Sygn. akt VI A Ca 1458/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA– Marzena Miąskiewicz Sędzia SA– Anna Orłowska Sędzia SA – Małgorzata Manowska (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Kędzierska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Ltd. Sp. z o.o. w W. przeciwko Centrum (...) Sp. z o.o. w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2012 r., sygn. akt XX GC 870/11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sygn. akt VI ACa 1458/12 Uzasadnienia (...) Ltd. Sp. z o.o. w W. wniosła pozew przeciwko spółce Centrum (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. żądając od niej kwoty 111 468 zł tytułem zryczałtowanego odszkodowania za straty i utracone korzyści, wynikające z rozwiązania umowy leasingu z przyczyn leżących po stronie pozwanej. Pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 22 listopada 2011 roku wniosła o oddalenie powództwa w całości. Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził od pozwanego Centrum (...) Sp. z o. o. w W. na rzecz powoda (...) Ltd. Sp. z o.o. w W. kwotę 111 467,06 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2011 roku do dnia zapłaty. Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 16 marca 2009 r. pozwana zawarła z powódką Umowę Leasingu Bezpośredniego w EURO zarejestrowaną przez powoda pod nr (...), na mocy której powód zobowiązał się finansować urządzenie (...) wraz z (...) wartości 94 000, 00 EURO (446 340,00 zł) netto tj. 114 680, 00 EURO (544 534, 80 zł) brutto według średniego kursu NBP z dnia 2 marca 2009 r. Na podstawie umowy, pozwana zobowiązała się do uiszczania comiesięcznych rat leasingowych. Szczegółowe warunki współpracy w tym obowiązki stron oraz wzajemne roszczenia określone zostały w Ogólnych Warunkach Leasingu Bezpośredniego w EURO, które pozwana zaakceptowała, dając temu wyraz własnoręcznym podpisem. Ponadto pozwanej przysługiwało prawo nabycia Urządzenia (...) po 16 miesiącach leasingu za kwotę 380 263, 00 zł. W dniu 10 listopada 2010 r. powódka wystosowała do pozwanej warunkowe oświadczenie o wypowiedzeniu Umowy, które wobec braku uregulowania zaległych rat leasingowych, zostało potwierdzone w dniu 16 stycznia 2011 r. pismem powódki. W związku z istniejącym zadłużeniem oraz niespełnieniem warunków przez pozwaną, na podstawie pkt. 28.5 Umowy ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2010 r., powódka rozwiązała łączącą strony Umowę leasingu. Wezwaniem do zapłaty z dnia 14 lipca 2011 r. powódka wyznaczyła pozwanej termin na dobrowolną zapłatę zryczałtowanego odszkodowania za straty i utracone korzyści, do którego była uprawniona na podstawie ogólnych warunków umowy leasingu (OWL), w związku z uporczywym niepłaceniem rat leasingowych przez pozwaną. Pomimo upływu powyższego terminu pozwana nie uregulowała należnej powódce kwoty 27 665, 50 EUR. W odpowiedzi na pismo z dnia 14 lipca 2011 r. pozwana przyznała jednak, iż przyczyny leżące u podstaw wypowiedzenia przez powódkę Umowy spowodowane były wyłącznie sytuacją materialną pozwanej, która miała problemy z utrzymaniem płynności finansowej przedsiębiorstwa. Jednocześnie pozwana potwierdziła prawidłowość doręczenia jej wezwań do zapłaty oraz wypowiedzenia Umowy, a także wniosła o polubowne załatwienie sprawy, na co powódka nie przystała, Z uwagi na nieotrzymanie odszkodowania, na podstawie OWL powódka wniosła o wydanie nakazu zapłaty zobowiązującego pozwaną do zapłaty kwoty 111 468 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2011 r. oraz kosztami postępowania sądowego. Sąd Okręgowy uznał, że sprzeciw pozwanej od nakazu zapłaty należy oddalić w całości i zasądzić od pozwanej Centrum (...) Sp. z o. o. w W. na rzecz powódki (...) Ltd. Sp. z o. o. kwotę 111 467, 06 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 01 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 9 191 zł tytułem kosztów procesu. Zdaniem Sądu Okręgowego stan faktyczny ustalony w toku procesu i przywołany powyżej wynika z niespornych ustaleń oraz został podparty rzetelnym i niebudzącym wątpliwości materiałem dowodowym. Argumenty sformułowane w sprzeciwie od nakazu zapłaty stanowią polemikę z bezspornym stanem faktycznym sprawy. W szczególności Sąd I instancji stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż na podstawie pkt. 29.2 OWL, pozwana zobowiązała się do zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w przypadku nieterminowych płatności. Z materiału dowodowego wynika, iż zaległe raty leasingowe zostały uregulowane po ok. 8 miesiącach od ich wymagalności wobec czego powódka miała w ocenie Sądu Okręgowego pełne prawo wypowiedzieć łączącą strony Umowę i wystąpić do pozwanej z żądaniem o zapłatę zryczałtowanego odszkodowania. W toku procesu powstał spór na tle możliwości wprowadzenia