oraz wskazał, że w przypadku, gdy do sądu wpływa odwołanie od decyzji organu rentowego złożone z przekroczeniem terminu określonego w art.
k.p.c., sąd ten winien zbadać, czy przytoczone przez odwołującego się okoliczności pozwalają na uznanie, iż przekroczenie tego terminu było od niego niezależne i czy nie jest nadmierne. Odwołanie bowiem można odrzucić tylko wówczas, gdy zostało wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego (art.
Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja została wydana w dniu 26 maja 2015 r., zaś odpis decyzji został doręczony pełnomocnikowi wnioskodawcy w trybie art. 139 k.p.c. w dniu 15 czerwca 2015 r. Natomiast pełnomocnik wnioskodawca złożył odwołanie dopiero w dniu 03 września 2015 r., a więc po upływie trzech miesięcy od otrzymania decyzji i ponad półtora miesiąca od upływu terminu 30 dni do wniesienia środka odwoławczego. W związku z powyższym Sąd ten uznał, że nastąpiło uchybienie terminu z art.
oraz, że przekroczenie tego terminu jest nadmierne. W ocenie Sądu Okręgowego wskazane w przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu okoliczności i fakty nie uzasadniają oraz nie usprawiedliwiają przekroczenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd ten stwierdził, że nie zaistniały żadne okoliczności, które wskazywałyby na przyczyny niezależne od odwołującego, działającego przez profesjonalnego pełnomocnika. Po pierwsze pełnomocnik nie wykazał, że nie otrzymał awizo od przedmiotowej decyzji, a to na nim ciąży obowiązek udowodnienia tego faktu, z którego wywodzi skutki prawne korzystne dla siebie (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.). Sam zaś zarzut nieskutecznego doręczenia na skutek błędnego zaadresowania korespondencji (wbrew prawu pocztowemu) Sąd pierwszej instancji uznał za nietrafny. Sąd ten wskazał, że rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych wydane na podstawie art. 47 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe wskazuje, że adresat ma być tak oznaczony, aby możliwa była jego prawidłowa identyfikacja. Zdaniem Sądu Okręgowego oznaczenie korespondencji cyt. „P. B. rep. przez radcę prawnego Z. K. Radcy prawnego ul. (...) (...)-(...) S.” umożliwiało prawidłowe doręczenie decyzji pełnomocnikowi wnioskodawcy na adres wskazany do akt ZUS, tym bardziej, że wcześniej korespondencja adresowana w ten sam sposób docierała bez problemu do pełnomocnika wnioskodawcy i była przez niego osobiści odbierana bez zastrzeżeń. Ponadto Sąd podniósł, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób, w jakiej dacie uzyskał informację o wydaniu zaskarżonej decyzji. Zeznając w charakterze świadka pełnomocnik wnioskodawcy nie był w stanie wskazać nawet w przybliżeniu, w jakiej dacie powziął telefoniczną wiadomość o wydaniu i doręczeniu zaskarżonej decyzji, na skutek której to wiadomości udał się wraz z wnioskodawcą do Inspektoratu ZUS po jej kopię. Ponieważ pełnomocnik wykazał jedynie, że kopię decyzji i koperty uzyskał w dniu 27 sierpnia 2015 r., w ocenie Sądu, nie wykazał zatem, iż wniosek o przywrócenie terminu i odwołanie został złożony faktycznie w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia jaką było powzięcie informacji, że decyzja została doręczona (art. 169 § 1 k.p.c.). W konsekwencji Sąd ten uznał, że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn zależnych od odwołującego się. Przyjmując, że uchybienie terminu w złożeniu odwołania nastąpiło w rozpoznawanej sprawie w wyniku naruszenia przez wnioskodawcę miernika obiektywnej staranności i ze znacznym jego przekroczeniem, na mocy art.
Uznając, że zachodzi po stronie odwołującego szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 k.p.c., na mocy tego przepisu Sąd ten orzekł jak w pkt 3 postanowienia. Powyższe postanowienie Sądu Okręgowego odwołujący zaskarżył w całości zażaleniem, zarzucając temu orzeczeniu naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art.
