sygn. akt VII Pa 3/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Marcin Graczyk (spr.) Sędziowie: SO Włodzimierz Czechowicz SO Małgorzata Jarząbek Protokolant: st.sekr.sądowy Monika Olszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. w W. sprawy z powództwa M. Ł. przeciwko M. S. Syndykowi Masy Upadłości M. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G. R. M. G. o odszkodowanie na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2015 r., sygn. VI P 527/14 oddala apelację. SSO Włodzimierz Czechowicz SSO Marcin Graczyk SSO Małgorzata Jarząbek Sygn. akt VII Pa 3/16 UZASADNIENIE M. Ł. pozwem skierowanym przeciwko Syndykowi Masy Upadłości M. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G. R. M. G. w upadłości likwidacyjnej w W. wniósł o zasądzenie kwoty 13.083 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem i nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę, a także kwoty 13.083,00 zł tytułem odprawy pieniężnej. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI P 527/14, Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 13.083 zł tytułem odszkodowania, w pozostałym zakresie powództwo oddalił, odstępując od obciążania powoda kosztami procesu. W punkcie 4 wyroku nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 655 zł tytułem kosztów sądowych, zaś w punkcie 5 nadał wyrokowi w części zasądzającej rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 4.419 zł. Przedmiotowy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia Sądu I instancji. M. G. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą M. G. Wytwórnia (...) lub G. R. M. G. (dalej zwanym: G. R. M. G.). Od dnia 14 października 2010 r. wobec M. G. prowadzone jest postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku upadłego. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2008 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie ogłosił upadłość M. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G. R. M. G. z możliwością zawarcia układu. Postanowieniem z dnia 14 października 2010r . (sygn. akt IX GUp 4/08) Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w W. zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z możliwości zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku i wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie M. S.. Następnie Sąd Rejonowy ustalił, że M. Ł. został zatrudniony w G. R. M. G. początkowo na podstawie umowy o pracę na okres próbny od 1 września 2002 r. do 30 listopada 2002 r., następnie na podstawie umów o pracę na czas określony od 1 grudnia 2002 r. do 30 listopada 2004 r. i od 1 grudnia 2004 r. do 30 listopada 2006 r. Ostatecznie w dniu 1 grudnia 2006 r. strony zawarły umowę o pracę na czas nieokreślony. Ostatnio powód był zatrudniony na stanowisku Kierownika Zmiany w systemie równoważnego czasu pracy. Średnie miesięczne wynagrodzenie M. Ł. obliczone jak ekwiwalent za urlop wynosiło 4.419 zł brutto. Od samego początku zatrudnienia pracodawca był poinformowany, że powód prowadzi gospodarstwo rolne i z tego powodu zazwyczaj większą cześć urlopu wypoczynkowego wykorzystywał w okresie letnim. Pracodawca nie zgłaszał co do tego zastrzeżeń, bowiem obowiązki powoda związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie miały wpływu na jego pracę u pozwanego. W ostatnim czasie doszło do pogorszenia się stanu zdrowia powoda w związku z dolegliwościami bólowymi bioder i kręgosłupa. Powód informował pracodawcę, iż planowana jest u niego operacja biodra, która musi być poprzedzona uczęszczaniem przez pracownika na rehabilitację organizowaną przez ZUS. Sąd Rejonowy ustalił również, że w okresie od 16 lipca 2013 r. do 22 września 2013 r. powód przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim z powodu dolegliwości związanych z kręgosłupem. Pracodawca podjął decyzję o kontroli zasadności zwolnienia lekarskiego powoda dot. okresu od 27 lipca 2013 r. do 11 sierpnia 2013 r. Wydział Orzecznictwa Lekarskiego i Prewencji pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. poinformował pracodawcę, iż po przeprowadzeniu bezpośredniego badania M. Ł. przez lekarza orzecznika ZUS nie stwierdzono nieprawidłowości w kontrolowanym zaświadczeniu lekarskim. Powód otrzymał zwolnienia lekarskie w okresie od 14 kwietnia 