Sygn. akt III Ca 1869/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 września 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w sprawie z powództwa Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko I. D. o zapłatę utrzymał w mocy nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, wydany w postępowaniu nakazowym w dniu 26 czerwca 2013 r. (sygn. akt II Nc 183/13). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. M. G. w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej świadczyła na rzecz Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego. Na podstawie umowy agencyjnej z dnia 14 marca 2007 roku, zmienionej aneksem z dnia 31 sierpnia 2009 roku oraz z dnia 15 grudnia 2012 roku, M. G. inkasowała w imieniu strony powodowej kwoty pieniężne z tytułu składek opłacanych przez jej kontrahentów. W celu zabezpieczenia roszczeń z przedmiotowej umowy M. G. w dniu 5 września 2008 roku wystawiła weksel in blanco i upoważniła powódkę do jego wypełnienia na kwotę odpowiadającą zadłużeniu z przedmiotowej umowy. Weksel ten został poręczony przez I. D.. Sporządzono deklarację wekslową, w której wskazano, że M. G. na zabezpieczenie roszczeń (...) S.A. z siedzibą w W., Makroregion Detaliczny Północno-Zachodni, zwany dalej WARTĄ, wynikających z umowy agencyjnej nr 448/07 z dnia 14 marca 2007 roku składa weksel in blanco z oznaczonym miejscem wystawienia, oznaczony datą wystawienia, klauzulą „bez protestu” z jej wystawienia, poręczeniem wekslowym I. D., który W. może wypełnić w każdym czasie w przypadku niedotrzymania umownych terminów spłaty jej zadłużenia na sumę odpowiadającą kwocie jej zadłużenia wraz z odsetkami i wszelkimi kosztami, który WARTA może opatrzyć datą według swojego uznania. W załączniku do przedmiotowej deklaracji I. D. jako poręczyciel wekslowy za wystawcę M. G. oświadczyła, że wyraża zgodę na wypełnienie weksla in blanco przez (...) S.A. z siedzibą w W., Makroregion Detaliczny Północno-Zachodni, zwany dalej WARTA w sposób określony przez wystawcę weksla w deklaracji wekslowej z dnia 5 września 2008 roku. W dokumencie tym wskazano, że w razie wypełnienia weksla WARTA zawiadomi I. D. na równi z wystawcą listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru najpóźniej na 7 dni przed terminem płatności weksla. M. G. w okresie od dnia 1 września do dnia 30 września 2012 roku oraz od dnia 1 października do dnia 31 października 2012 roku pobrała od ubezpieczonych składki w łącznej kwocie 69.676,01 zł, których nie przekazała Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W.. Kwota ta wraz z odsetkami z tytułu nieterminowego rozliczania się przez M. G. w kwocie 855,9 złotych na dzień 14 marca 2013 roku wynosiła łącznie 70.531,90 zł. Z uwagi na fakt, iż M. G. nie wywiązała się z zaciągniętych w związku z umową z dnia 14 marca 2007 roku zobowiązań powódka - Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. w dniu 14 marca 2013 roku wypełniła weksel na kwotę 70.531,90 zł oraz wezwała M. G. i I. D. do zapłaty należności. I. D. łączyła z Towarzystwem (...) S.A. z siedzibą w W. umowa agencyjna nr 308/02 z dnia 29 listopada 2002 roku, która została rozwiązana z dniem 31 stycznia 2011 roku. Pismem z dnia 26 stycznia 2011 roku Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. poinformowało I. D., że zgodnie z § 25 ust. 8 (...) jest ona zobowiązana do dnia rozwiązania umowy zwrócić do (...) S.A. wszystkie pełnomocnictwa, otrzymane w związku z wykonywaniem czynności Agenta Ubezpieczeniowego, które z dniem rozwiązania umowy tracą moc, zwrócić do (...) S.A. pobrane druki ścisłego zarachowania, zwrócić do (...) S.A. dokumentację ubezpieczeniową i materiały otrzymywane od (...) S.A. w związku z wykonywaniem czynności agencyjnych, usunąć oprogramowanie oraz zwrócić (...) S.A. wszystkie komponenty składające się na udostępniony Agentowi (...) Transakcji, zgodnie z zasadami