Sygn. akt III AUa 1076/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2016 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Szwagierczak Sędziowie: SSA Alicja Podczaska (spr.) SSO del. Ewa Preneta-Ambicka Protokolant st.sekr.sądowy Maria Piekiełek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na rozprawie sprawy z wniosku (...).pl S.A. z/s w R. z udziałem zainteresowanego: W. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o podleganie ubezpieczeniu społecznemu na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt IV U 2773/14 I o d d a l a apelację, II z a s ą d z a od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. na rzecz (...).pl S.A. z/s w R. kwotę 180 zł ( sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa pr o cesowego w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 października 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. stwierdził , że W. J. jako zleceniobiorca u płatn i ka M. (...) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rent o wym oraz wypadkowemu w okresie od 30 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. i ustalając podstawę wymiaru tych składek . Organ rentowy uzasadnił , że płatnik 26 sierpnia 2010 r. zawarł z w/w umowę o dzieło , przedmiotem której było przygotowanie i przeprowadzenie szkolenia nt. (...) musi zarabiać”, w łącznym wymiarze 80 godzin lekcy j nych. Dzieło miało być wykonane w okresie od 30 sierpnia 2010 r. do 31 gru d nia 2010 r. Za wykonanie umowy określono wynagrodzenie w wysokości 17 400 zł. Powołując art. 627 k. c. i 734 §1 k. c. Zakład stwierdził , że cechy z a wartej z ubezpieczonym umowy o dzieło pozwalają na zakwalifikowanie jej jako umowy zlecenia głównie ze względu na fakt , iż zobowiązanie polegało na st a rannym działaniu w oderwaniu od rezultatu . Czynności wykonywane przez W i tolda J. były realizowane w ramach umowy starannego działania , maj ą cych charakter umowy zlecenia , która stanowi podstawę do objęcia ubezpi e czeniami społecznymi . Konsekwencją powyższej decyzji były kolejne decyzje wydane w dniu 16 października 2014 r. , którymi ZUS ustalił dla płatnika M. (...) kwoty n a leżnych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pr a cowniczych . Odwołanie od powyższych decyzji wniósł płatnik składek M. (...) z siedzibą w R. zarzucając naruszenie prawa materialnego a to art. 734 k. c. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne ustalenie organu rentowego przyjmujące , iż w istocie zawarta z W. J. umowa była umową zl e cenia . Odwołujący się wskazał , ze istotą zawartej pomiędzy płatnikiem a W. J. umowy było osiągnięcie rezultatu w postaci przeprowadzenia przygotowanych wcześniej i opracowanych samodzielnie przez wykonawcę szkoleń a nie jedynie starania by szkolenia zostały przeprowadzone . W. J. otrzymał wynagrodzenie dopiero w dniu zakończenia wszystkich wykładów tj . 31 grudnia 2014 r. , po zweryfikowaniu poziomu merytorycznego uczestników i po przekazaniu kompletu materiałów dydaktycznych , na które udzielono wcześniej licencji . Błędne ustalenie , że strony łączyła umowa zlecenia skutkowało również błędnym ustaleniem składek na ubezpieczenia społeczne , Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych . Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji . (...) Oddział w R. wniósł o ich oddalenie odwołania , podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach . Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego W. J. , który poparł stanowisko odwołującego się . Sąd połączył sprawy z odwołań M. (...) z siedzibą w R. od decyzji ZUS do wspólnego rozpoznania , rozstrzygnięcia i prowadzenia . Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny sprawy : Firma (...).PL prowadzi internetową sprzedaż towarów .M. PL (...). z o. o. z dniem 3 października 2012 r. została przekształcona w M. (...) S.A. W połowie 2010 r. współwłaściciel firmy (...) nawiązała kontakt z W. J. , poleconego jako specjalistę w zakresie sprzedaży . Firma potrzebowała osoby , która udzieliłaby pomocy w zbudowaniu działu marketi n gu i sprzedaży na portalu M. (...) . W dniu 26 sierpnia 2010 r. strony zawarły umowę nazwaną umowa o dzi e ło w której wykonawca zobowiązał się do przygotowania i przeprowadzenia szkolenia pt. (...) musi zarabiać” w łącznym wymiarze 80 godzin lekcy j nych w okresie od 30 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Wykonanie umowy obejmować miało opracowanie koncepcji szkolenia , przygotowanie konspektu szkolenia i materiałów dydaktycznych i przeprowadzenie szkolenia . Wykona w ca udzielił zamawiającemu licencji na wykorzystanie przedstawionych materi a łów szkoleniowych oraz przekazał oświadczenie o ochronie praw autorskich . Strony ustaliły w umowie również , że za realizację przedmiotu umowy wyk o nawca otrzyma wynagrodzenie w wysokości 17 400 zł na podstawie przedst a wionego rachunku . Tematy opracowane przez W. J. obejmowały swym zakresem zagadnienie pracy w zespole sprzedaży , skuteczną sprzedaż i marketing . M a teriały zostały przygotowane tylko i wyłącznie na to szkolenie i wykorzystyw a ne były tylko na szkoleniach w firmie. Szkolenie obejmowało wykłady , warszt a ty , indywidualne rozmowy z pracownikami . W. J. przeprowadził 4 szkolenia , każde z nich trwało 2 dni rob o cze po około 8 godzin. Po zakończonym szkoleniu przeprowadził test spra w dzający wiedzę i umiejętności pracowników . Rezultatem zawarcia tej umowy było zwiększenie sprzedaży poprzez podniesienie skuteczności w pozyskiw a niu klientów, zwiększenie zatrudnienia w firmie . Za wykonane dzieło w oparciu o przedstawiony zgodnie z umową r a chunek w dniu 31 grudnia 2010 r. zamawiający wypłacił W. J. w y nagrodzenie w wysokości 17 400 zł brutto . W. J. w tym czasie nie posiadał innego tytułu podlegania ube z pieczeniom społecznym . Nie był zatrudniony , ani też nie prowadził działaln o ści gospodarczej polegającej na prowadzeniu tego typu szkoleń . W poprze d nim miejscu pracy był dyrektorem regionu d/s rozwoju struktury sprzedażowej doradców finansowych . U płatnika M. (...) z siedzibą R. w czerwcu 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrolę w zakresie m.in. prawidłowości zgłaszania do ubezpieczenia społecznego, ustalania uprawnień i rozl i czania składek. Wskutek ustaleń kontrolnych ZUS sporządził protokół z 27 czerwca 2014 r. w którym m.in. wskazał , że płatnik składek nie zgłosił W. J. do ubezpieczenia społecznego , nie deklarował i nie obliczał składek od umowy cywilnoprawnej która w ocenie ZUS zgodnie z treścią charakterem czynności miała cechy umowy zlecenia i podlegała obowiązkowi ubezpieczenia. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny jako bezsporny . W ocenie Sądu Okręgowego spór w sprawie sprowadzał się do ustalenia czy zainteresowany W. J. posiadał tytuł do objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym ze względu na zatrudnienie przez płatnika składek M. (...) na podstawie umowy zlecenia . Między stronami doszło do zawarcia umowy nazwanej umową o dzieło , która według organu rentowego w istocie była umową zlecenia . Z treści art. 6 ust. 1 pkt.4 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o sy s temie ubezpieczeń społecznych wynika obowiązkowemu ubezpieczeniu emer y talnemu , rentowemu , chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby świa d czące pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług , do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia . Natomiast umowa o dzieło nie stanowi obowiązkowego tytułu ube z pieczenia społecznego . Zdaniem Sądu o tym jaką umowę chcą zawrzeć, decydują strony zgodnie z wynikającą z art. 353 1 k. c. zasadą swobody umów . Zasada ta polega w pierwszej kolejności na możliwości wyboru przez strony rodzaju stosunku prawnego, który będzie je łączył . ZUS jednak ma możliwości zakwestionowania ważność formalnie zawa r tej umowy na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych ( por. wyrok z dnia 23.02.2005 r. III UK 200/04 , OSNP 2005/18/292 ) , w tym także przedmiotowej umowy o dzieło , przy czym winien wskazać czy czyni tak gdyż zawarta umowa była pozorna w świetle treści art. 83 §1 k. c. a faktycznie strony zawarły umowę zlecenia czy też ich nieważność wynika z przepisu art. 58 k. c. – takiego wsk a zania