Sygn. akt I ACa 365/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2015 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Wiesława Kaźmierska Sędziowie: SSA Danuta Jezierska (spr.) SSA Artur Kowalewski Protokolant: sekretarz sądowy Piotr Tarnowski po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 roku na rozprawie w Szczecinie sprawy z powództwa Związku (...) w W. przeciwko "(...)" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o ochronę praw autorskich na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 stycznia 2015 roku, sygn. akt I C 1281/14 uchyla zaskarżony wyrok w punktach pierwszym oraz trzecim i umarza postępowanie co do kwoty 26.661,60 (dwadzieścia sześć tysięcy sześćset sześćdziesiąt jeden złotych i sześćdziesiąt groszy) a w pozostałej części sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. A. Kowalewski W. Kaźmierska D. Jezierska Sygn. akt I ACa 365/15 UZASADNIENIE Powód Związek (...) w W. wniósł o o zasadzenie od pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S., na podstawie art. 79 ust. 1 pkt. 2 lit. b w z w. z art. 100 i 101 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r., o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tytułem bezumownego korzystania z praw do artystycznych wykonań, kwoty 39.992,40 zł stanowiącej trzykrotność wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne za udzielenie przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu w okresie od 1 września 2011 r., do 31 lipca 2014 r., z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz z kosztami procesu według norm przepisanych. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 13 października 2014 r., w sprawie sygn. akt I Nc 366/14, Sąd Okręgowy w Szczecinie orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Pozwana w sprzeciwie wniosła o oddalenie powództwa w całości, podnosząc zarzut niewykazania przez powoda spełnienia przesłanek warunkujących odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanej na podstawie przywołanych przepisów, tj. brak naruszenia autorskich praw majątkowych powoda, brak szkody i związku przyczynowego oraz brak obowiązku podpisania przez pozwaną umowy o publicznie odtwarzanie utworów muzycznych i słowno - muzycznych ze względu na fakt, iż pozwana nie dokonuje i dokonywała publicznie odtworzeń utworów muzycznych i słowno - muzycznych artystów - wykonawców, których reprezentuje powód, a z ostrożności procesowej, pozwana podniosła zarzut błędnie wyliczonej kwoty wynagrodzenia dochodzonego przez powoda oraz niewykazania przez powoda winy pozwanej, co oznacza bezpodstawność żądania wynagrodzenia w potrójnej wysokości. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził od pozwanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na rzecz powoda Związku (...) w W. kwotę 39.992,40 zł z ustawowymi odsetkami do dnia 21 października 2014 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałej części oraz orzekł o kosztach procesu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Stowarzyszenie Związek (...) jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Minister Kultury i Sztuki decyzją z dnia 14 lutego 1995 r., udzielił powodowi zezwolenia na podjęcie działalności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Zgodnie z § 8 statutu, celem (...) jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych (...) praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnień wynikających z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, popularyzowanie działań artystów wykonawców oraz ułatwianie rozwoju tych działań oraz udzielanie pomocy materialnej osobom fizycznym, będącym członkami zwyczajnymi lub członkami-kandydatami, w miarą potrzeb i możliwości. Pozwana prowadzi hotel, którego pokoje wyposażone są w instalację do odbioru programów telewizyjnych i odbiorniki RTV. Odbiorniki telewizyjne, znajdujące się w pokojach hotelowych, są w nich na stałe zamontowane. Każdy gość hotelowy, nawet jeśli nie zamierza korzystać z odbiornika, otrzymuje pokój, w którym znajduje się odbiornik TV stanowiący stałe wyposażenie pokoju. Pozwana jest właścicielem 20 odbiorników