Sygn. akt XVII AmE 66/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: SSO Hanna Kulesza Protokolant: sekretarz sądowy Irmina Bartochowska po rozpoznaniu 3 marca 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej na skutek odwołania (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. od Decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 30 marca 2015 r. znak: (...)
(11)/ (...) Prezes URE nałożył karę pieniężną na przedsiębiorcę w wysokości 100.000,00 zł za prowadzenie działalności w zakresie szerszym niż wynikającym z posiadanej koncesji. ( okoliczność bezsporna) Zawiadomieniem z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz z 17 maca 2015 r. Prezes URE w oparciu o art. 10 § 1 k.p.a powiadomił przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i prawie do złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień - z prawa tego przedsiębiorca nie skorzystał. (dowód zawiadomienie k. 582, 587 akt administracyjnych.) Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy oraz w aktach przesłanych przez organ regulacyjny Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Powód nie kwestionował okoliczności , iż dokonywał sprzedaży paliw na stacjach paliw w miejscowościach R. , O., Ł., S. , R. i P. wbrew zapisom obowiązujących wówczas warunków posiadanej koncesji. W ocenie powoda prowadzenie działalności w szerszym zakresie niż wynikający z koncesji nie stanowi jednakże naruszenia warunków koncesji a jego czyn należałoby zakwalifikować jako wykonywanie działalności bez koncesji, który nie podlega karze pieniężnej na podstawie art. 56 ust 1 pkt 12 ustawy –Prawo energetyczne. Z treści punktu 2.
- Warunki ogólne zmienionej koncesji, w dniu 16 maja 2013 r, umieszczono warunek koncesji 2.1.
- o treści, że: Koncesjonariusz będzie wykonywał działalność objętą niniejszą koncesją przy wykorzystaniu stacji paliw zlokalizowanej przy ul. (...), (...)-(...) S. przy wykorzystaniu naczepy cysterny nr identyfikacyjny (VIN): (...) oraz przy wykorzystaniu infrastruktury technicznej innych (...), która to infrastruktura nie jest eksploatowana przez Koncesjonariusza”, zaś w brzmieniu od 26 września 2014 r. o treści: „ Koncesjonariusz będzie wykonywał działalność objętą niniejszą koncesją przy wykorzystaniu stacji paliw zlokalizowanej przy ul. (...), (...)-(...) S.( za wyjątkiem gazu płynnego) i przy ul. (...), (...)-(...) R., przy wykorzystaniu naczepy cysterny nr identyfikacyjny (VIN): (...) oraz przy wykorzystaniu infrastruktury technicznej innych (...), która to infrastruktura nie jest eksploatowana przez Koncesjonariusza”. Natomiast zgodnie z brzmieniem punktu 2.4.1 koncesji: ,,Koncesjonariusz jest obowiązany zawiadomić Prezesa URE o istotnych zmianach dotyczących wykonywanej działalności objętej niniejszą koncesją ( w tym w szczególności nazwy siedziby, numeru w rejestrze przedsiębiorców, numeru identyfikacji podatkowej, rozszerzenia bądź ograniczenia zakresu tej działalności nie później niż 14 dni od dnia ich powstania” . Z powyższych zapisów wynika, że powód był uprawniony do prowadzenia działalności na stacji paliw położonej w S. przy ul. (...), a od dnia 26 września 2014 r. na stacji paliw położonej w R. przy ul. (...). Tymczasem powód, co nie jest kwestionowane (twierdzenie powoda k. 4 akt admin.), prowadził działalności gospodarczą w zakresie obrotu paliwami ciekłym z wykorzystaniem stacji paliw położonej w R. przy ul. (...) w roku 2013 r, a z wnioskiem o zmianę koncesji wystąpił w dniu 10.04.2014 r. Powód nie kwestionuje również faktu (twierdzenie powoda k.4 akt admin), że prowadził działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami ciekłym na przełomie stycznia/lutego 2014 r. z wykorzystaniem stacji paliw położonej w O. przy ul. (...), 75, stacji paliw położonej w Ł. przy ul. (...), stacji paliw w S. przy ul. (...) , stacji paliw w R. przy ul. (...), oraz stacji paliw w P. przy ul. (...). (...) , przy czym z wnioskiem o zmianę koncesji w zakresie tych stacji wystąpił w dniu 4.03.2014 r. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku , ze powód naruszył obowiązki wynikające z punktu 2.1.2 koncesji na obrót paliwami ciekłymi , udzielonej decyzją Prezesa URE z dnia 17 listopada 2010 r. oraz warunek 2.4.
