← Polska

II Ca 128/16

Sygn. akt II Ca 128/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Barbara Puchalska (sp

§ 1

i 5 k.s.h., przewidującego, iż plan przekształcenia przedsiębiorcy należy poddać badaniu przez biegłego rewidenta w zakresie poprawności i rzetelności, a sąd rejestrowy określa wynagrodzenie za pracę biegłego rewidenta i zatwierdza rachunki jego wydatków, zaś jeżeli przedsiębiorca przekształcany dobrowolnie tych należności nie uiścił w terminie dwóch tygodni, sąd rejestrowy ściągnie je w trybie przewidzianym dla egzekucji opłat sądowych, art. 7 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1142) stanowiącego, że do postępowania przed sądami rejestrowymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, chyba że ustawa stanowi inaczej, i art. 130 4 § 1 i 5 k.p.c., w którym wskazano, że strona, która wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest uiścić zaliczkę na ich pokrycie w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd, a w razie nieuiszczenia zaliczki sąd pominie czynność połączoną z wydatkami, wynika, iż koszty sporządzenia opinii biegłego rewidenta stanowią koszty sądowe, a sąd rejestrowy może wezwać wnioskującego przedsiębiorcę przekształcanego w spółkę kapitałową o wyznaczenie biegłego rewidenta do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta za badanie planu przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową. Sąd Rejonowy w Białymstoku mógł zatem wezwać powoda wnioskującego o wyznaczenie biegłego rewidenta celem zbadania planu przekształcenia indywidualnej działalności gospodarczej pod firmą (...) w (...) S.A. w B. do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta, a w przypadku jej nieuiszczenia wniosek pominąć, nie zaś oddalić, którym to rygorem Sąd Rejonowy w Białymstoku opatrzył wezwanie powoda do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta. (...) Spółki z o.o. w B., wskazanej przez powoda do badania sprawozdań finansowych, na to, że powód zapłaci jej bezpośrednio wynagrodzenie w kwocie 6.000 złotych, nie zwalniała Sądu Rejonowego w Białymstoku od zabezpieczenia wynagrodzenia biegłego rewidenta za zlecane mu czynności. Dalej Sąd I instancji zaznaczył, że skoro Sąd Rejonowy w Białymstoku w dniu 21 sierpnia 2015 roku uzyskał informację o zapłaceniu przez powoda na rzecz (...) Spółki z o.o. w B. wynagrodzenia biegłego rewidenta, a w dniu 3 września 2015 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku wydał zarządzenie o zwrocie na konto powoda wpłaconej przez niego zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta, to powód nie może domagać się od Sądu Rejonowego w Białymstoku odsetek od pobranej od powoda zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta. Zarządzenie o zwrocie na konto powoda wpłaconej przez niego zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta zostało przecież wydane bez zbędnej zwłoki. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że ostatecznie dochodzona przez powoda kwota 358,19 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 16 grudnia 2014 roku nie stanowi nienależnego świadczenia. Sąd Rejonowy w Białymstoku był bowiem uprawniony do naliczenia i pobrania od powoda zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta, a po uzyskaniu informacji o zapłaceniu przez powoda na rzecz (...) Spółki z o.o. w B. wynagrodzenia biegłego rewidenta Sąd Rejonowy w Białymstoku bez jakiegokolwiek opóźnienia, niezwłocznie, podjął działania związane ze zwrotem uiszczonej przez powoda zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta. Sąd Rejonowy na podstawie art. 98 k.p.c. i art. 99 k.p.c. zobowiązał powoda, który przegrał proces w całości, do zwrócenia pozwanemu poniesionych przez niego kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.200 złotych wynikającej z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia radcy prawnego z dnia 28 września 2002 roku (Dz. U. z 2013 roku, poz. 490). Powyższy wyrok w części oddalającej powództwo o zapłatę kwoty 358,19 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 16 grudnia 2014 roku do dnia zapłaty i w części rozstrzygającej o kosztach procesu zaskarżył apelacją powód, zarzucając naruszenie: 1. art. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz art.