2014 r. do 25 kwietnia 2014 r., a także od 19 maja 2014 r. do 30 maja 2014 r. Było to zwolnienie lekarskie z powodu uczestnictwa w rehabilitacji. Ponadto zgodnie z planem urlopowym powód przebywał na urlopie wypoczynkowym m.in. w okresie od 2 czerwca 2014 r. do 5 czerwca 2014 r., od 9 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. oraz od 2 lipca 2014 r. do 7 lipca 2014 r. Urlop wypoczynkowy był każdorazowo wykorzystywany przez powoda wyłącznie w przysługującym mu wymiarze (26 dni), nigdy nie wnioskował o przyznanie dodatkowego bezpłatnego urlopu wypoczynkowego. Sąd Rejonowy ustalił następnie, że przełożonym powoda był P. J., który zajmował stanowisko Kierownika drukarni. Poza powodem na stanowisku Kierownika Zmiany zatrudnionych było trzech pracowników: G. L., R. B. oraz R. Ż.. Przy czym R. B. dodatkowo pełnił funkcję Zastępcy Kierownika Drukarni, jednak jego zakres obowiązków był tożsamy z obowiązkami pozostałych Kierowników Zmiany. Na początku 2014 r. z powodu likwidacji stanowiska pracy wypowiedziano umowę o pracę R. B.. Następnie w maju 2014 r. oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę również z powodu likwidacji stanowiska pracy wręczono R. Ż.. Stosunek pracy miał ustać w sierpniu 2014r. Pod koniec okresu wypowiedzenia pracodawca cofnął oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Cofnięcie oświadczenia zostało mu wręczone w dniu 8 sierpnia 2014 r., a zatem w tym samym dniu, w którym wypowiedziano powodowi umowę o pracę. Natomiast G. L. jest nadal zatrudniony na stanowisku Kierownika Zmiany. W dniu 29 lipca 2014 r. Kierownik Drukarni (...) wezwał powoda na rozmowę, celem ustalenia grafiku pracy na najbliższe tygodnie. W trakcie rozmowy P. J. poprosił powoda o odrobienie w sierpniu 2014 r. dnia wolnego z 2013 r., kiedy firma miała przestój. Wówczas powód wyjaśnił, iż już wcześniej informował Kierownika, że prawdopodobnie w tym czasie będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim, spowodowanym skierowaniem go przez organ rentowy na rehabilitację. W tamtym okresie powód oczekiwał jedynie na wyznaczenie terminu rehabilitacji przez ZUS. Kierownik Drukarni nie ustosunkował się do powyższych informacji, ale poinformował o tym Syndyka. W dniu 8 sierpnia 2014 r. M. Ł. otrzymał oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, ze skutkiem na dzień 30 listopada 2014 r. Jako przyczynę wypowiedzenia umowy wskazano niską efektywność pracy powoda, która przekłada się na wyniki całego działu. Ponadto pracodawca wskazał, iż jest to związane z pozasłużbowymi obowiązkami powoda, wynikającymi z prowadzenia gospodarstwa rolnego i związanymi z tym pracami. Jest to przyczyną korzystania przez powoda z częstych zwolnień lekarskich bądź długotrwałych urlopów wypoczynkowych. Tego rodzaju postawa uniemożliwia planowe wykonywanie obowiązków przez dział, zwłaszcza w okresie letnim, w którym działalność produkcyjna zakładu jest znacznie zwiększona. Zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią, w okresie od dnia 1 września 2014 r. do 12 września 2014 r. oraz od dnia 15 września 2014 r. do 26 września 2014 r. powód przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z rehabilitacją. Konieczność uczestniczenia w rehabilitacji wynikała z zaplanowanej na zbliżający się termin operacji biodra. W dalszej kolejności Sad Rejonowy ustalił, że po ustaniu łączącego strony stosunku pracy na dotychczas zajmowane przez powoda stanowisko Kierownika Zmiany nie zatrudniono nowego pracownika. Jego obowiązki zostały przejęte przez S. W., zatrudnionego dotychczas na stanowisku Drukarza. S. W. zmieniono nazwę stanowiska na Kierownika Zmiany w dniu 1 października 2014 r., tj. jeszcze w trakcie trwania stosunku pracy z powodem. Pierwotnie u pozwanego zatrudnionych było blisko 700 pracowników, zaś w ostatnim czasie ich liczba spadła do ok. 100 osób. W miesiącu sierpniu 2014 r. pozwany rozwiązał stosunek pracy z siedmioma osobami. Powyższy stan faktyczny w sprawie Sąd Rejonowy ustalił na podstawie zeznań świadków R. B., T. G., R. Ż., P. J., a także na podstawie dokumentów złożonych przez strony do akt przedmiotowej sprawy oraz oświadczeń stron co do okoliczności bezspornych. Sąd Rejonowy szczegółowo wskazał na jakich oparł się dowodach, a którym odmówił wiary i dlaczego. