Sygn.akt III AUa 1214/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.) Sędziowie: SA Barbara Orechwa-Zawadzka SA Dorota Elżbieta Zarzecka Protokolant: Emilia Janucik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. w B. sprawy z odwołania Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o stwierdzenie nieważności prawomocnych decyzji na skutek apelacji Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B. od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt V U 797/15 I. oddala apelację; II. zasądza od Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. Sygn. akt III AUa 1214/15 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 10 kwietnia 2015 r. na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w związku z art. 83a ust. 2, art. 83b ust. 1, art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.) odmówił Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności prawomocnych decyzji z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 27 grudnia 2010 r. nr (...), z 27 grudnia 2010 r. nr (...), z 27 grudnia 2010 r. nr (...), z 28 grudnia 2010 r. nr (...), z 31 grudnia 2010 r. nr (...), z 31 grudnia 2010 r. nr (...), z 31 grudnia 2010 r. nr (...). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ rentowy wskazał, że ustawodawca nie przewidział możliwości unieważnienia decyzji Zakładu na wniosek płatnika i z uwagi na to wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji na wniosek Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B. jest niedopuszczalne. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu Organizacja Środowiskowa (...) Województwa (...) w B. zarzuciła : 1) brak związku z wniesionym odwołaniem; 2) błędne zastosowanie art. 61 § 1 k.p.a. w związku z treścią art. 28 i następnych k.p.a. ; 3) bezprawność stwierdzenia, że prawo nie przewiduje orzeczenia nieważności decyzji, jeżeli skarżącym jest płatnik. W konsekwencji powyższego wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji jako nieważnej (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. ); 2) orzeczenie, iż decyzje ZUS objęte sporem zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie i są wobec tego decyzjami nieważnymi w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. . Wyrokiem z dnia 15 września 2015 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił odwołanie i zasądził od Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. kwotę 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy ustalił, iż w dniu 31 grudnia 2008 r. pomiędzy Organizacją Środowiskową (...) Województwa (...) w B. a (...) Klubem (...) w B. została zawarta umowa przekazania drużyny piłki siatkowej kobiet (...) wraz z drużynami młodziczek, kadetek, juniorek. Zgodnie z tą umową, do przekazania praw i obowiązków wynikających z umowy stosuje się odpowiednio przepisy art. 55 1 Kodeksu cywilnego. Przyjmujący oświadczył, że przystępuje do zobowiązań cywilno-prawnych Klubu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział B. dwunastoma decyzjami z 23, 27, 28, 31 grudnia 2010 r. stwierdził, że Katarina T., I. S., A. J., K. K., K. F., B. S., M. K., J. S., W. P., K. Ż., Lucie M., P. B. podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w określonych okresach od stycznia 2004 r. do września 2009 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia zawartych z (...) w B. Organizacja (...). Decyzje te nie były kwestionowane przez płatnika w związku z tym z upływem terminu do wniesienia odwołania stały się prawomocne i ostateczne. W dniu 10 lutego 2015 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B. o uchylenie jako nieważnych powyższych decyzji. Wnioskodawca podniósł, że osoby wymienione w decyzjach, w dacie wydania decyzji nie były już pracownikami lub zleceniobiorcami Organizacji Środowiskowej (...) Województwa (...) w B.. Niniejsze postępowanie toczy się wskutek odwołania od decyzji z dnia 10 kwietnia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 23, 27, 28, 31 grudnia 2010 r. stwierdzających podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma przepis art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.). Stosownie do ust. 1 tego przepisu prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. Natomiast zgodnie z ust. 2 decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Takimi decyzjami były decyzje z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 23 grudnia 2010 r. nr (...), z 27 grudnia 2010 r. nr (...), z 27 grudnia 2010 r. nr (...), z 27 grudnia 2010 r. nr (...), z 28 grudnia 2010 r. nr (...), z 31 grudnia 2010 r. nr (...), z 31 grudnia 2010 r. nr (...), z 31 grudnia 2010 r. nr (...). Wynika stąd, że na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej ewentualne uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, od której nie wniesiono odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych następuje jedynie z urzędu. Jest to więc uregulowanie wyraźnie inne od treści art. 157 § 2 k.p.a. , który stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2003 r. III KKO 18/02, OSNP 2004/5/91). Uchylenie decyzji wydanych w grudniu 2010 r. wymagałoby stwierdzenia, że wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 83a ust. 1 (przedłożenie nowych dowodów lub ujawnienie okoliczności istniejących w chwili wydania decyzji merytorycznej, które mają wpływ na oceniane nią uprawnienie) lub zastosowania przesłanek z art. 83a ustawy systemowej w związku z art. 154 § 1 k.p.a. (jeżeli za zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której żadna strona nie nabyła prawa przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony). Natomiast ZUS mógłby, z zachowaniem warunków określonych w ustawie systemowej (art. 83a ust. 2), "unieważnić" własną decyzję z przyczyn, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. . W sprawie niniejszej przesłanki z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej nie zostały spełnione. Nie zostały przedłożone nowe dowody i nie ujawniono okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji z grudnia 2010 r. Wszelkie okoliczności były znane organowi rentowemu przed wydaniem decyzji. Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2). Decyzje ostateczne to w rozumieniu 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie, a zatem te decyzje, które nie mogą być weryfikowane w administracyjnym toku instancji. Do decyzji ostatecznych należy zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin złożenia odwołania i nie został przywrócony w przepisanym trybie, decyzję wydaną przez organ odwoławczy (organ drugiej instancji) oraz decyzje ostateczne z mocy wyraźnego przepisu prawa materialnego. Wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. jest możliwe w sprawach, w których przy wydawaniu decyzji organ administracji miał pewną swobodę decyzji (tzw. uznanie administracyjne), czyli zmienione mogą być decyzje uznaniowe, a nie tzw. decyzje związane, gdzie organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. Do takich spraw nie należą sprawy związane z wydaniem przez organ rentowy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (por. wyrok NSA W-wa z 05.01.2010 r., LEX nr 597386; uzasadnienie wyroku SN z 16.10.2008 r. III UK 47/08 OSNP 2010/5-6/80). Ponadto zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a. , należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a. , zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa" (por. wyrok NSA z dnia 18.10.2007 r., II OSK 1406/06, LEX nr 427601). W ocenie Sądu decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23, 27, 28, 31 grudnia 2010 r. na podstawie art. 83a ustawy systemowej w związku z art. 154 § 1 k.p.a. nie mogą być uchylone na wniosek strony. Ponadto są to decyzje deklaratoryjne a za ich uchyleniem nie przemawia słuszny interes strony. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą również przesłanki stwierdzenia nieważności tych decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. . Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Z treści powyższych decyzji wynika, że Katarina T., I. S., A. J., K. K., K. F., B. S., M. K., J. S., W. P., K. Ż., L. M., P. B. w określonych okresach zawarli umowy cywilnoprawne z (...) w B. Organizacją (...). Skarżący nie kwestionował tej okoliczności. Z treści art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu oraz rentowym od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. W decyzjach z 23, 27, 28, 31 grudnia 2010 r. Organizacja Środowiskowa (...) Województwa (...) w B. została prawidłowo wskazana jako strona umów cywilnoprawnych zwartych w okresie od stycznia 2004 r. do września 2009 r. a tym samym jako płatnik składek w rozumieniu art. 4 pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Skutki zawarcia umowy przekazania z dnia 31 grudnia 2008 r. w zakresie ubezpieczeń społecznych powinny być ocenione z uwzględnieniem art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i wymienionymi w nim przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2015 r. poz. 613). Przy tym należy wskazać, że ubezpieczonych wymienionych w decyzjach z grudnia 2010 r. nie łączyły ze skarżącym stosunki pracy, a tym samym nie zostali oni przejęci w trybie art. 23 1 k.p. przez (...) Klub (...) w B.. Według art. 107 § 1 Ordynacji w przypadkach i w zakresie przewidzianym w rozdziale 15 za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. W myśl art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o tych zaległościach. Sąd Okręgowy wskazał również , iż z mocy zatem powyższego odesłania do odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się przepisy o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe. O odpowiedzialności tej organ rentowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 Ordynacji). W tym stanie rzeczy Sad Okręgowy oddalił odwołanie na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. i orzekł o kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 kpc w zw. z art. 99 kpc w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Odwołujący - Organizacja Środowiskowa (...) Województwa (...) w B. zaskarżyła przedmiotowy wyrok w całości zarzucają mu : 1. Całkowicie błędną wykładnie art. 55 1 i 55 2 k.c. 2. Błąd co do pomiotu kontrolowanego, albowiem w dniu prowadzenia kontroli przez ZUS wszyscy pracownicy objęci decyzjami objętymi sporem nie były pracownikami skarżącego lecz pracownikami lub zleceniobiorcami (...) Klubu (...) w B., a zatem decyzje ZUS nie dotyczyły skarżącej. Okoliczność ta nie była znana skarżącej wcześniej, i na tę okoliczność apelacja zawiera wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka . Apelacja wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Sąd Apelacyjny zważył co następuje Apelacja podlegała oddaleniu. Jak wiadomo podstawę orzeczenia Sądu drugiej instancji stanowi materiał dowodowy zebrany w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postepowaniu apelacyjnym. W niniejszej sprawie materiał dowodowy nie został istotnie poszerzony przed sądem drugiej instancji, albowiem Sąd Apelacyjny dopuścił jedynie dowód z dokumenty prywatnego w postaci dołączonego do apelacji oświadczenia A. S.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.