§ 5k.s.h.

poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wynagrodzenie biegłego rewidenta, o którym mowa w art.

§ 5k.s.h.

zalicza się do kosztów (wydatków) sądowych, o których mowa w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje przyjąć, że wynagrodzenie, o którym mowa w art.

§ 5k.s.h.

nie jest kosztem (wydatkiem) Skarbu Państwa, lecz (prywatnym) długiem przedsiębiorcy przekształcanego, który obciąża go bezpośrednio wobec biegłego rewidenta, 2. art.

§ 2i 5 k.s.h.

oraz art. 130 4 § 1 i 5 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że sąd rejestrowy uprawniony jest pobrać od przedsiębiorcy przekształcanego zaliczkę na pokrycie wynagrodzenia biegłego rewidenta, o którym mowa w art.

§ 5k.s.h.

pod rygorem pominięcia wniosku, o którym mowa w art.

§ 2k.s.h.

(o wyznaczenie biegłego rewidenta do zbadania planu przekształcenia przedsiębiorcy), podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów, a także wynikający z art. 516 k.p.c. w zw. z art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym nakaz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, o której mowa w art.

§ 2

k.s.h., wyklucza możliwość „pominięcia” sprawy cywilnej, ewentualnie, na wypadek niepodzielenia powyższych zarzutów 3. art. 410 § 2 k.c. w zw. z art.

§ 5k.s.h.

poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów i przyjęcie, że podstawa świadczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta uiszczonej przez powoda w dniu 9 grudnia 2014 roku odpadła dopiero w dniu 21 sierpnia 2015 roku, tj. z chwilą powiadomienia Sądu Rejonowego w Białymstoku o bezpośrednim rozliczeniu przedsiębiorcy przekształcanego z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych – (...) sp. z o.o. w B., gdy tymczasem fakt niewydania przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (sąd rejestrowy) postanowienia, o którym mowa w art.

§ 2i 5 k.s.h.

należałoby ocenić – przy założeniu, że wynagrodzenie rewidenta jest kosztem sądowym – jako całkowity brak podstawy świadczenia powoda w postępowaniu o wyznaczenie rewidenta do zbadania planu przekształcenia, a także, niezależnie od powyższego

  1. art. 98 § 1 k.p.c. poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w kwocie 1.200 złotych, a z ostrożności procesowej także
  2. art. 203 § 3 k.p.c. poprzez przyznanie pozwanemu kosztów procesu, mimo iż pozwany nie złożył w terminie dwutygodniowym wniosku o przyznanie kosztów w związku z ograniczeniem pozwu. W oparciu o powyższe zarzuty powód wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 358,19 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 16 grudnia 2014 roku oraz kwoty 1.517 złotych tytułem kosztów procesu, w tym kwoty 1.217 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy przyjmuje za własne niekwestionowane przez skarżącego ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, nie godząc się jednak z wyrażonymi przez ten Sąd ocenami prawnymi. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji błędnie uznał, że przedsiębiorca przekształcany w spółkę kapitałową wnioskujący na podstawie art.

§ 2k.s.h.

o wyznaczenie przez sąd rejestrowy biegłego rewidenta celem zbadania planu przekształcenia jest obowiązany do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta i jego wydatków. Biegłym rewidentem zostaje osoba, która uzyskała wpis do centralnie prowadzonego rejestru biegłych rewidentów, ale biegły rewident wyznaczony na podstawie art.

§ 2k.s.h.

przez sąd rejestrowy na wniosek przedsiębiorcy przekształcanego w spółkę kapitałową jest biegłym sądowym. Do wyznaczonego przez sąd rejestrowy na wniosek przedsiębiorcy przekształcanego w spółkę kapitałową biegłego rewidenta badającego plan przekształcenia stosuje się dotyczące biegłych sądowych art. 278-291 k.p.c. Okoliczność ta nie uprawnia jednak do wniosku, że przedsiębiorca przekształcany w spółkę kapitałową wnioskujący na podstawie art.