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny w ocenie Sądu Rejonowego powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Na wstępie swych rozważań Sąd Rejonowy przywołał treść art. 30 § 4 k.p. oraz wskazał na wykładnię tego przepisu przyjmowaną w doktrynie i orzecznictwie. Sąd I instancji zauważył, że w przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną było to, że powoda łączyła z pozwanym umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony. Jednakże spornym było to, czy przyczyna wskazana w oświadczeniu o wypowiedzeniu jest rzeczywista i konkretna. W oświadczeniu o wypowiedzeniu stosunku pracy z powodem jako przyczynę wypowiedzenia wskazano niską efektywność jego pracy, która przekłada się na wyniki całego działu. Ponadto pracodawca wyjaśnił, iż jest to związane z pozasłużbowymi obowiązkami powoda, wynikającymi z prowadzenia gospodarstwa rolnego i związanymi z tym pracami, co było przyczyną korzystania przez powoda z częstych zwolnień lekarskich bądź długotrwałych urlopów wypoczynkowych. W ocenie Sądu Rejonowego przyczyna wskazana w oświadczeniu nie spełnia wymagań przewidzianych w przepisie art. 30 § 4 k.p. Jest ona zdaniem tego Sądu zbyt ogólna, nie charakteryzuje się konkretnością oraz dostatecznym sprecyzowaniem. Pozwany pracodawca nie wskazał, na podstawie jakich kryteriów mierzył efektywność pracy powoda. Nie wyjaśnił także co według niego oznacza, że niska efektywność pracy powoda miała wpływ na wynik całego działu. Przede wszystkim jednak Sąd Rejonowy stwierdził, iż wskazana przez pozwanego przyczyna wypowiedzenia nie była rzeczywista. Zwrócił bowiem uwagę na fakt, iż zmiany restrukturyzacyjne są prowadzone w pozwanym zakładzie pracy od dłuższego czasu. Sukcesywnie podejmowane są decyzje o zwalnianiu kolejnych pracowników. Pierwotnie zatrudnionych było blisko 700 pracowników, zaś w ostatnim czasie ich liczba spadła do ok. 100 osób. Na początku 2014 r. Syndyk podjął decyzję o redukcji etatów pracowników zatrudnionych na stanowisku Kierowników Zmiany w dziale Drukarni. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, celem była redukcja tych etatów z czterech do dwóch. Początkowo podjęto decyzję o rozwiązaniu umów o pracę z R. B. (który pełnił dodatkowo funkcję Zastępcy Kierownika Drukarni), a także z R. Ż.. Wskazanym powyżej pracownikom wręczono wypowiedzenia w maju 2014 r., wskazując w nich jako przyczynę likwidację stanowisk pracy. W trakcie trwania okresu wypowiedzenia zmieniono decyzję odnośnie R. Ż.. Świadek R. Ż. zeznał, iż „ktoś się za nim wstawił (…) wyglądało na to, że została dokonana zamiana pomiędzy mną, a powodem …”. Zdaniem Sądu Rejonowego w rzeczywistości było tak, jak zeznał świadek. Możliwe jest, że osobą, która się za nim wstawiła był P. J., który w dniu 29 lipca 2014 r. miał konflikt z powodem. Zdarzenie z dnia 29 lipca 2014 r. niewątpliwie miało wpływ w ocenie Sądu meriti na podjęcie decyzji o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę. W tym dniu bowiem P. J. dowiedział się, że powód w najbliższym czasie nie będzie mógł odrobić nieobecności z 2013 r., ponieważ najprawdopodobniej będzie w tym czasie przebywał na zwolnieniu lekarskim wywołanym rehabilitacją. Zdaniem Sądu Rejonowego powyższa sytuacja miała kluczowe znaczenie w kwestii podjęcia decyzji o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę. Skoro podjęto decyzję o kontynuowaniu zatrudnienia R. Ż. to stało się oczywiste, iż powód, jako osoba mająca mieć dłuższą rehabilitację, będzie najlepszą osobą do zwolnienia. Zatem podana i nieudowodniona „niska efektywność pracy, która przekłada się na wyniki całego działu” okazała się w ocenie Sądu I instancji przyczyną nierzeczywistą. Odnosząc się do zarzutu, iż niska efektywność pracy jest związana z pozasłużbowymi obowiązkami powoda, wynikającymi z prowadzenia gospodarstwa rolnego, Sąd Rejonowy wskazał, iż zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby powód nadmiernie wykorzystywał przysługujące mu uprawnienia. Urlop wypoczynkowy wykorzystywał wyłącznie w wymiarze 26 dni rocznie, a zatem w takim samym zakresie, jak każdy inny pracownik i to za zgodą pracodawcy, a nie samowolnie. Od lat miał bowiem ustalone, że z uwagi na prowadzone przez niego gospodarstwo rolne jest uprawniony do