 r. wymagały wykonywania ich na wszystkich odkrywkach zakładu, gdzie prowadzone były prace górnicze związane z wydobywaniem kopalin i złoża, a także remontowe i inwestycyjne niezbędne do wykonywania tych prac. W tych okresach ubezpieczony wykonywał prace górniczą stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w ruchu zakładu górniczego na stanowiskach niższego, średniego i wyższego dozoru ruchu zakładu górniczego (co potwierdził pracodawca w świadectwie pracy górniczej jak i innych zaświadczeniach), wykonywał swoje obowiązki zarówno bezpośrednio na terenie wyrobiska górniczego jak i poza nim jednak wszystkie te czynności były ściśle związane z wydobyciem kopalin ze złóż i stanowiły pracę na odkrywce. Przyjąć więc należy, że w powyższych okresach ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace górnicze na odkrywce. Tak więc okres ten powinien zostać przeliczony wnioskodawcy z zastosowaniem przelicznika 1,
- Oczywiście za wyjątkiem okresów pobierania przez odwołującego wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy oraz okresów wypłaconych zasiłków chorobowych przypadających po dniu 15.11.1991 r. bowiem te okresy nie zostały uznane przez organ rentowy za pracę górniczą (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21.02.2012 r. sygn. I UK 286/11, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.04.2012 r. sygn. I UK 373/11). Tym samym więc nie podlegają też przeliczeniu z zastosowaniem przelicznika 1,
- Biorąc powyższe pod uwagę Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 477 14 § 2 kpc orzekł jak w punkcie 1 wyroku . W świetle przepisu art. 118 ust. 1a ustawy w razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Organ odwoławczy, wydając orzeczenie, stwierdza odpowiedzialność organu rentowego. W przedmiotowej sprawie , zdaniem Sądu , pozwany organ rentowy nie ponosi odpowiedzialność za nieustalenie okresów pracy górniczej podlegających przeliczeniu z zastosowaniem przelicznika 1,
- Przyczyną tego jest okoliczność, iż w świadectwie pracy górniczej pracodawca nie wymienił nazw stanowisk , które ściśle odpowiadały by stanowiskom wymienionym w zarządzeniu nr 9 Ministra Przemysłu i Handlu i dopiero w postępowaniu przed Sądem rodzaj i charakter pracy odwołującego w spornym okresie został jednoznacznie ustalony. Dlatego też Sąd , działając na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy orzekł jak w punkcie 2 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 i 108 kpc w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490-j.t.) w brzmieniu obowiązującym w chwili wniesienia odwołania. SSO Elżbieta Majewska