Sygnatura akt XVIII C 329/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSR del. d
§ 1i 2 k.c.
Stanowi on, że ulega ono przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli jednak szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 10 sierpnia 2007 r. Do tego dnia obowiązywał natomiast art. 442 § 1 k.c., zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulegało przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawniało się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Jeżeli natomiast szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulegało przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przepis art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny przewidywał jednocześnie, że do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art.
Kodeksu cywilnego. Jak wynika z zeznań powoda o braku przedmiotowych weksli wystawionych przez K. M.
(1)wśród zatrzymanych i zabezpieczonych w dniu 19 kwietnia 2002 r. dokumentów powziął on wiedzę podczas zapoznawania się z materiałami postępowania karnego w czasie przebywania w areszcie tj. w okresie między kwietniem 2006 r. a listopadem 2007 r. Przy tym już na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. w Sądzie Rejonowym w Poznaniu w sprawie V K 502/06 powód J. K. miał świadomość braku możliwości realizowania zatrzymanych weksli, kierując do Sądu zapytanie o to „kto zapłaci za przeterminowanej weksle”. Już zatem w dniu 27 września 2006 r., a najpóźniej z końcem listopada 2007 r. powód miał świadomość szkody, której naprawienia domaga się w niniejszym postępowaniu i że odpowiedzialność za nią ponosi Skarb Państwa. Tym samym zgodnie z art.
§ 1k.c.
w zw. z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny roszczenie powoda o naprawienie szkody przedawniło się z dniem 30 listopada 2010 r. Powód pozew w niniejszej sprawie wniósł natomiast w dniu 19 kwietnia 2012 r., a więc już po upływie tego terminu przedawnienia. W sprawie nie ma natomiast zastosowania art.
§ 2k.c.
Powód nie wykazał, aby szkoda, której naprawienia domaga się w niniejszym postępowaniu wynikła ze zbrodni lub występku. Powód w szczególności nie wykazał, aby miał miejsce występek z art. 231 k.k., tj. aby doszło do przekroczenia przez funkcjonariusza publicznego jego uprawnień lub niedopełnienia jego obowiązków, w wyniku czego działał na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Jak wynika ze wcześniejszych rozważań powód nie wykazał, aby rzeczone weksle znajdowały się w przeszukanym samochodzie BMW i zostały zatrzymane przez funkcjonariuszy policji, a następnie na skutek niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień zostały utracone. Powód nie wykazał też, który z funkcjonariuszy miałby dopuścić się tego czynu, a przestępstwo z art. 231 k.k. ma charakter indywidulany. Po drugie powód nie wykazał, aby na skutek ewentualnego zachowania władzy publicznej (co też nie zostało wykazane, o czym była mowa powyżej) w jego majątku powstała szkoda, tj. aby istniał związek przyczynowy między takim działaniem a szkodą powoda. Powód szkody upatruje w niemożliwości dochodzenia roszczenia wekslowego od K. M.
(1). Tym samym zgodnie z art. 361§1 k.c. szkoda ta powinna pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym z zrachowaniami władzy publicznej. Powód domagając się naprawienia takiej szkody powinien zatem wykazać, że to na skutek tych działań – zatrzymania weksli w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym i nadzorowanym przez Prokuraturę Rejonową P., a następnie ich zaginięcia w toku tego postępowania (co też nie zostało wykazane, o czym była mowa powyżej) powód nie może dochodzić roszczenia wekslowego. Innymi słowy powód powinien wykazać, że gdyby nie to działanie mógłby skutecznie dochodzić od K. M.
(1)roszczenia wekslowego. Powód okoliczności tych nie wykazał. Powód nie wykazał po pierwsze, że weksel został skutecznie indosowany na jego rzecz. Jak wynika z zeznań powoda przedmiotowy weksel został wystawiony na (...) Sp. z o.o., która indosowała go na jego rzecz. Powód nie przedstawił jednak żadnych dowodów wskazujących na dokonanie indosu i to zgodnego z art. 11-13 Prawa wekslowego. Powód nie wykazał też, aby istniały podstawy do wypełnienia weksla. Jak wynika z ustaleń faktycznych przedmiotowy weksel był wekslem niezupełnym – in blanco. Zgodnie zatem z art. 10 Prawa wekslowego powinien zostać wypełniony zgodnie z zawartym porozumieniem – deklaracją wekslową, aby móc skutecznie dochodzić roszczeń z weksla. W innym przypadku zobowiązany z weksla mógł bowiem zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia. Przesłuchany w charakterze świadka K. M.
