Sygn. akt I ACa 1105/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Krzysztof Chojnowski Sędziowie : SA Jadwiga Chojnowska SO del. Dariusz Małkiński (spr.) Protokolant : Elżbieta Niewińska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z o.o. w O. przeciwko W. A. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 5 października 2015 r. sygn. akt I C 571/14 I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej. (...) UZASADNIENIE (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. wniosła o zasądzenie od W. A. kwoty 450.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Nakazem zapłaty z dnia 17 października 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt : I Nc 141/14, Sąd Okręgowy w Olsztynie uwzględnił powództwo w całości. Pozwany W. A. w zarzutach od nakazu zapłaty wniósł o uchylenie w całości nakazu zapłaty i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów postępowania. W piśmie procesowym z dnia 10 września 2015 r. powódka cofnęła pozew ponad kwotę 103.954,14 zł i wniosła o umorzenie postępowania w tym zakresie. Wyrokiem z dnia 5 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie uchylił nakaz zapłaty wydany w dniu 17 października 2014 r., w sprawie o sygn. akt: I Nc 141/14, w części dotyczącej kwoty 346.045,86 zł i w tym zakresie postępowanie umorzył (pkt I), zaś w pozostałym zakresie utrzymał ów nakaz w mocy, tj. co do kwoty 103.954,14 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 października 2014 r. do dnia zapłaty oraz co do kosztów postępowania (pkt II). Sąd ten ustalił, że powódka w dniu 20 sierpnia 2013 r. zawarła z (...)w S. umowę, na podstawie której miała wykonać roboty dachowe na obiekcie (...) 9 w K., zaś (...) miało zapłacić wynagrodzenie w wysokości 756.082 zł netto. (...) było generalnym wykonawcą inwestycji (...) 9 w K. (inwestorem był (...) sp. z o.o.), a powódka była jej podwykonawcą w zakresie robót dachowych. Za wykonane roboty powódka wystawiła (...) fakturę nr (...) z dnia 31 października 2013 r. z terminem płatności do dnia 5 grudnia 2013 r. oraz fakturę nr (...) z dnia 30 listopada 2013 r. z terminem płatności do dnia 4 stycznia 2014 r. Faktury te nie zostały w całości uregulowane we wskazanych terminach, w związku z czym powódka zaprzestała wykonywania robót. (...) zależało jednak na wykonaniu całości tych prac, ponieważ był to warunek zapłaty należności przez inwestora. Wobec powyższego,(...)rozpoczęło z powódką negocjacje, których celem był jej powrót na plac budowy i dokończenie robót. Przedmiotem rozmów było również przesunięcie terminów płatności wynikających z wyżej wskazanych faktur. Powódka uzależniła dokończenie robót dachowych od zabezpieczenia płatności należności przysługujących jej wobec (...), wekslem własnym wystawionym przez prezesa zarządu (...). W wyniku negocjacji, między powódką a (...) zawarte zostało porozumienie, ostatecznie skonkretyzowane w dniu 28 lutego 2014 r., zgodnie z którym (...) zobowiązało się spłacić zadłużenie wobec powódki w wysokości 346.045,86 zł w trzech ratach: 100.000 zł do dnia 10 marca 2014 r., 146.000 zł do dnia 10 kwietnia 2014 r. i 100.045,86 zł do dnia 22 kwietnia 2014 r. Strony ustaliły też, że nieuregulowanie należności w określonej dacie spowoduje natychmiastową wymagalność całego zobowiązania określonego w fakturach wraz z odsetkami. W dniu 19 lutego 2014 r. pozwany W. A. podpisał na zabezpieczenie roszczeń powódki wobec (...) weksel in blanco, po czym przekazał go powódce. Wskutek powyższego, powódka dokończyła roboty dachowe. Z dalszych ustaleń Sądu wynika, że (...) nie uiściło na rzecz powódki żadnej z rat objętych porozumieniem z dnia 28 lutego 2014 r., wobec czego powódka wypełniła weksel na kwotę 450.000 zł obejmującą wszelkie przysługujące jej od (...)zobowiązania z umowy z dnia 20 sierpnia 2013 r. (w tym również objęte porozumieniem) i wezwała pozwanego do wykupu weksla, ale bezskutecznie. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny sprawy, Sąd ocenił powództwo jako zasadne i utrzymał w mocy nakaz zapłaty co do kwoty 103.954,14 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 10 października 2014 r. do dnia zapłaty, a w pozostałej części –z uwagi na cofnięcie powództwa – uchylił nakaz zapłaty i umorzył postępowanie w tym zakresie. Wskazał, iż przedmiotem sporu była kwestia, czy weksel in blanco służący zabezpieczeniu roszczeń powódki wobec (...) wystawiony został przez pozwanego jako osobę fizyczną czy jako prezesa zarządu działającego w imieniu i na rzecz (...). Powódka twierdziła, iż podstawą zawarcia porozumienia, w którym odraczano termin zapłaty zaległych należności i rozkładano je na raty, a jednocześnie warunkiem powrotu na budowę i dokończenia robót - było wystawienie weksla przez pozwanego jako osobę fizyczną. Powódka zdawała bowiem sobie sprawę z problemów finansowych (...). Pozwany twierdził zaś, iż nigdy nie było mowy o wystawieniu weksla przez niego jako osobę fizyczną, i że zawsze występował tylko i wyłącznie jako prezes zarządu (...), w imieniu i na rzecz tej firmy. Powódka twierdziła też, że weksel przywieziony został do siedziby firmy osobiście przez pozwanego, natomiast ten ostatni, że wysłał weksel pocztą. Sąd zauważył, że sporny weksel został wystawiony jako niewypełniony i zawierał jedynie podpis pozwanego (powódka następnie jego treść uzupełniła). Według Sądu, weksel ten jest wekslem własnym, o czym świadczy treść art. 101 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe. Podkreślił, że na wekslu widnieje podpis pozwanego W. A.. Natomiast brak jakichkolwiek dodatkowych oznaczeń, np. wpisanej nazwy (...), pieczątki firmy, czy też pieczątki prezesa zarządu Spółki, wskazuje, że pozwany działał jako osoba fizyczna, a nie jako organ Spółki działający w jej imieniu i na jej rzecz. Podpis wystawcy jako osoby prawnej winien bowiem obejmować jej firmę (pieczęć firmową) oraz podpisy osób uprawnionych do zaciągania w jego imieniu zobowiązań wekslowych. Dodanie oznaczenia wskazującego na działanie w imieniu osoby prawnej (jednostki organizacyjnej), obejmujące jej nazwę jest niezbędne dla uznania odpowiedzialności wekslowej tej firmy, z tym że oznaczenie takie może zostać odbite na wekslu sposobem mechanicznym, w szczególności przez odciśnięcie pieczątki. W braku wskazania na działanie w charakterze organu, sygnatariusz odpowiada z weksla osobiście. Zdaniem Sądu podpisanie się na wekslu, jako jego wystawca, W. A. sprawia, że to on odpowiada wekslowo wobec powódki. Sąd powołał także stanowisko judykatury, zgodnie z którym, z uwagi na formalny charakter zobowiązania wekslowego, dla ustalenia treści zobowiązania wekslowego miarodajna jest nie tyle wola strony, co sama treść weksla. Zatem fakt, iż na wekslu jako jego wystawca podpisał się W. A. ma decydujące znaczenie dla uznania go za osobę odpowiedzialną wekslowo. Bez znaczenia zatem jest (nawet gdyby taka sytuacja faktycznie miała miejsce ), że miał on wolę działania w charakterze osoby prawnej. Na marginesie Sąd nadmienił, że także dowody zaoferowane przez pozwanego nie pozwalają na przyjęcie, iż wystawcą weksla miało być (...). Zaprzeczyli temu świadkowie w osobach J. M. i W. S.. Co prawda z pisemnych projektów porozumienia oraz deklaracji wekslowej, które ostatecznie nie zostały podpisane przez powódkę (deklaracja wekslowa w ogóle, a tekst porozumienia opatrzono jedynie faksymile ) wynika, iż faktycznie wystawcą weksla miało być (...), jednakże wobec ostatecznego podpisania weksla przez pozwanego (bez zaznaczenia, iż działa on w imieniu osoby prawnej) oraz wobec wcześniejszych zamierzeń powódki, by to pozwany jako osoba fizyczna był wystawcą weksla, Sąd uznał te dokumenty za element wcześniejszych negocjacji, które ostatecznie nie zostały ani skorygowane, ani podpisane przez powódkę. Stąd też, zdaniem Sądu, bez znaczenia jest także okoliczność czy pozwany wręczył weksel powódce osobiście czy też nadał go pocztą. Zatem zbędna była analiza zeznań świadków i stron w omawianym zakresie. Z uwagi na fakt, iż pozwany podniósł zarzut niezgodności weksla z deklaracją wekslową, Sąd wskazując na treść art. 10 i 17 Prawa wekslowego zaznaczył, że wystawca weksla in blanco może podnosić zarzut nieprawidłowego, niezgodnego z łączącym strony porozumieniem, wypełnienia weksla przy czym zarzut ten (jak i inne wynikające ze stosunku podstawowego) bez ograniczeń może być podnoszony tylko wobec bezpośredniego kontrahenta wystawcy weksla. Taka sytuacja – zdaniem Sądu - miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem weksel został wypełniony przez powódkę, a jego posiadanie nie zostało przeniesione na inną osobę. Pozwany mógł zatem podnosić zarzuty obiektywne oraz subiektywne, m.in. zarzuty oparte na osobistych stosunkach dłużnika z wierzycielem, w tym np. zarzut nieprawidłowego uzupełnienia weksla, czy też inne wynikające ze stosunku podstawowego. Ciężar dowodu, że weksel in blanco wypełniono w sposób sprzeczny z porozumieniem, czy też inne zarzuty wynikające ze stosunku podstawowego, spoczywa zaś na dłużniku wekslowym, który zarzut taki podnosi. Pozwany w toku postępowania nie podnosił , że weksel został wypełniony niezgodnie z deklaracją wekslową. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Sądu, wskazuje, iż między stronami nie zostało zawarte porozumienie wekslowe w formie pisemnej. Pozwany przedstawił wprawdzie podpisane przez siebie porozumienie oraz deklarację wekslową, jednakże dokumenty te dotyczyły (...), a nadto nie zostały podpisane przez powódkę. Powyższe nie oznacza jednak, iż strony nie mogły zawrzeć porozumienia wekslowego w formie ustnej. Jednakże brak podstaw do uznania (a nawet okoliczność taka nie była podnoszona), że porozumienie takie miałoby mieć treść inną niż załączone projekty deklaracji wekslowej, z których nie wynika aby weksel in blanco mógł być wypełniony jedynie do kwoty 346.045, 86 zł. Przeciwnie, z treści tego projektu wyprowadzić można wniosek, iż w przypadku naruszenia porozumienia łączącego powódkę z (...), ta pierwsza ma prawo wypełnić weksel na sumę odpowiadającą pełnemu zobowiązaniu finansowemu wobec (...) Sp. z o.o. włącznie z przysługującymi odsetkami i kosztami. Porównując tekst projektów porozumienia i deklaracji wekslowej, Sąd uznał, że celem porozumienia było uznanie przez (...)zadłużenia przeterminowanego na dzień podpisywania porozumienia (które określone zostało na kwotę 346.045,86 zł) wraz z przesunięciem terminu jego płatności i rozłożeniem na raty. Natomiast projekt deklaracji wekslowej upoważniał powódkę do uzupełnienia weksla na kwotę odpowiadającą pełnemu zobowiązaniu finansowemu(...). Ani z treści projektu porozumienia ani z treści projektu deklaracji wekslowej nie wynika, by weksel mógł być uzupełniony jedynie na kwotę 346.045,86 zł. Podobny wniosek Sąd wyciągnął również z zeznań świadka W. S., który zeznał, że weksel miał zabezpieczać wierzytelności już wymagalne oraz te, które miały powstać w przyszłości na skutek powrotu powódki na budowę. Nawet gdyby zatem przyjąć, iż między powódką a pozwanym faktycznie doszło do zawarcia w formie ustnej porozumienia wekslowego, to zdaniem Sądu brak podstaw by uznać, iż miało ono inną treść niż przedłożone projekty dokumentów. Co za tym idzie, Sąd uznał, że pozwany nie wykazał aby weksel został uzupełniony niezgodnie z deklaracją wekslową. Ze zgodnych oświadczeń stron wynikało, iż wynagrodzenie powódki ustalone w umowie z dnia 20 sierpnia 2013 r. miało wynosić 756.082 zł powiększonych o podatek VAT i w ocenie Sądu powódka miała prawo wypełnić weksel na tę kwotę, powiększoną o odsetki za nieterminowe jej uregulowanie i pomniejszoną o wpłaty dokonane przez (...), co też uczyniła. Sąd zauważył, iż pozwany podniósł ostatecznie także zarzut, iż powódka nie dokończyła robót dachowych (co miało nastąpić po zawarciu porozumienia z (...)), a zatem tylko część wynagrodzenia wynikającego z umowy winna zostać wypłacona. Jednakże wskazał tutaj, że zgodnie z art. 493 § 1 k.p.c. pismo zawierające zarzuty wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy oraz okoliczności faktyczne i dowody. W przeciwnym razie sąd pominie spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w zarzutach bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Pozwany w zarzutach od nakazu zapłaty omawianej okoliczności nie podnosił, stąd też Sąd uznał je za spóźnione. Nadto nie zostały one przez pozwanego wykazane, gdyż nie zaoferował on żadnych dowodów w tym względzie. Z akt sprawy wynika, że powrót powódki na budowę nastąpił zaraz po wręczeniu jej weksla. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, utrzymując przy tym w mocy nakaz zapłaty w zakresie kosztów postępowania. Zdaniem Sądu powódka wygrała postępowanie w całości (skoro zapłata części dochodzonego roszczenia przez inwestora nastąpiła już po wszczęciu niniejszego postępowania), stąd też zasadnym stało się zastosowanie reguły z art. 98 k.p.c. Apelację od tego wyroku wniósł pozwany zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt. II i zarzucając mu: 1) naruszenie art. 65 § 1 i § 2 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie przy dokonywaniu wykładni postanowień deklaracji wekslowej wraz z wekslem in blanco doręczonej powódce w dniu 21 lutego 2014 r. przez (...), a w konsekwencji dokonanie błędnej oceny, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.