wykorzystania większości przysługującego mu urlopu w okresie letnim. Nigdy nie stanowiło to problemu, a zauważyć należy, że powód był zatrudniony u pozwanego od 2002r., a zatem przez okres 12 lat. Co więcej, na początku każdego roku powód przedstawiał swój plan urlopowy, który był akceptowany przez przełożonego. Nigdy nie zdarzało się, aby po wykorzystaniu przysługującego mu urlopu wypoczynkowego dodatkowo wnioskował o urlop bezpłatny. Także zarzut częstego przebywania przez powoda na zwolnieniach lekarskich nie może zdaniem Sądu meriti stanowić rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia. Powód bowiem nie nadużył przysługujących mu praw. Nie ulega wątpliwości, iż od pewnego czasu pogorszył się jego stan zdrowia, co wynikało z dolegliwości bólowych bioder i kręgosłupa. Podejmując leczenie został skierowany na rehabilitację, która wymagała skorzystania w tym czasie ze zwolnienia lekarskiego. Sąd Rejonowy zauważył przy tym, iż zasadność jednego ze zwolnień lekarskich została, na wniosek pracodawcy, poddana kontroli przez ZUS. Wykazała ona prawidłowość zaświadczenia lekarskiego, a zatem nie można uznać, by powód wykorzystywał zwolnienia lekarskie do celów innych niż zdrowotne. Co więcej, pracodawca był świadomy o złym stanie zdrowia powoda, a także o zbliżającym się terminie operacji. Jedynie na marginesie Sąd Rejonowy wskazał, iż w przypadku długotrwałej nieobecności pracownika, spowodowanej przebywaniem przez niego na zwolnieniu lekarskim, pracodawcy przysługuje prawo do rozwiązania takiego stosunku pracy. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie, nieobecność powoda nie była bowiem nadmiernie długa. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem pozwanego, iż korzystanie przez powoda z urlopów wypoczynkowych i zwolnień lekarskich powodowało niską efektywność pracy. Następnie, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd Rejonowy wskazał, że podana przez pracodawcę przyczyna wypowiedzenia nie była wystarczająco konkretna. Zdaniem Sądu I instancji powód nie miał pewności i jasności, co do przyczyny wypowiedzenia. Przyczyna ta nie była dla niego zrozumiała, bowiem był dobrym pracownikiem, nikt nigdy nie zgłaszał do niego uwag, co do efektywności jego pracy. Ponadto w całym okresie zatrudnienia nie otrzymał od pozwanego upomnień, czy też innych kar. Powód nie dopatrzył się w swoim zachowaniu podstaw do uznania, że źle wykonywał swoje obowiązki, a już na pewno nie wydawało mu się możliwe, aby powyższe wynikało z prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu Rejonowego postawa i przekonanie powoda w tym zakresie są zrozumiałe, bowiem przyczyna wskazana w oświadczeniu jest nierzeczywista oraz niekonkretna. W konsekwencji roszczenie o odszkodowanie za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę Sąd Rejonowy uznał za zasadne, zasądzając na rzecz powoda kwotę 13.083 zł zgodnie ze zgłoszonym przez niego żądaniem pozwu, tj. w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Sąd Rejonowy wskazał też, że na dotychczas zajmowane przez powoda stanowisko pracy nie zatrudniono nowego pracownika. Jego obowiązki zostały jednak przejęte przez S. W., zatrudnionego dotychczas na stanowisku Drukarza. S. W. zmieniono nazwę stanowiska na Kierownika Zmiany w dniu 1 października 2014 r., tj. jeszcze w trakcie trwania stosunku pracy z powodem. W tej sytuacji nie znajdują zdaniem Sądu Rejonowego zastosowania przepisy ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, stąd też oddalono powództwo M. Ł. w części, w której dochodził zasądzenie kwoty 13.083 tytułem odprawy pieniężnej. Orzeczenie w punkcie 3 zapadło w oparciu o treść art. 102 k.p.c., zaś orzeczenie w punkcie 4 w oparciu o art. 113 u.k.s.c. Mając na uwadze treść art. 477 2 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy nadał wyrokowi w punkcie I rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 4.419 zł, tj. do pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda Apelację od tego wyroku wniósł pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda kwotę 13.083 zł tytułem odszkodowania oraz w części rozstrzygającej o kosztach procesu. Wyrokowi temu zarzucił: 1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez :
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.