zgodnie z którym jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej, odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Źródłem szkody według art.
jest niezgodne z prawem "prawomocne orzeczenie". Pojęcie to obejmuje zarówno wyroki, jak i postanowienia sądowe, od których nie przysługuje środek odwoławczy. Jakkolwiek art. 421 k.c. stanowi, że przepisów art. 417, art.
i art. 417 2 nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych, to nadal w sprawie zastosowanie znajdzie art.
Dla orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym jest przewidziany szczególny tryb odszkodowania za orzeczenia niezgodne z prawem, ale dotyczy on wyłącznie odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie oraz niesłuszne stosowanie środków przymusu - art. 552-559 k.p.k. Grzywna porządkowa nie jest środkiem przymusu stosowany w oparciu o przepisy prawa karnego, a środkiem porządkowym stosowanym na podstawie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. W związku z tym nie mają do niego zastosowania w związku z żądaniem odszkodowania przepisy szczególne przewidziane w k.p.k., a art.
Pozwany w odpowiedzi na pozew podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda, który jednak okazał się bezzasadny. Zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W niniejszej sprawie zdarzeniem wywołującym szkodę było wydanie przez Sąd Okręgowy (...) w sprawie (...) w dniu 28 stycznia 2011r. na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o Ustroju Sądów Powszechnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 133) postanowienia o ukaraniu R. P. karą porządkową grzywny w kwocie 1.000 zł. Pozew o odszkodowanie został natomiast wniesiony w dniu 23 maja 2013r., a zatem z zachowaniem trzyletniego terminu określonego w art. 442
jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej, przy czym powód niewątpliwie do tej pory nie uzyskał prejudykatu tj. orzeczenia, które stwierdzałoby, że grzywna została nałożona bezprawnie Tymczasem przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego jest stwierdzenie tej niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu. Wynika z tego, że sąd rozpoznający roszczenie odszkodowawcze nie może samodzielnie ustalić niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego. Obowiązuje zatem swoisty „przedsąd", następujący we właściwym postępowaniu. Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego nastąpić może tylko według przepisów tego postępowania, w którym wydane zostało dane rozstrzygnięcie. W przedmiotowej sprawie oznacza to konieczność uzyskania przez powoda orzeczenia sądu karnego stwierdzającego, że postanowienie z dnia 28 stycznia 2011 r. było niezgodne z prawem - por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2014 r. wydany w sprawie I ACa 678/14, LEX nr 1554700. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie zostało w sprawie wykazane, że wydane w sprawie (...) postanowienie z dnia 28 stycznia 2011r. w przedmiocie ukarania karą porządkową grzywny R. P. było niezgodne z prawem czy to ze względu na brak merytorycznych podstaw do zastosowania art. 49 ust. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych czy to ze względu na zastosowanie tego przepisu pomimo braku zdolności postulacyjnej powoda w tamtym postępowaniu. Powód we właściwym trybie wniósł zażalenie na to postanowienie, ale z uwagi na złożenie po terminie nie zostało ono przyjęte do rozpoznania i postanowienie z dnia 28 stycznia 2011 r. stało się prawomocne i ostateczne. Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że nie zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, albowiem nie zostało wykazane by postanowienie z dnia 28 stycznia 2011 r. wydane w sprawie (...) wydane zostało z naruszeniem prawa. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku i oddalił powództwo w całości. O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. i odstąpił od obciążania nimi powoda pomimo, iż jest stroną przegrywającą proces. Sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym Sądu rozpoznającego sprawę i do jego oceny należy uznanie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążania kosztami procesu strony przegrywającej spór. Z okoliczności sprawy wynika, iż obciążenie powoda kosztami sądowymi byłoby niezgodne z zasadami słuszności biorąc pod uwagę jego sytuację materialną, która uzasadniała zwolnienie go od kosztów sądowych w całości (k. 10). /-/ SSR del. do SO Magdalena Ławrynowicz
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.