- tej koncesji, prowadząc w roku 2013 oraz w roku 2014 działalność na stacji paliw w R. przy ul. (...), oraz od stycznia/ lutego 2014 r. prowadził działalność na stacjach paliw w O., Ł., S., P. i R. ( tu: do 26 września 2014 r.) , co było niezgodne z posiadaną koncesją. Naruszył także warunek 2.4.
- koncesji zobowiązujący go do zawiadomienia Prezesa URE o istotnych zmianach dotyczących wykonywanej działalności objętej koncesją tj. o rozszerzeniu zakresu tej działalności, w terminie 14 dni od dnia powstania. Złożenie wniosku o zmianę koncesji na obrót paliwami ciekłymi dokonane po upływie w.w.14 dniowego terminu nie może być traktowane jako wypełnienie obowiązku określonego w warunku 2.4.
- udzielonej powodowi koncesji. Jako nietrafny Sąd uznał zarzut powoda , że prowadzenie przez niego działalności w szerszym zakresie niż to wynikało z udzielonej koncesji należało potraktować jako wykonywanie działalności bez koncesji a nie naruszenie warunków udzielonej koncesji. Słusznie bowiem wywodzi pozwany , że koncesja jest uprawnieniem podmiotowym i obejmuje swoim zakresem całość działalności powoda w zakresie obrotu paliwami ciekłymi określając jednocześnie warunki wykonywania tej działalności. Stosownie do art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo energetyczne, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji. W judykaturze konsekwentnie wskazuje się, że odpowiedzialność z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z ustawy - Prawo energetyczne, sankcjonowana karą pieniężną nakładaną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 1 tej ustawy, ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, nie jest zatem konieczne wykazanie winy umyślnej lub nieumyślnej karanego podmiotu. Nie oznacza to, że nie istnieje możliwość ograniczenia lub wyłączenia tej odpowiedzialności, gdyż w zakresie, w jakim dochodzi do wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej, zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacyjnego powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej. Powoduje to, że powód może uniknąć kary, gdy wykaże, że obiektywne okoliczności danej sprawy uniemożliwiają przypisanie mu naruszenia przepisów ustawy, z uwagi na podjęte działania o charakterze ostrożnościowo-prewencyjnym. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić , że powód nie kwestionował faktu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi na ww. stacjach paliw mimo braku określenia w warunkach posiadanej koncesji uprawnienia do prowadzenia obrotu paliwem na tych stacjach, ale nie zgadzał się z dokonaną przez Prezesa oceną , że czyn ten stanowił naruszenie obowiązków wynikających z posiadanej koncesji i jako taki podlegał sankcji z art. 56 ust 1 pkt 12 ustawy Prawo energetyczne. Sąd nie podziela oceny powoda w zakresie w jakim zmierza do wykazania, że prowadzenie obrotu paliw na stacjach paliw nie objętych warunkami koncesji, nie jest naruszeniem jej obowiązków ale czynem związanym z brakiem koncesji. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Pe koncesja określa przedmiot oraz zakres działalności objętej koncesją, a zatem określa co jest dozwolone w ramach koncesji, nie ma zaś potrzeby ani możliwości wydania w ramach decyzji koncesyjnej „negatywnego” rozstrzygnięcia, a więc określenia, jakiej działalności koncesjonariusz prowadzić nie może. Ustawa Pe jednoznacznie wskazuje, iż każdy rodzaj działalności w zakresie obrotu paliwami ciekłymi wymaga uzyskania koncesji, a tym samym dozwolone jest prowadzenie przez przedsiębiorcę działalności jedynie w zakresie określonym pozytywnie w treści decyzji, zaś każdy przejaw działalności sprzeczny z granicami określonymi w koncesji – narusza koncesję i podlega sankcji na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy prawo energetyczne (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie VI ACa 461/14 publikacja orzeczenia: orzeczenia.waw.sa.gov.pl) Rozważeniu zatem pozostaje kwestia prawidłowości uwzględnienia przepisów ustawy Pe przy wymierzaniu powódce kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie warunków koncesji. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary ponieważ nie zostały kumulatywnie spełnione przesłanki z art. 56 ust 6a Prawa energetycznego. W szczególności nie można uznać za znikomy stopnia szkodliwości popełnionego przez powoda czynu. W świetle aktualnej linii orzeczniczej, przy wymierzaniu kary pieniężnej konieczne jest, poza stwierdzeniem obiektywnego stanu niezgodności zachowania adresata z treścią normy, uwzględnienie elementów o charakterze subiektywnym, składających się na podmiotową stronę odpowiedzialności zagrożonej tego rodzaju sankcją. Zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia w zakresie kary pieniężnej powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej (zob. np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SK 36/14, LEX nr 1652700 i powołane tam orzecznictwo). W art. 56 ust. 6a Pe przewidziano, że Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek. Istotne jest przy tym, że obie ww. przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W ocenie Sądu , nie można przyjąć, że w analizowanym przypadku stopień szkodliwości czynu był znikomy. Powód prowadził obrót paliwem na stacjach paliw, które nie zostały zweryfikowane pod kątem spełnienia wymagań technicznych, oraz naruszył obowiązki o charakterze publicznoprawnym, podważając zasadę zaufania odbiorców paliwa do rynku paliwowego jako reglamentowanej działalności nadzorowanej przez państwo. Ponadto wbrew zapisowi warunku 2.4.
- udzielonej koncesji zaniechał zawiadomienia Prezesa URE o istotnych zmianach dotyczących wykonywanej działalności objętej koncesją w terminie 14 dni od chwili powstania tych zmian. Powyżej wskazane okoliczności skłaniają do wniosku, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary. Wobec tego Prezes URE był uprawniony do nałożenia na powódkę kary pieniężnej. Sąd Okręgowy w pełni podziela ocenę pozwanego, co do zasadności orzeczenia kary pieniężnej, jak i jej wysokości. Powód nie przedstawił okoliczności, które podważałyby, czy to zasadność wymierzenia kary, czy też jej wymiar . W myśl art. 56 ust. 6 PE, ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu. W ocenie Sądu nałożona kara w wysokości 0,0769 % przychodu z działalności koncesjonowanej za rok 2013 tj.w wysokości 200.000, 00 zł została wymierzona z uwzględnieniem powyższych przesłanek a jednocześnie spełnia funkcję prewencyjną i represyjną. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut powoda, że to przepis art. 56 ust. 3 Pe nie uprawnia pozwanego do nałożenie kary pieniężnej ponieważ kara nie odnosi się do osiągniętego przychodu poprzedzającego rok wydania decyzji ( czyli 2014). Źródłem obligu sankcji jest art. 56 ust. 1 pkt 12 Pe, : „karze pieniężnej podlega ten kto ”. Natomiast art. 56 ust. 3 odnosi się do określenia jej górnej granicy, która „ nie może przekroczyć 15% przychodu karanego podmiotu i dotyczy tylko aspektu ekonomicznego w odniesieniu do sytuacji w jakiej znajduje się powodowe przedsiębiorstwo (aktualnej sytuacji ekonomicznej). Skoro sam powód zaniechał wykazania na etapie postępowania administracyjnego, pomimo adresowanych do niego wezwań do przedłożenia danych za rok 2014, jak również danych tych nie przedstawił na etapie postępowania sądowego, to nie ma podstaw dla udzielenia ochrony takiej postawie, przez sąd. Powód nie występował w postępowaniu sądowym z inicjatywą dowodową mającą na celu wykazanie , iż nałożona kara przekracza jego możliwości finansowe. Jeżeli powód twierdził, że jego dochód uległ zmianie w roku 2014 w stosunku do 2013 r. to zgodnie z art. 232 kpc winien był tę okoliczność udowodnić chcąc wywieść korzystne dla siebie skutki w postaci zmniejszenia wysokości kary. Z tych wszystkich względów, stwierdzając brak podstaw do uwzględniania odwołania, na podstawie art. 479 53 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że na koszty należne Prezesowi URE złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 360 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 3 pkt 3 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. ws. opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. . SSO Hanna Kulesza