telewizyjnych, znajdujących się w hotelu prowadzonym przez nią. W dniu 4 listopada 2012 r., zawarła umowę użyczenia tych odbiorników telewizyjnych, ze Stowarzyszeniem (...) w G., które przyjęło te odbiorniki do „bezpłatnego używania w ramach realizowania celów dla których działa”. Biorący do używania zobowiązał się w umowie do nieodpłatnego użyczania telewizorów gościom hotelu prowadzonego przez pozwaną, do ich własnego osobistego użytku, na czas pobytu w obiekcie. Umowa została zawarta na czas nieoznaczony. W styczniu 2013 r., powód przedstawił pozwanej ofertę umowy generalnej na korzystanie z artystycznych wykonań, w której zaproponował preferencyjną stawkę 9 zł miesięcznie za jeden pokój, a więc 180 zł miesięcznie za wszystkie pokoje. Należność za okres poprzedni powód ustalił w tej ofercie na kwotę 1.440 zł do zapłaty jednorazowo, w terminie do 28 lutego 2013 r. Pozwana nie przyjęła warunków umowy, nie podpisała jej i nie odesłała powodowi. Odbiorniki telewizyjne w hotelu prowadzonym przez pozwaną są nieodpłatnie oddawane w użytkowanie gościom hotelowym na czas ich pobytu w hotelu. Gość wypożycza odbiornik do własnego, osobistego użytku, co potwierdza własnym podpisem na karcie meldunkowej. Transakcja ta dokonywana jest przez pracowników hotelu, przy czynności meldunkowej. Te same zasady dotyczą pracowników, którzy mogą odtwarzać programy telewizyjne i radiowe wyłącznie pod nieobecność gości hotelowych. Odtwarzana muzyka pochodzi z płyt zakupionych w Stowarzyszeniu (...). W dniu 2 lipca 2001 r., Związek Stowarzyszeń (...) ustalił tabelę stawek. W tabeli II określono stawki wynagrodzeń minimalnych za korzystanie z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych na polu odtworzeń publicznych, przy pomocy egzemplarzy wprowadzonych do obrotu. W hotelach, pensjonatach ośrodkach wypoczynkowych, w przypadku odtwarzania w pokojach, stawka netto wyniosła 5 zł za audio i 10 zł za video za jeden pokój miesięcznie, lub 0,1 % od wpływów. Komisja Prawa Autorskiego, orzeczeniem z dnia 18 lipca 2001 r., po rozpoznaniu wniosku Związku Stowarzyszeń (...) z dnia 5 lutego 2001 r., o zatwierdzenie „Tabel stawek Związku Stowarzyszeń (...)” postanowiła zatwierdzić tabele: I, II oraz VI. W hotelach, pensjonatach i ośrodkach wypoczynkowych, w przypadku odtwarzania w pokojach, za rok 2013, stawka netto wynagrodzenia minimalnego za korzystanie z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych na polu odtworzeń publicznych przy pomocy egzemplarzy wprowadzonych do obrotu wynosi 8,40 zł za audio i 18,40 zł za video za pokój miesięcznie lub 0,1 % od wpływów. W roku 2012, stawka netto tego wynagrodzenia minimalnego wynosiła 8,20 zł za audio i 18 zł za video za pokój miesięcznie lub 0,1 % od wpływów. W roku 2011, stawka netto wynagrodzenia minimalnego wynosiła 7,90 zł za audio i 17,30 zł za video za pokój miesięcznie lub 0,1 % od wpływów. Stawka procentowa stosowana jest tam, gdzie nie ustalono stawki zryczałtowanej lub na żądanie użytkownika. Jej podstawę stanowią wpływy brutto z działalności, z którą związane jest odtwarzanie artystycznych wykonań. Sąd Okręgowy mając na uwadze takie ustalenia uznał powództwo za uzasadnione. Wskazał, że stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów w postaci dokumentów przedstawionych przez strony, tj. statutu, pisma z dnia 19 października 2012 r., orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia 18 lipca 2001 r., tabel stawek. Sąd wziął też pod uwagę umowę z dnia 4 listopada 2012 r., przedstawioną przez stronę pozwaną. Wszystkim dokumentom Sąd dał wiarę wskazując, że nie były przez żadną ze stron kwestionowane. Zdaniem Sądu stan faktyczny w sprawie był w zasadzie między stronami bezsporny, zaś spór sprowadzał się do jego odmiennej oceny prawnej, zaprezentowanej przez każdą ze stron. Podkreślił, że legitymacja powoda do wystąpienia z pozwem wynika z art. 104 i 105 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz statut pozwanej. Ponadto pozwana nie zaprzeczyła uprawnieniu powoda do wystąpienia z niniejszym pozwem. Wskazując i dokonując analizy art. 79 ust 1 pkt 3 lit. b oraz art. 100 w zw. z art. 23- 