Sygn. akt II Ca 373/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2015 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Barbara Garycka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 roku w Opolu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Z. A. przeciwko (...) Sp. z o.o. w K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 25 lutego 2015 roku sygn. akt I C 1669/14 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że :
(2)ustawy o usługach turystycznych i klient zachowuje prawo do zwrotu wszystkich wniesionych świadczeń. Wskazując natomiast na przepis art. 14 ust.7 w zw. z ust. 6 tejże ustawy, strona pozwana zdaniem tego Sądu nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej względem powoda za jego stratę spowodowaną niezależnymi od stron zmianami kursu dolara amerykańskiego. Do tego w istocie doszłoby zdaniem tamtego Sądu, gdyby zgodnie ze stanowiskiem powoda, Sąd uwzględnił jego żądanie w oparciu o przepis art. 358 k.c. Wskazał Sąd że zgodnie z tym przepisem, powód miał możliwość dokonania zapłaty zarówno w USD jak i w PLN, a skoro zapłacił w PLN , to zasadnie strona pozwana zwróciła powodowi tę samą kwotę wyrażoną w walucie polskiej. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd Rejonowy uzasadnił przepisem art. 98 k.p.c. Apelację od tego orzeczenia wniósł powód Z. A., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów: art. 11, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 6 pkt 2, art. 19 ustawy o usługach turystycznych (u.u.t.), a także art. 5 k.c., art. 353 1 k.c., art. 358 § 1 i 2 k.c. oraz sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. W oparciu o te zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie w całości i zasądzenie dochodzonego roszczenia, zgodnie z pozwem, w tym kosztów procesu za obie instancje, wraz z kosztami zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu apelacji skarżący wskazał m.in., że powód nie miał możliwości dokonania zapłaty w dolarach ponieważ pośredniczące w transakcji (...) Biuro (...) nie posiadało konta dolarowego, co wynika z zeznań w charakterze świadka właściciela tego biura. Zwrócił tez uwagę na to, że ostatnia zmiana treści przepisu art. 358 k.c., która weszła w życie od 2009r. poważnie ogranicza zasadę nominalizmu waluty polskiej, mającą na celu zwiększenie ochrony wierzyciela poprzez przyznanie mu uprawnienia do zminimalizowania konsekwencji ryzyka kursowego. Powołano wyrok Sądu Najwyższego w sprawie III CSK 273/
- Zarzucono także, że strona pozwana przez 5 miesięcy korzystała z kapitału powoda pod tytułem darmym, gdyż taki okres upłynął pomiędzy zapłatą ceny a jej zwrotem. Z tytułu różnicy kursowej zwrócono powodowi o ok. 150 USD mniej, niż faktycznie zapłacono za usługę. Strona pozwana w odpowiedzi na apelacje wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja powoda jest uzasadniona. Sąd Rejonowy pomimo prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd II instancji po myśli przepisu art. 382 k.p.c. przyjął za własne (art. 382 k.p.c.), wywiódł z tych ustaleń nieprawidłowe wnioski, tym samym nie podzielając prawidłowego stanowiska prezentowanego w sprawie przez powoda. Z prawidłowych ustaleń Sądu I instancji mianowicie wynika, że strony umowy koszt wycieczki ustaliły w dolarach amerykańskich (USD), a zgodnie z tą umową, kupujący wycieczkę powód miał możliwość zapłaty równowartości ceny wycieczki w USD lub w złotówkach (PLN). W praktyce jednak, ponieważ umowę zawierał przez pośrednika, a mianowicie (...) Biuro Usług (...) prowadzone przez W. Z., który nie posiadał konta walutowego, faktycznie niejako zmuszony był do zapłaty ceny w PLN. Ta okoliczność jednak nie jest istotna z punktu widzenia przepisu art. 358 § 1 i 2 k.c., który to przepis w