poprzez przyjęcie, że wniósł odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem rozpoznania odwołania od zaskarżonej decyzji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego, jako częściowo zasadne, podlegało uwzględnieniu w części, skutkując uchyleniem zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w zakresie jego pkt 1 i 2. W pozostałym zakresie zażalenie to podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. W pierwszej kolejności, wskazać należy, że postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia apelacji jest niezaskarżalne, przy czym z uwagi na fakt, że należy do kategorii postanowień, o których mowa w art. 380 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., strona w zażaleniu na odrzucenie apelacji może także skutecznie wnosić zarzuty przeciwko rozstrzygnięciu w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu, jeżeli rozstrzygnięcie to miało wpływ na odrzucenie apelacji (por. postanowienie S.N. z dnia 11 lutego 2000 r., III CKN 1084/99, LEX nr 529742). Wobec zawarcia w zażaleniu takiego wniosku (w oznaczeniu treści pisma procesowego) podlegało ono kontroli Sądu Apelacyjnego w niniejszym postępowaniu zażaleniowym Podkreślenia wymaga również, że w odrębnym postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych postępowanie o przywrócenie terminu w odniesieniu do odwołania, czyli pisma wszczynającego postępowanie, nie jest stosowane. Sąd z urzędu, w trakcie wstępnego badania sprawy dokonuje nie tylko sprawdzenia zachowania przez stronę terminu do wniesienia odwołania, ale także - w przypadku stwierdzenia opóźnienia - ocenia jego rozmiar oraz przyczyny. Sąd ma dyskrecjonalną możliwość potraktowania spóźnionego odwołania tak, jakby zostało wniesione w terminie, jeżeli przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1999 r., II UKN 588/99, LEX nr 45295). Nie sposób również nie zwrócić uwagi, że użyte w art.
pojęcie niezależnych od strony przyczyn uchybienia terminowi jest sformułowaniem szerszym od braku winy w rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c., który w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych - w postępowaniu o przywrócenie terminu w odniesieniu do odwołania, czyli pisma wszczynającego to postępowanie, nie znajduje zastosowania, pozwalając na uwzględnienie także niektórych przyczyn zawinionych. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lutego 2014 r., III AUz 3/14, LEX nr 1425405). Tym samym w przypadku wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, w przypadku stwierdzenia przez Sąd Ubezpieczeń Społecznych, że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się, Sąd ten nadaje sprawie dalszy bieg, zaś jeżeli jedna z tych przesłanek, wynikających z treści art.
Nieprawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji w pkt 1 zaskarżonego postanowienia „odmówił przywrócenia uchybionego terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 26 maja 2015 r.”. Zgodnie z art.
k.p.c., termin miesięczny do wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego rozpoczyna bieg od dnia doręczenia tej decyzji jej adresatowi. Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się ( § 3 art.
Ocena nadmierności opóźnienia powinna być odniesiona do końcowej daty miesięcznego terminu na wniesienie odwołania, a zatem opóźnienie powinno być liczone nie od daty otrzymania decyzji organu rentowego, lecz od końca terminu na wniesienie odwołania ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r., II UK 340/13, LEX nr 1446448) . Nie budzi zatem wątpliwości, że dla stwierdzenia, czy termin ten został zachowany podstawowe znaczenie ma ustalenie daty doręczenia decyzji odwołującemu się. W tym zakresie kierować należy się regułami ustanowionymi w postępowaniu administracyjnym, a nie postępowaniu cywilnym jak stwierdził Sąd Okręgowy, albowiem faza poprzedzająca postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter postępowania administracyjnego. Decyzje, co do indywidualnych spraw z tego zakresu wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn.). Fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, iż otrzymała je właściwa osoba (art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a.) lub że spełnione zostały warunki określone w art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze). Nieskuteczne doręczenie zastępcze w ogóle zatem nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W takiej sytuacji za datę doręczenia uznać należy dzień, w którym adresat faktycznie otrzymał decyzję lub się z nią zapoznał (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2015 r., I UK 271/14, LEX nr 1682200 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2009 r., II UK 81/09, OSNP 2011 nr 11-12, poz. 166). Nieprawidłowo zatem Sąd Okręgowy przyjął, że doręczenie pełnomocnikowi odwołującego odpisu zaskarżonej decyzji nastąpiło skutecznie w dniu 15 czerwca 2015 r. w trybie art. 139 k.p.c. Skarżący w zażaleniu zarzucił przede wszystkim wadliwość doręczenia decyzji przesyłki, co spowodowało, że termin do jej zaskarżenia nie rozpoczął biegu. Stanowisko to jest uzasadnione. Zgodnie z art. 44 k.p.a.: § 1 W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. §
Odnosząc się natomiast do zażalenia w części, w jakiej P. B. kwestionuje pkt 3 zaskarżonego postanowienia w zakresie odstąpienia od obciążania go kosztami zastępstwa procesowego wskazać należy, że w tym zakresie nie jest pokrzywdzony tym postanowieniem (gravamen), a w konsekwencji nie ma interesu prawnego w jego zaskarżeniu. Wobec braku interesu prawnego skarżącego w kwestionowaniu pkt 3 zaskarżonego postanowienia, jego zażalenie w tym zakresie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 370 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. Rozpoznanie niezaskarżalnego postanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu rentowego, w razie uwzględnienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu tego odwołania, polegało na uchyleniu postanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2006 r., I UZ 40/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 57). Z tych względów należało zmienić zaskarżone postanowienie w tej części. Równocześnie należało uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia odwołania. Sąd Apelacyjny kierując się przepisem art. art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., orzekł jak w punkcie pierwszym, a na podstawie art. 373 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. jak w punkcie drugim sentencji. SSA Aleksandra Urban SSA Iwona Krzeczowska-Lasoń SSA Jerzy Andrzejewski
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.