25 wskazanej wyżej ustawy Sąd podkreślił, że powód mógł wybrać sposób realizacji swojego roszczenia wobec pozwanej, z treści przepisu nie wynika bowiem obowiązek dochodzenia w przypadku w nim wskazanym, odszkodowania na zasadach ogólnych. Decydując się na dochodzenie trzykrotności wynagrodzenia, powód powinien wykazać, że pozwana mogła odbierać i rozpowszechniać za pomocą anteny, czy sieci kablowej utwory nadawane w radiu lub telewizji drogą satelitarną albo naziemną, w miejscu ogólnodostępnym i że pozwana z tego tytułu osiągała korzyść majątkową. Powód winien też wykazać na czym polegało zawinienie powódki. W ocenie Sądu powód wykazał, że pozwana posiadając instalację do odbioru programów telewizyjnych, przy wyposażeniu każdego pokoju hotelowego w odbiornik telewizyjny mogła odbierać i rozpowszechniać pomiędzy gośćmi hotelu utwory nadawane w telewizji, w tym utwory muzyczne i słowno - muzyczne artystów - wykonawców, których reprezentuje powód. Taki sposób odtwarzania i rozpowszechniania utworów, a wiec poprzez instalację do odbioru programów telewizyjnych w pokojach hotelowych, należy uznać za publiczny. Nie budzi również wątpliwości, że pozwana osiągała z tego tytułu wymierną korzyść ekonomiczną. Możliwość odbioru programów telewizyjnych podnosi standard obiektu, a zatem cenę za pobyt w nim i w konsekwencji zwiększa zysk prowadzącego hotel. Przytoczył też w tym zakresie poglądy doktryny i orzecznictwa. Podkreślił, że z ustawy o usługach turystycznych wynika, jakie wymagania powinny spełniać poszczególne obiekty, w celu zaszeregowania ich do konkretnej kategorii. Szczegółowe wymagania, jakie powinien spełniać konkretny obiekt zostały wymienione w załączniku Nr 1 do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r., w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie. Z treści tabeli stanowiącej załącznik, wynika że każdy hotel i motel, bez względu na kategorię, musi być wyposażony w instalację umożliwiającą odbiór programów radiowych i telewizyjnych. Brak instalacji powoduje utratę możliwości zakwalifikowania obiektu, jako hotelu, czy motelu. W obiektach jedno i dwu gwiazdkowych, instalacja musi umożliwiać odbiór programów telewizyjnych, co najmniej w miejscu ogólnodostępnym. Przy pozostałych kategoriach, a więc trzy i więcej gwiazdkowych, każda jednostka mieszkalna musi być wyposażona w możliwość odbioru programu telewizyjnego. Pozwana jako hotel trzygwiazdkowy musiała zatem zapewnić możliwość odbioru programu telewizyjnego w każdej jednostce mieszkalnej. Brak instalacji do odbioru w jednostkach mieszkalnych spowoduje utratę przez hotel jednej gwiazdki. Zapewnienie instalacji umożliwiającej odbiór programów telewizyjnych w jednostce mieszkalnej polega między innymi na tym, że w każdej jednostce musi znajdować się odbiornik telewizyjny i to właściciel hotelu jest obowiązany go zapewnić, jako część instalacji umożliwiającej odbiór. Zakwalifikowanie hotelu do konkretnej kategorii wiąże się z ceną pokoju. Skoro hotel zaszeregowano do kategorii obiektów trzygwiazdkowych, za jego wynajem można uzyskać wyższą stawkę, niż za pokój w obiekcie niższej kategorii. Z tych względów Sąd uznał zarzuty pozwanej o braku publicznego odtwarzania utworów za nieuzasadnione. Za nieuzasadniony uznał także zarzut braku wpływu instalacji do odbioru programów telewizyjnych na korzyści majątkowe pozwanej, związane z prowadzeniem hotelu. Pozwana twierdziła, że posiadanie takiej instalacji i możliwość odbioru programów nie powoduje, że osiąga dodatkowe korzyści materialne i okoliczności te winna wykazać powódka. Zdaniem Sądu to jednak pozwana powinna wykazać, że rozpowszechnianie przez nią utworów na terenie hotelu nie przynosi wymiernych korzyści ekonomicznych i powołał się w tym zakresie na poglądy orzecznictwa. W sytuacji, gdy pozwana nie wykazała, że instalacja do odbioru programów telewizyjnych nie przynosi wymiernych korzyści, zdaniem Sądu należało przyjąć, że pozwana takie korzyści odnosi. Odnosząc się do zarzutu braku zawinienia, Sąd dokonał analizy pojęcia winy i bezprawności i doszedł do przekonania, że zawinienie pozwanej polegało na podjęciu świadomych