(1)wskazał, że nie ziściły się przesłanki wypełnieni weksla, a tym samym dochodzenia roszczeń z weksla. K. M.
(1)nie otrzymał bowiem od J. K. weksli spółki (...), za które płatność miały właśnie zabezpieczać weksle wystawione przez K. M.
(1). Tymczasem uzyskanie tych weksli spółki (...) przez K. M.
(1)była warunkiem wypełnieni weksli K. M.
(1)i dochodzenia z nich roszczeń. Powód w żaden sposób nie wykazał, aby te podstawy wypełnienia weksli K. M.
(1)ziściły się. Zaznaczyć należy, że twierdzenia przeciwne powoda co do tego, że nie było żadnych warunków wypełnieni weksli in blanco wystawionych przez K. M.
(1)były niewiarygodne z przyczyn opisanych przy ocenie zeznań powoda. Powód nie wykazał też, aby nie mógł skutecznie dochodzić roszczeń wekslowych wobec K. M.
(1). Nawet bowiem w sytuacji zaginięcia weksli Prawo wekslowe przewiduje możliwość dochodzenia roszczeń z nich wynikających. Służy temu procedura umorzenia weksla uregulowana w Tytule I Dziale XVI Prawa Wekslowego. Przy tym art. 100 Prawa wekslowego wyraźnie stanowi, że na podstawie orzeczenia, uznającego weksel za umorzony, można wykonywać wszystkie prawa z wekslu. Powód nie wszczął natomiast postępowania o umorzenie weksla. Tymczasem w razie uzyskania orzeczenia o umorzeniu weksla powód mógłby dochodzić roszczeń wekslowych od K. M.
(1). W tym postępowaniu zostałoby zbadane, czy weksel został wypełniony zgodnie z porozumieniem wekslowym, czy roszczenie wekslowe jest przedawnione czy nie, czy w sytuacji przedawnienia roszczenia zarzut przedawnienia nie naruszałby zasad współżycia społecznego z art. 5 k.c., a zatem byłby nieskuteczny. Zaznaczyć też trzeba, że w niniejszym postępowaniu powód podnosił, że roszczenie wekslowego wobec K. M.
(1)jest przedawnione. Nie wykazał jednak tej okoliczności. Początek biegu terminu przedawnienia roszczenia z weksla własnego skierowanego przeciwko wystawcy weksla własnego, zgodnie z art. 70 w związku z art. 103 i 104 ustawy z 1936 r. - Prawa wekslowego, liczy się od dnia płatności weksla. Tę samą zasadę stosuje się do weksli in blanco. Przedawnienie praw z weksla in blanco nie rozpoczyna biegu do czasu jego wypełnienia. Przedawnienie roszczenia z weksla wręczonego bez wypełnienia daty płatności i bez zastrzeżeń, co do tej daty, rozpoczyna się z dniem płatności wpisanym na wekslu przez wierzyciela wekslowego. Treścią upoważnienia zawartego w deklaracji wekslowej towarzyszącej wystawieniu weksla in blanco, wręczanego dla zabezpieczenia określonego roszczenia, jest objęte uzupełnienie weksla przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu. Odnosi się to również do przypadków użycia w deklaracji wekslowej zwrotu przewidującego możliwość wypełnienia weksla w każdym czasie oraz opatrzenia go datą płatności według uznania wierzyciela (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2013 r. I ACa 1364/12, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2012 r., IV CSK 199/12). Powód nie wykazał czy, a jeśli tak, jaka data płatności przedmiotowego weksla była na nim wpisana. Nie wynika to też z zeznań K. M.