oczywisty sposób ma zastosowanie przy ocenie stosunków łączących strony i ich wzajemnych zobowiązań wynikających z umowy w sytuacji, kiedy strony umowy wybrały określenie przedmiotu zobowiązania (ceny imprezy) wyrażone w walucie obcej (USD), co jest w sprawie bezsporne. Wbrew stanowisku przyjętemu przez Sąd I instancji zatem, nie ma żadnego znaczenia to, w jakiej walucie powód zapłacił swoje zobowiązanie pieniężne za wykupioną wycieczkę, bowiem co do zasady w sytuacji, kiedy nie doszło do wykonania umowy przez stronę pozwaną z przyczyn od niej niezależnych, zarówno z przepisów ustawy o usługach turystycznych, jak i z przepisów Kodeksu cywilnego wynikał obowiązek zwrotu przez pozwane Biuro (...) na rzecz powoda należności przez niego wpłaconej i to wcale nie w ramach odpowiedzialności odszkodowawczej, skoro do niewykonania umowy doszło z przyczyn niezależnych od stron. Te kwestie są zresztą pomiędzy stronami bezsporne. Spór natomiast sprowadza się jedynie do tego, jaką sumę, w jakiej walucie i według jakiego kursu miało zwrócić powodowi pozwane Biuro, skoro w umowie cena imprezy turystycznej została wyrażona w USD i tak przeliczona na PLN wg kursu NBP w dacie dokonywania płatności, została wpłacona przez powoda stronie pozwanej. Nie może tu zatem być mowy o żadnej odpowiedzialności odszkodowawczej, ponieważ spór stron skupia się na wynikającej z Kodeksu cywilnego interpretacji zasady walutowości, określonej w przepisie art. 358 § 1 i 2 k.c. Skoro w umowie strony określiły wartość usługi turystycznej w USD, to tym samym spowodowały, że przedmiotem zobowiązania powoda wobec pozwanego (zrealizowanym) była suma pieniężna wyrażona w walucie obcej (USD), natomiast wobec odwołania imprezy – powstało zobowiązanie pozwanego wobec powoda do zwrotu ceny imprezy, także wyrażonej w USD. Przepis § 2 art. 358 k.c. wskazuje na to, że wartość waluty obcej określa się wg kursu średniego ogłaszanego przez NBP, co do zasady z dnia wymagalności roszczenia (tak właśnie przeliczone zostało świadczenie realizowane przez powoda). Wynika stąd zatem, że w dacie zwrotu przez stronę pozwaną należności wpłaconej przez powoda na poczet ceny wycieczki, pozwana spółka winna była zwrócić powodowi także wpłaconą przez niego cenę w USD, wg kursu średniego NBP z dnia, w którym zwracała tę należność. Ponieważ tak nie uczyniła – zapłaciła bowiem powodowi cenę nominalną wpłaconą jej przez powoda w PLN, a zatem dokonała zwrotu sprzecznie z § 2 art. 358 k.c. – wg kursu NBP z daty dokonania płatności przez powoda. W zaistniałej sytuacji zastosowanie musi mieć do oceny zobowiązania strony pozwanej wobec powoda zdanie
- wskazanego § 2 art. 358 k.c. Oznacza to, że wierzyciel (powód) mógł żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej wg kursu średniego NBP z dnia, w którym zapłata była dokonywana. Takie też było zasadne żądanie powoda wobec strony pozwanej. Powód zażądał zapłaty należności wg kursu z daty dokonywania zwrotu na jego rzeczy ceny wycieczki (w praktyce zażądał dopłaty wynikającej z różnicy kursu USD w tamtej dacie), ale strona pozwana jednak odmówiła. W tych okolicznościach, wskazując na przepis art. 358 § 2 zd. 2 k.c. oraz treść umowy, która określała cenę imprezy turystycznej w USD, roszczenie z którym wystąpił powód do Sądu Rejonowego w Nysie, wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez tamten Sąd, było w pełni uzasadnione. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości ani sporu pomiędzy stronami co do tego, że w umowie z dnia 29.04.2914r. cenę imprezy turystycznej określiły one w dolarach amerykańskich, a nie w złotówkach. W każdym przypadku zatem, jeśli była ona faktycznie wpłacana w złotówkach, to w przeliczeniu na USD wg kursu NBP z daty spełnienia świadczenia, także przez stronę pozwaną wobec powoda (a nie tylko powoda wobec strony pozwanej). Podkreślenia wymaga fakt, że wzór umowy przygotowało samo pozwane Biuro (...), a powód wykupując wycieczkę jedynie przystąpił do tej umowy, akceptując jej warunki, w tym także określenie ceny imprezy w USD. Konsekwencją powyższego jest obowiązek respektowania wskazanej zasady walutowości przez obie strony umowy – zarówno powoda jako klienta Biura (konsumenta), jak i przez pozwane Biuro Usług (...) (jako przedsiębiorcy). Natomiast stanowisko prezentowane przez stronę pozwaną stwarza sytuację całkowitej nierówności stron tejże umowy, bowiem każe powodowi spełniać świadczenie w przeliczeniu na dolary wg kursu z daty dokonywania płatności za wycieczkę, a jednocześnie zakłada możliwość decydowania przez stronę pozwaną – zapewne w zależności od tego, w którą stronę nastąpiła zamiana kursu USD w przeliczeniu na PLN – do wyłącznego decydowania o tym, w jakiej walucie będzie realizowało swoje zobowiązanie wobec powoda, w związku z rozwiązaniem umowy bez winy obu stron. W efekcie istota rozwiązania przyjętego w umowie, a mianowicie określenie ceny imprezy turystycznej w USD powoduje konieczność każdorazowego przeliczenia dokonywanych płatności (zobowiązań obu stron) wg średniego kursu USD ogłaszanego przez NBP, obowiązującego w dacie realizowania płatności. Powyższe stanowisko zaprezentowane przez Sąd II instancji stosownie do wskazywanego przepisu art. 358 k.c. powoduje konieczność zmiany zaskarżonego orzeczenia. Natomiast zważywszy na treść wskazanego przepisu art. 358 § 2 zd. 2 in fine k.c., należałoby zasądzić, stosownie do wskazanego przepisu w zw. z art. 316 § 1 k.p.c., różnicę pomiędzy należną powodowi od strony pozwanej równowartość ceny wycieczki wyrażoną w USD w przeliczeniu na złotówki, wg średniego kursu NBP z dnia wyrokowania przez Sąd Okręgowy. Kurs ten na dzień orzekania wynosił 3.5921 zł /1 USD. Cena wycieczki wynosiła od osoby 2.952,04 USD, co wg kursu NBP z daty orzekania przez Sąd Okręgowy daje sumę 10.604,02 zł. Pozwane Biuro zwróciło powodowi przed procesem kwotę 4.490,83 zł (jako połowa kwoty 8.981,67 zł), co daje różnicę w kwocie 811,17 zł, którą mógłby zasadzić Sąd Okręgowy zgodnie z wyżej wskazaną regułą wynikającą z art. 358 § 2 zd. 2 k.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. Żądanie pozwu i apelacji jednak, które wiązało Sąd Okręgowy (art. 378 § 1 k.p.c.), określone zostało na kwotę 619,76 zł, a zatem mieściło się w wyżej wskazanej sumie. Stąd też zmiany wyroku dokonano w granicach apelacji, zasądzając tym samym ostatecznie od strony pozwanej na rzecz powoda żądaną kwotę 619,76 zł. Jeśli chodzi o wymagalność ustawowych odsetek od zasadzonego świadczenia (art. 481 k.c.), zgodnie z żądaniem pozwu zasądzono je od dnia jego wniesienia, tj. od 29.10.2014r., stosownie do przepisu art. 455 k.c. i uwzględniając przy tym fakt, że powód wcześniej już wzywał stronę pozwaną do zapłaty, a ta odmówiła. Konsekwencją uwzględnienia żądania pozwu było obciążenie strony pozwanej przegrywającej proces przed Sądem I instancji kosztami procesu, w efekcie zmiany orzeczenia Sądu Rejonowego, na podstawie art. 98 w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) – Dz.U. z 2013 r. poz.
- Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na podstawie art.385 k.p.c., orzekł jak w punkcie
- sentencji. Zawarte w punkcie
- orzeczenie o kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym, zasądzające od przegrywającej to postępowanie strony pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania apelacyjnego znajduje swą podstawę prawną w przepisie art. 98 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. Na kwotę tę składa się 30 zł opłaty od apelacji oraz 90 zł kosztów zastępstwa procesowego.