zastrzeżenia umownego, upoważniającego powódkę do żądania kary umownej, na skutek wypowiedzenia Umowy w związku z nieterminowymi płatnościami. W ocenie Sądu Okręgowego takie zastrzeżenie jest zgodne z art. 353 k.c., w myśl którego strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Powyższe nie pozostaje również w sprzeczności z art. 483 § 1 k.c., zgodnie z którym można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy - kary umownej. Powódka nie jest jednocześnie zobowiązana do wykazywania jakiejkolwiek szkody. Zdaniem Sądu I instancji, swoboda stron związana z możliwością wprowadzenia do Umowy zastrzeżenia o karach umownych istnieje w przypadku, gdy taką sankcją opatrzone jest niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego. Z ogólnych warunków leasingu wynikało, że uchybienie terminowości zapłaty rat leasingowych daje finansującemu możliwość odstąpienia od umowy i żądania zryczałtowanego odszkodowania (quasi kary umownej). Wysokość tych kar została ustalona w wysokości 25% wynagrodzenia za cały czas na jaki Umowa została zawarta. Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że wbrew twierdzeniom pozwanej, kara umowna została zastrzeżona nie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy leasingu, ale na wypadek odstąpienia od umowy. Kara ta została więc zastrzeżona za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań, jakie powstaną dla leasingobiorcy w następstwie odstąpienia od umowy leasingu, a nie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie świadczenia pieniężnego, do którego leasingobiorca zobowiązany jest na podstawie umowy leasingu. To, że nienależyte wykonanie zobowiązania pieniężnego przez leasingobiorcę było podstawą odstąpienia od umowy, nie przesądza, w ocenie Sądu I instancji, charakteru jego zobowiązania, za które zastrzeżono karę umowną, gdyż leasingodawca miał zastrzeżone prawo do odstąpienia od umowy także z innych przyczyn, które mogły się wiązać z nienależytym wykonaniem obowiązków niepieniężnych przez leasingobiorcę. Sąd Okręgowy zważył, iż w związku z odstąpieniem od umowy mogą powstać po stronie leasingodawcy także szkody spowodowane faktem zerwania więzi umownej łączącej strony. Sąd I instancji powołał tu okoliczności niniejszej sprawy wskazując, że powódce dopiero 1,5 roku od dnia odzyskania urządzenia udało się je sprzedać i to po cenie znacznie niższej od tej, za którą urządzenie zostało zakupione. Wobec tego Sąd Okręgowy stwierdził, że ryczałtowe odszkodowanie na wypadek przedterminowego zakończenia Umowy jest rekompensatą w razie niewykonania lub nienależytego wykonania wszelkich zobowiązań niepieniężnych, jakie mogą powstać wskutek odstąpienia od umowy. Z tego względu, dla możliwości skutecznego zastrzeżenia kary umownej z tytułu odstąpienia od umowy, nie ma znaczenia, że przyczyną, uprawniającą leasingodawcę do złożenia oświadczenia o odstąpieniu było nienależyte wykonanie przez leasingobiorcę świadczenia pieniężnego (zapłaty rat leasingowych). Zdaniem Sądu Okręgowego zważywszy, że ryczałtowe odszkodowanie, które w tym wypadku jest swoistą karą umowną, można dochodzić nawet gdy nie powstała żadna szkoda, wystarczy wykazanie, iż nastąpiło odstąpienie od umowy, a także sprecyzowanie postanowienia w OWL, które dawałoby podstawę do wyegzekwowania takiego świadczenia. W przekonaniu Sądu I instancji istnienie szkody i jej rozmiar mogą mieć w tej sytuacji znaczenie tylko dla ewentualnego miarkowania kary umownej, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 484 § 2 k.c. Zgodnie z przytoczonym przepisem Sąd może miarkować karę umowną w przypadku gdy kara umowna jest rażącą wygórowana lub zobowiązanie zostało przez dłużnika w znacznej części wykonane. Zdaniem Sądu Okręgowego z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że żadna z powyższych przesłanek nie została przez pozwaną udowodniona zwłaszcza, iż w sprzeciwie nie podano żadnych powodów dla uznania zapłacenia ¼ rat leasingowych za rażąco wygórowanych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż nie zasługują na uwzględnienie podniesione przez stronę pozwaną zarzuty co do niedopuszczalności i bezzasadności obciążenia ją przez stronę powodową karą umowną, wynikającą z OWL. Sąd Okręgowy, uznał również za nietrafione wywody podniesione w sprzeciwie od nakazu zapłaty w przedmiocie zastosowania art. 709 [15] k. c., oraz dalsze wywody nt. możliwości w konsekwencji obniżenia sumy wszystkich kwot rat leasingowych, podlegających ewentualnemu zwrotowi na rzecz powódki. W ocenie Sądu I instancji nie jest to przepis bezwzględnie obowiązujący i strony mogą odmiennie uregulować skutki wcześniejszego rozwiązania umowy. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pozwany. W apelacji zarzucił:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.