§ 2k.s.h.

o wyznaczenie przez sąd rejestrowy biegłego rewidenta celem zbadania planu przekształcenia jest obowiązany do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta i jego wydatków. Złożony w trybie art.

§ 2k.s.h.

wniosek przedsiębiorcy przekształcanego w spółkę kapitałową wszczyna związaną z czynnościami nadzorczymi sądu rejestrowego sprawę o wyznaczenie biegłego rewidenta celem zbadania planu przekształcenia. Sąd rejestrowy wyznacza biegłego rewidenta badającego plan przekształcenia przedsiębiorcy w spółkę kapitałową w formie postanowienia. Postanowienie to jest postanowieniem merytorycznym kończącym sprawę o wyznaczenie biegłego rewidenta, na które przysługuje zażalenie. Gdyby przyjąć – jak uczynił to Sąd I instancji – że w sprawie z wniosku przedsiębiorcy przekształcanego w spółkę kapitałową o wyznaczenie biegłego rewidenta celem zbadania planu przekształcenia, poprzez art. 7 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz. U. z 2015 roku, poz. 1142 z późn. zm.), stosuje się wprost art. 130 4 k.p.c. i w związku z tym zgodnie z § 1 tego przepisu przedsiębiorca przekształcany w spółkę kapitałową wnioskujący o wyznaczenie biegłego rewidenta celem zbadania planu przekształcenia jest obowiązany uiścić zaliczkę na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta i jego wydatków, to w konsekwencji należałoby uznać, że w razie nieuiszczenia tej zaliczki sąd rejestrowy na podstawie § 5 tego przepisu powinien pominąć czynność połączoną z wydatkami, czyli wniosek o wyznaczenie biegłego rewidenta wszczynający postępowanie sądowe. Pominięcie wniosku wszczynającego postępowanie sądowe nie ma zaś oparcia w obowiązujących przepisach. Sąd rejestrowy – jak stanowi art.

§ 5k.s.h.

– określa wynagrodzenie za pracę biegłego rewidenta i zatwierdza rachunki jego wydatków. Sąd rejestrowy określa wynagrodzenie biegłego rewidenta uwzględniając wymagane kwalifikacje, potrzebny czas, nakład pracy, a wysokość wydatków biegłego rewidenta niezbędnych do wykonania czynności sąd rejestrowy określa na podstawie przedłożonych przez biegłego rewidenta rachunków. Przepis art.

§ 5w zdaniu drugim k.s.h.

stanowi też, że jeżeli przedsiębiorca przekształcany dobrowolnie nie uiści wynagrodzenia biegłego rewidenta i jego wydatków w terminie dwóch tygodni, sąd rejestrowy ściągnie je w trybie przewidzianym dla egzekucji opłat sądowych. Z przepisu tego wynika, że przedsiębiorca przekształcany jest zobowiązany do uiszczenia wynagrodzenia biegłego rewidenta i jego wydatków dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłego rewidenta, po określeniu przez sąd rejestrowy wynagrodzenia biegłego rewidenta i zatwierdzeniu przez ten sąd wydatków biegłego rewidenta. Przedsiębiorca przekształcany może przy tym uiścić wynagrodzenie biegłego rewidenta i jego wydatki w terminie dwóch tygodni od dnia wezwania go przez sąd rejestrowy do uiszczenia tych należności po określeniu przez sąd rejestrowy wynagrodzenia biegłego rewidenta i zatwierdzeniu przez ten sąd wydatków biegłego rewidenta. Dopiero jeżeli przedsiębiorca przekształcany nie uiści określonego przez sąd rejestrowy wynagrodzenia biegłego rewidenta i zatwierdzonych przez sąd rejestrowy wydatków biegłego rewidenta w terminie dwóch tygodni od wezwania go do uiszczenia tych należności, to sąd rejestrowy ściągnie je w trybie przewidzianym dla egzekucji opłat sądowych, tj. na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2006 roku w sprawie egzekucji grzywien, kar pieniężnych, opłat sądowych i kosztów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2006 roku, Nr 42, poz. 288). I chociaż istnieją istotne podobieństwa pomiędzy opinią innego biegłego sądowego , a opinią biegłego rewidenta w zakresie badania rzetelności i poprawności planu przekształcenia przedsiębiorcy , to przepis art.