działań zmierzających do uniknięcia realizacji jej obowiązku wobec pozwanej, wynikającego z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Pozwana była świadoma ciążącej na niej odpowiedzialności wobec pozwanego, skoro zwarła umowę użyczenia ze Stowarzyszeniem (...) na podstawie, której oddała w używanie Stowarzyszeniu znajdujące się w hotelu (...) odbiorniki RTV. Nie zaprzeczyła, że w 2012 r., w chwili oddania odbiorników w bezpłatne używanie, była ich właścicielem. Podkreślił, że pozwana godziła się na korzystanie z odbiorników przez swoich gości, a zatem do pokoi hotelowych dostarczała sygnał umożliwiający odbieranie konkretnej emisji. Trudno dopatrzyć się jakiegokolwiek celu umowy zawartej pomiędzy pozwaną, a Niezależną Fonografią Polską, skoro żadna ze stron nie odnosiła żadnych korzyści z niej wynikającej, poza próbą obejścia przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Pozwana nie wykazała by stowarzyszenie, z którym zawarła umowę, posiadało jakąkolwiek licencję, umożliwiającą pozwanej publiczne odtwarzanie utworów. Niewyjaśnione pozostało jakie konkretnie odbiorniki zostały przez pozwaną przekazane. Zatem, zdaniem Sądu, umowa została zawarta w celu uniknięcia przez pozwaną obowiązku ponoszenia opłat, zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych, podmiotowi uprawnionemu. Za nieistotną Sąd uznał kwestię stosunku prawnego, na podstawie którego goście hotelowi mogli korzystać z odbiorników telewizyjnych, skoro w pokojach hotelowych, należących do pozwanej była możliwość odtwarzania za pomocą tych odbiorników emitowanych programów. Powód zaś nie miał obowiązku wykazania powstania szkody, ani związku przyczynowego pomiędzy szkodą i działaniem pozwanej, które szkodę spowodowało, gdyż dokonał wyboru roszczenia i domagał się zasądzenia trzykrotności wynagrodzenia za okres od 1 września 2011 r., do 31 lipca 2014 r. Sąd nadto wskazał, że pominął dowód z przesłuchania w charakterze świadka T. B., na okoliczność sposobu korzystania z odbiorników w hotelu prowadzonym przez pozwaną oraz kto i jakie korzyści z tego uzyskuje, gdyż biorąc pod uwagę zawarta umowę, nie zmierzał on do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Pozostałe okoliczności, a mianowicie, kto i jakie korzyści z takiego użytkowania uzyskuje nie mogły mieć dla sprawy znaczenia, skoro pozwana nie przedstawiła żadnego na ten temat twierdzenia, i przytoczył art. 227 k.p.c. i art. 232 k.p.c. Podkreślił, że skoro pozwana nie wskazała nawet kto i jakie korzyści uzyskuje z umowy z dnia 4 listopada 2012 r., a powód nie mógł odnieść się do tych twierdzeń, postępowanie dowodowe w tym zakresie, było niecelowe. Ponadto okoliczność kto i w jakiej ewentualnie wysokości odnosi korzyść z umowy z 4 listopada 2012 r., nie miała dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy żadnego znaczenia, tym bardziej że z treści przedstawionej umowy nie wynikała żadna korzyść dla żadnej ze stron umowy. Sąd nie podzielił też zarzutu pozwanej co do nieprawidłowego wyliczenia należności,. Wskazał, że w Umowie Generalnej przedstawionej pozwanej w styczniu 2013 r., powód zaproponował inne, preferencyjne stawki, niemniej jednak obowiązywały one tylko w przypadku przystąpienia przez pozwaną do tej umowy. W innym wypadku, powód mógł dochodzić należnego roszczenia według obowiązujących stawek. Pozwana nie zakwestionowała obowiązywania tabel przedstawionych przez powoda, w okresach przez niego wskazanych, jak i faktu ich zatwierdzenia. Nie zakwestionowała też liczby pokoi dla których należność została wyliczona. Sąd uznał wyliczenia powoda za prawidłowe w całości i zasądził dochodzoną pozwem kwotę 39.992,40 zł, jako trzykrotność wynikającej z wyliczeń według stawek kwoty 13.330,80 zł za okres od 1 września 2011 r., do końca lipca 2014 r. Za częściowo nieuzasadnione Sąd uznał powództwo co do odsetek przyjmując, ze należą się one od dnia doręczenia nakazu zapłaty. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się pozwana. Zaskarżyła wyrok w części, co do punktu I i III zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tj.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.