I C 445/15

(1), który powódka wraz ze zmarłym mężem zawarła z (...) Bank S.A. zabezpieczonego na nieruchomości (...). Postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. Sąd Rejonowy w Bełchatowie oddalił wniosek powódki o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na pozew pozwana reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie powództwa oraz wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana w pierwszej kolejności podniosła, że świadczenie z tytułu śmierci ubezpieczonego wypłacane jest uposażonemu wskazanemu przez ubezpieczonego. Wskazała, że w ramach ubezpieczenia prawa z ubezpieczenia stanowiły zabezpieczenie zobowiązań ubezpieczonego wobec ubezpieczającego, w związku z czym to (...) Bank S.A. był uprawniony do otrzymania świadczenia z tytułu zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego w postaci śmierci W. W.

(1). W piśmie procesowym złożonym na rozprawie z dnia 3 marca 2016 r. pełnomocnik powódki rozszerzył powództwo o żądanie ewentualne na wypadek nieuwzględnienia żądania zapłaty poprzez zobowiązanie pozwanej (...) S.A. na rzecz (...) Bank S.A. kwoty 31.510 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 7 listopada 2013 r. do dnia zapłaty z tytułu ubezpieczenia zobowiązań W. W.

(1)z tytułu umowy kredytu nr (...) (k. 56). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Dnia 16 listopada 2010 r. W. W.

(1)i B. W. zawarli z (...) Bank S.A. umowę kredytu zabezpieczonego na nieruchomości (...) nr (...) na kwotę 80.260,27 zł. (okoliczność niesporna; dowód: kopia umowy kredytu – k. 11-17; harmonogram spłaty – k. 20) Tego samego dnia W. W.

(1)przystąpił do umowy ubezpieczenia zawartej pomiędzy A. Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. a (...) Bank S.A., na podstawie której pozwana udzieliła ochrony ubezpieczeniowej osobom, którym bank udzielił kredytu. Umowa wskazana zawarta była na okrees 5 lata i weszła w życie 23 września 2009 r. (okoliczność niesporna; warunki ubezpieczenia kredytobiorców kredytów zabezpieczonych na nieruchomości udzielanych przez (...) Bank S.A. – k. 44-48) W. W.

(1)zmarł 11 sierpnia 2013 r. na zawał mięśnia sercowego. (dowód: kopia odpisu skróconego aktu zgonu – k. 8; kopia karty statystycznej – k. 9) (...) Bank S.A. zgłosił roszczenia z tytułu śmierci W. W.

(1)do pozwanej, lecz ta odmówiła wypłaty świadczenia, wskazując że przyczyną śmierci W. W.

(1)był zawał mięśnia sercowego, zaś z historii choroby w przychodni (...) oraz Szpitala Wojewódzkiego w B. wynika, że od co najmniej kilkunastu lat W. W.

(1)leczył z powodu cukrzycy typu 2 powikłanej stopą cukrzycową i retinopatią oraz nadciśnienia tętniczego, które mają związek z chorobą niedokrwienną sera i ryzykiem wystąpienia zawału serca, a wobec tego na podstawie §7 ust. 1 warunków ubezpieczenia kredytobiorców kredytów zabezpieczonych na nieruchomości udzielanych przez (...) Bank S.A. wobec spowodowania zdarzenia ubezpieczeniowego przez chorobę rozpoznaną przed objęciem ochroną ubezpieczeniową zaistniały okoliczności wyłączające odpowiedzialność pozwanej. (dowód: kopia pisma pozwanej – k. 10; warunki ubezpieczenia kredytobiorców kredytów zabezpieczonych na nieruchomości udzielanych przez (...) Bank S.A. – k. 44-48) Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie doszło do zawarcia szczególnego rodzaju ubezpieczenia osobowego W. W.

(1), który zawierając umowę kredytu zabezpieczonego na nieruchomości (...) nr (...) z (...) Bank S.A. przystąpił także do umowy ubezpieczenia zawartej pomiędzy A. Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. a (...) Bank S.A., na podstawie której pozwana udzieliła ochrony ubezpieczeniowej osobom, którym A. Bank udzielił kredytu. Jest to umowa ubezpieczenia określona w art. 829 §1 i §2 k.c. i art. 805 w zw. z art. 808 k.c., tzw. umowa ubezpieczenia osobowego zawarta na cudzy rachunek. Stronami tej umowy byli (...) Bank S.A. jako ubezpieczający oraz pozwana jako zakład ubezpieczeń. W. W.

(1)był ubezpieczonym, który zawarł z (...) Bank S.A. umowę kredytu i złożył deklarację uczestnictwa w umowie ubezpieczenia, której przedmiotem ubezpieczenia było życie i zdrowie osób, którym A. Bank udzielił kredytów zabezpieczanych na nieruchomości (§3 ogólnych warunków ubezpieczenia). W dniu 11 sierpnia 2013 roku doszło do zgonu ubezpieczonego a więc zdarzenia ubezpieczeniowego opisanego §1 pkt 16 i art. 805 k.c. W świetle §8 ust. 5 warunków ubezpieczenia kredytobiorców kredytów zabezpieczonych na nieruchomości udzielanych przez (...) Bank S.A. świadczenie z tytułu śmierci ubezpieczonego wypłacane jest uposażonym wskazanym przez ubezpieczonego. W przypadku, gdy prawa z ubezpieczenia zgodnie z umową kredytu stanowią zabezpieczenie zobowiązań ubezpieczonego wobec ubezpieczającego, uprawnienie wskazania uposażonego przysługuje ubezpieczającemu za uprzednią zgodą ubezpieczającego i nie podlega zmianie przez ubezpieczonego. Wskazać zatem należy, że ubezpieczony W. W.