organ rentowy nie zawarł w decyzji . Sąd Okręgowy podzielił wyrażone w dotychczasowej judykaturze pogl ą dy , że czynność prawna nie może jednocześnie zmierzać do obejścia prawa ( art. 58 § 1 k. c ) oraz być dokonana dla pozoru ( art. 83 § 1 k. c), a contrario - jeżeli w treści stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla danego stosunku , to nie można przyjąć , aby taki stosunek prawny łączył str o ny . Oceny , czy cechy charakterystyczne dla konkretnego stosunku prawnego mają charakter przeważający , należy dokonać na podstawie wszelkich ok o liczności sprawy , w tym także takich jak wola stron , wyrażona również w n a zwie , jaką strony nadały umowie . Sąd Okręgowy uznał , że na gruncie sporów dotyczących kwalifikowania umów cywilnoprawnych jako umów o pracę jednolicie przyjęto , że o treści stosunku prawnego łączącego strony decydują cechy charakterystyczne dla danego stosunku prawnego bez względu na nazwę umowy zawartej przez strony . Umowa o dzieło określona w art. 627 k. c jest typem umowy obejm u jącej odpłatne świadczenie usług określonego rodzaju . Elementami prze d miotowo istotnymi umowy o dzieło są określenie dzieła , do którego wykon a nia zobowiązany jest przyjmujący zamówienie , a także wynagrodzenia , do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający . Umowa o dzieło jest umową o „rezultat usługi”, w szczególności w odróżnieniu od umowy o pracę i um o wy zlecenia . W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest, aby starania przy j mującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego , indyw i dualnie oznaczonego rezultatu . Od umowy zlecenia umowę o dzieło odróżnia konieczność jej sfinal i zowania w każdym wypadku konkretnym i sprawdzalnym rezultatem , za który przysługuje wynagrodzenie . W wypadku umowy zlecenia rezultat nie jest elementem koniecznym , występuje natomiast jako zasada obowiązek osob i stego spełnienia świadczenia przez zleceniobiorcę , z uwagi na osobiste z a ufanie między stronami . Zlecenie odnosi się jedynie do dokonania określonej czynności prawnej i nie musi być odpłatne . W ocenie Sądu Okręgowego strony 26 sierpnia 2010 r. zawarły pisemną umowę o dzieło , której przedmiotem było przygotowanie i przeprowadzenie szkolenia pt. (...) musi zarabiać” w łącznym wymiarze 80 godzin lekcy j nych w okresie od 30 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Wykonanie umowy obejmować miało i faktycznie obejmowało opracowanie koncepcji szkolenia , przygotowanie konspektu szkolenia i materiałów dydaktycznych i przeprow a dzenie szkolenia a wykonawca czyli W. J. udzielił zamawiającemu l i cencji na wykorzystanie przedstawionych materiałów szkoleniowych i przek a zał oświadczenie o ochronie praw autorskich. W/w nie prowadził działalności gospodarczej , która obejmowałaby prowadzenie tego typu szkoleń . Korzystał z wiedzy i umiejętności w zakresie sprzedaży zdobytych podczas poprzedniego zatrudnienia . Dlatego zdaniem Sądu podjęte przez W. J. czynności zmierz a jące do przeszkolenia pracowników płatnika , forma tych czynności – wykłady , warsztaty , indywidualne szkolenie w oparciu o przygotowane samodzielnie i na wyłączność M. (...) materiały dydaktyczne a przede wszystkim jak ust a lono – rezultat w postaci wymiernie zwiększonej sprzedaży , ilości zamówień , co przełożyło się również na wzrost zatrudnienia wskazują , że istotnie strony zawarły umowę o dzieło. Mając powyższe na uwadze , Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 29 września 2015 r. na podstawie art. 477 14 § 2 k. p. c zmienił zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. i ustalił, że W. J. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypa d kowemu, a płatnik składek M. (...) nie jest obowiązany z tego tytułu do uiszczenia składek oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd wydał na podstawie art. 98 k. p. c i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461). Powyższy wyrok Sądu I instancji w całości zaskarżył apelacją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zarzucając naruszenie :
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.