(1), który wskazał, że w wekslu była wpisana data wystawienia, a nie data płatności. Powód nie wykazał też czy roszczenie ze stosunku podstawowego uległo przedawnieniu a jeśli tak kiedy, a tym samym, że utracone zostało uprawnienie do wypełnienia weksla. Z powyższych okoliczności wynika, że powód nie wykazał, aby nie mógł skutecznie dochodzić roszczenia wekslowego od K. M.
(1), a tym samym aby powstała szkoda, której naprawienia się domaga i aby pomiędzy nią, a ewentualnym działaniem władzy publicznej istniał związek przyczynowy. W tym miejscu wskazać trzeba, że całkowicie nietrafne są twierdzenia powoda, iż Skarbu Państwa – Sąd Rejonowego (...) w P. ponosi odpowiedzialność za przyjęcie aktu oskarżenia do rozpoznania, mimo że nie odpowiadał warunkom formalnym i Sąd oddalił wniosek powoda o zwrot sprawy do postępowania przygotowawczego uznając dowody za zbędne, a w wyroku się na nie powołał. Jak wynika z dokumentów z akt sprawy (...) Sąd Rejonowy nie opierał się na przedmiotowych wekslach K. M.
(1), gdyż nie stanowiły one części materiału dowodowego. Jak przy tym wynika z przedstawionych wcześniej rozważań brak jest podstaw do uznania, aby weksle te zostały zatrzymane w toku tego postępowania. Nadto ewentualne nieprawidłowości w postępowaniu Sądu Rejonowego w postępowaniu karnym nie podlegają badaniu w niniejszym postępowaniu, a mogły stanowić zarzut w postępowaniu karnym w ramach apelacji od tego wyroku. Również za nietrafne należy uznać twierdzenia powoda, aby Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Poznaniu nie dochował należytej staranności przy wykonywaniu czynności nadzorczych nad Sądem Rejonowym (...) w P. w postępowaniu apelacyjnym, utrzymując w mocy w całości wyrok Sądu I instancji, w tym co do rozstrzygnięcia o dowodach rzeczowych, co zdaniem powoda usankcjonowało bezprawne przetrzymywanie przedmiotowych weksli K. M.
(1). Po pierwsze Sąd w niniejszym postępowaniu nie może oceniać kwestii niegodności z prawem ewentualnych orzeczeń sądu karnego, a to z uwagi na treść art. 417 (
(1)) § 2 k.c. Powód nie przedstawił natomiast prejudykatu, z którego niezgodność ta by wynikała. Po drugie, rozstrzygnięcie to, odnoszące się dowodów rzeczowych, nie dotyczy przedmiotowych weksli, gdyż nie były one ujęte w postanowieniu o dowodach rzeczowych z dnia 25 września 2002 r., do którego odwołuje się to orzeczenie. Tym samym w żaden sposób nie ma wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy. Postępowanie natomiast z innymi zabezpieczonymi dokumentami nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro powód dochodzi roszczenia dotyczącego jednego weksla wystawionego przez K. M.
(1)na kwotę 100.000 zł. Podsumowując, powód nie wykazał zdarzenia sprawczego powodującego szkodę, tj. zatrzymania weksli wystawionych przez K. M.
(1)na kwoty po 100.000 zł, a tym samym nie wykazał, aby w odniesieniu do jednego z tych weksli z którym powód wiąże swoje roszczenia, organy władzy publicznej podjęły działania bezprawne, powodujące szkodę w mieniu powoda, w szczególności, aby niewłaściwie go zatrzymano, zabezpieczono, niewłaściwe przechowywano, w konsekwencji zagubiono. Nadto pozwany skutecznie podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda. Mając na uwadze powyższe powództwo podlegało oddaleniu w całości. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. Powód przegrał sprawę w całości, a tym samym powinien zwrócić pozwanemu koszty procesu. Koszty procesu poniesione przez pozwanego obejmowały wyłącznie wynagrodzenie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa zastępującej pozwanego w kwocie 3.600 zł (ustalone w oparciu o §6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - tekst jednolity Dz.U. z 2013r., nr 490). Koszty te zostały zasądzone na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. SSR del. do SO Agnieszka Śliwa