§ 5k.s.h.

wyklucza przyjęcie, że przedsiębiorca przekształcany w spółkę kapitałową wnioskujący na podstawie art.

§ 2k.s.h.

o wyznaczenie przez sąd rejestrowy biegłego rewidenta celem zbadania planu przekształcenia jest obowiązany do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta i jego wydatków. W sytuacji uznania , iż istnieje wcześniejszy obowiązek uiszczenia zaliczki na biegłego rewidenta , którego naruszenie obwarowane jest pominięciem wniosku , zbędny całkowicie okazałby się zapis cytowanego wyżej przepisu , iż sąd rejestrowy ściągnie wynagrodzenie w trybie przewidzianym dla egzekucji opłat sądowych jeżeli przedsiębiorca dobrowolnie tych należności nie uiści w terminie dwóch tygodni. W konsekwencji trzeba zgodzić się z powodem, że uiszczona przez niego w dniu 9 grudnia 2014 roku na wezwanie Sądu Rejonowego w Białymstoku tytułem zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego rewidenta i jego wydatków kwota 6.000 złotych stanowi świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. Wobec tego, że powód wezwał pozwanego do zwrotu kwoty 6.000 złotych w dniu 15 grudnia 2014 roku, to na podstawie art. 455 k.c. i art. 481 § 1 i 2 k.c. powód może domagać się od pozwanego odsetek ustawowych od dnia 16 grudnia 2014 roku. Skoro jednak powód z racji zwrócenia mu przez pozwanego w dniu 9 września 2015 roku kwoty 6.000 złotych, którą powód w pierwszej kolejności zaliczył na odsetki ustawowe w kwocie 358,19 złotych, a następnie na należność główną, ostatecznie ograniczył powództwo do kwoty 358,19 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 16 grudnia 2014 roku, to należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 358,19 złotych z ustawowymi odsetkami w wysokości 13% w stosunku rocznym od dnia 16 grudnia 2014 roku do dnia 22 grudnia 2014 roku i w wysokości 8% w stosunku rocznym od dnia 23 grudnia 2014 roku do dnia 31 grudnia 2014 roku, zaś od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty – z uwagi na nadane ustawą z dnia 9 października 2015 roku o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1830), a obowiązujące od dnia 1 stycznia 2016 roku, brzmienie art. 481 § 2 k.c. – z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, i tak też orzekł Sąd Okręgowy zmieniając rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego. Korekta rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie żądania głównego skutkowała zmianą orzeczenia tego Sądu o kosztach procesu. Ostatecznie pozwany przegrał proces w pierwszej instancji, także w zakresie cofniętego pozwu, skoro częściowe cofnięcie pozwu nastąpiło na skutek spełnienia świadczenia przez pozwanego w toku procesu, i dlatego, stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., powinien zwrócić powodowi opłatę sądową od pozwu w kwocie 300 złotych i wynagrodzenie reprezentującego go przed Sądem Rejonowym radcy prawnego w kwocie 1.200 złotych, ustalonej na podstawie § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 roku, poz. 490 z późn. zm.) wraz z opłatą od czynności udzielenia pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych, zgodnie z częścią IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej (j.t. Dz. U. z 2015 roku, poz. 783 z późn. zm.). Dlatego na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie I sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono mając na uwadze wynik tego postępowania oraz treść art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. i art. 109 k.p.c. Pozwany przegrał proces w drugiej instancji i dlatego powinien zwrócić powodowi poniesione przez niego w postępowaniu apelacyjnym koszty procesu obejmujące opłatę sądową od apelacji w kwocie 30 złotych i wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego w kwocie 120 złotych, ustalonej na podstawie § 6 pkt 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 roku, poz. 490 z późn. zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804).

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.