(1)nie był stroną umowy, ale był stroną stosunku ubezpieczenia. (...) Bank S.A. działał w imieniu własnym, ale na cudzy rachunek. W. W.

(1)przysługiwał status ubezpieczonego. W praktyce bankowej w ramach współpracy z instytucjami ubezpieczeniowymi często zdarza się, że obok umowy kredytowej oferuje się kredytobiorcy dodatkowy produkt w postaci umowy ubezpieczenia - zazwyczaj grupowej - obejmującej ubezpieczenie na życie bądź zdrowie kredytobiorcy. Umowa ubezpieczenia, towarzysząca zawarciu umowy o kredyt, chroni z jednej strony interes ubezpieczonego w razie zajścia przewidzianych w niej wypadków uniemożliwiających bądź znacznie utrudniających wykonanie obowiązków z umowy kredytowej, z drugiej strony, pośrednio, interes banku zainteresowanego wykonaniem obowiązków z umowy kredytowej przez ubezpieczonego kredytobiorcę. Sytuacja prawna ubezpieczonego w umowie ubezpieczenia zawartej na cudzy rachunek jest specyficzna, gdyż mimo że nie jest on stroną umowy ubezpieczenia na podstawie art. 808 §3 k.c., co do zasady, może żądać spełnienia świadczenia z umowy ubezpieczenia bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń, chyba że strony uzgodniły inaczej; jednakże uzgodnienie takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł. W przedmiotowej sprawie doszło do sporu, kto jest uposażonym z umowy ubezpieczenia i w tej sytuacji legitymowanym czynnie do dochodzenia roszczeń w związku ze śmiercią W. W.

(2). Obie strony były reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników i to strony winny przedstawić Sądowi dowody na potwierdzenie faktów, z których wywodzą skutki prawne. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne Podkreślić należy, że dowodzenie własnych twierdzeń nie jest obowiązkiem strony (ani materialnoprawnym, ani procesowym), a tylko spoczywającym na niej ciężarem procesowym. Nie istnieje zatem żadna możliwość egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej. Sąd nie może nakazać stronie czy zobowiązać ją do przeprowadzenia dowodu. Tylko od woli strony zależy, jakie dowody Sąd będzie prowadził. Przeciwko stronie natomiast jak wynika z art. 6 k.c. - skierują się ujemne następstwa jej pasywnej postawy. Fakty nieudowodnione zostaną pominięte i nie wywołają skutków prawnych z nimi związanych. Powódka żądając zapłaty kwoty dochodzonej pozwem nie przestawiła dowodu, że jest legitymowana czynnie do dochodzenia od pozwanej świadczenia z umowy zawartej pomiędzy A. Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. a (...) Bank S.A., na podstawie której pozwana udzieliła ochrony ubezpieczeniowej osobom, którym bank udzielił kredytu, w tym zmarłemu mężowi powódki W. W.

(1). Pozwana zakwestionowała legitymację czynną powódki, a zatem to na powódce spoczywał ciężar wykazania swojej legitymacji w postaci bycia uposażoną wskazaną przez ubezpieczonego, czemu nie podołała. Okoliczności sprawy wręcz wskazują, że nie posiadała takiego uposażenia, albowiem w interesie ubezpieczającego (...) Bank S.A. leżało, by to on był uposażonym z tego ubezpieczenia i miał zabezpieczone własne roszczenia z umowy kredytu zabezpieczonego na nieruchomości (...); na taką okoliczność wskazuje również treść pisma pozwanej z dnia 6 listopada 2013 r. (k.10), gdzie to (...) Bank S.A. zwracał się o wypłatę świadczenia z tytułu śmierci W. W.

(1). W tej sytuacji wobec braku legitymacji czynnej Sąd oddalił w całości powództwo. Pismo stanowiące rozszerzenie powództwa nie mogło być uznane za skuteczne, gdyż rozszerzenie powództwa może sprowadzić się do zmiany ilościowej dotychczasowego żądania lub wystąpienie z nowym żądaniem jeżeli nie wpływają na właściwość Sądu (art. 193 k.p.c.) Nieporozumieniem zatem należy uznać rozszerzenie powództwa o żądanie ewentualne zasądzenia roszczenia na podmiot niebiorący udział w postępowaniu. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje możliwości przekształceń podmiotowych i zmianę stron. W zakresie strony powodowej przy współuczestnictwie koniecznym zgodnie z art. 195 §1 k.p.c. jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby niebiorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora. W innych przypadkach zgodnie z art. 196 §1 k.p.c. jeżeli okaże się, że powództwo zostało wniesione nie przez osobę, która powinna występować w sprawie w charakterze powoda, sąd na wniosek powoda zawiadomi o toczącym się procesie osobę przez niego wskazaną. Osoba ta może w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia wstąpić do sprawy w charakterze powoda. Żądanie na rzecz (...) Bank S.A. nie mogło podlegać rozpoznaniu wobec brak tej strony w procesie; udział banku po stronie powodowej nie był konieczny, a zatem w myśl art. 196 k.p.c. sąd jedynie na wniosek powoda mógł zawiadomić o toczącym się procesie osobę przez niego wskazaną, o co strona powodowa się nie zwracała. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 i §3 k.p.c. mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Wobec tego, że powódka w całości przegrała proces winna zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty. Na koszty procesu istniejące po stronie pozwanej złożyły się: koszty zastępstwa procesowego w kwocie 2.400 złotych ustalone na podstawie §6 pkt. 5 i §2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. Nr 490) w zw. z art. §21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800) oraz kwota 17 zł tytułem kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, łącznie 2.417 złotych.