zawartymi w odpowiednich załącznikach do umowy, regulujących kwestie korzystania przez agenta z dostarczonego przez (...) S.A. oprogramowania i komponentów, zwrócić do (...) S.A. lub zniszczyć wszystkie dane osobowe zapisane na nośnikach elektronicznych, papierowych (kopii polis) i innych, a pozyskanych w trakcie trwania tej umowy, przy czym fakt zniszczenia lub zwrócenia danych osobowych zapisanych na twardym dysku komputera i innych nośnikach danych (płyty, dyskietki), potwierdzić przez złożenie oświadczenia, całkowicie rozliczyć się z zawartych umów ubezpieczenia oraz zainkasowanych składek, całkowicie rozliczyć się z innych zobowiązań finansowych wobec (...) S.A. powstałych w związku z wykonywaniem umowy, usunąć z lokalu, w którym prowadzona była działalność agencyjna, wszelkie oznakowania z logotypami (...) S.A. w sposób nienaruszający reputacji i wizerunku (...) S.A. Nadto wskazano I. D., że zgodnie z § 29 ust. 3 (...) S.A. dokonuje zwolnienia z ustanowionych zabezpieczeń finansowych po upływie 12 miesięcy od daty rozwiązania umowy i spełnieniu przez Agenta warunków rozliczeń z tytułu zaciągniętych zobowiązań (okoliczność bezsporna, kserokopia pisma z dnia 26 stycznia 2011 roku). I. D. otrzymała przedsądowe wezwanie do zapłaty wraz z wezwaniem do wykupu weksla. Skontaktowała się wówczas z M. G., która powiedziała jej, żeby się nie martwiła, gdyż to jej zobowiązanie. I. D. nie pamięta momentu, kiedy podpisywała weksel, choć podpis na wekslu jest jej. I. D. miała taki okres, kiedy była w stanie depresyjnym, miała problemy rodzinne. Jej syn był narkomanem, potem był w Monarze. Zajmowała się też swoją mamą, która cierpiała na chorobę Alzheimera. Powyżej opisanych ustaleń Sąd Rejonowy dokonał w oparciu o przedstawione przez strony dowody, w tym w przeważającej mierze dowody z dokumentów, których wiarygodność w tym postępowaniu nie została zakwestionowana przez żadną z jego stron, ale także w oparciu o zeznania pozwanej. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, zdaniem Sądu Rejonowego, nie budził wątpliwości akcentowany przez stronę powodową fakt, że pozwana I. D. udzieliła poręczenia wekslowego za zobowiązania z tytułu umowy agencyjnej z dnia 14 marca 2007 roku łączącej pozwaną M. G. z powódką. Sąd Rejonowy wskazał, że pozwana podnosiła, że nie miała zamiaru poręczać za zobowiązania M. G., jednak nie zakwestionowała faktu podpisania weksla. Przeciwnie wprost przyznała, że podpis złożony na wekslu należy do niej. W tym stanie rzeczy – zdaniem Sądu meriti - nie znajdowało oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym twierdzenie pozwanej jakoby nie miała ona zamiaru poręczać za zobowiązania M. G.. Bezsprzecznie wszak fakt podpisania weksla z adnotacją poręczam w okolicznościach przedmiotowej sprawy świadczyć musi o zamiarze udzielenia poręczenia wekslowego. Pozwana nie podniosła żadnych argumentów, które mogłyby przemawiać za nieważnością poręczenia wekslowego. W tym zakresie ograniczyła się jedynie do wskazania, że nie pamięta faktu podpisania weksla. Zdaniem Sądu meriti żadne z przedstawionych przez nią w tym względzie wyjaśnień nie nasuwa jednak jakichkolwiek zastrzeżeń w kontekście ważności udzielonego poręczenia. W ocenie Sądu I instancji pozwana gołosłownie podnosiła w tym względzie jedynie, że M. G. mogła przedstawić jej przedmiotowy weksel do podpisu wykorzystując jej zaufanie, a także, że w pewnym okresie znajdowała się w stanie depresyjnym, gdyż miała problemy rodzinne. Pozwana nie zgłosiła jednak żadnych wniosków dowodowych na potwierdzenie czynionych sugestii, a nawet nie sprecyzowała okresu, w jakim rzekomo znajdować miała się w stanie depresyjnym. Odwoływała się zatem jedynie do hipotetycznych przyczyn, dla których może nie pamiętać podpisania weksla. Przyznała natomiast, że również i ona wykonywała usługi agencyjne dla powódki, że stosowanie weksli na zabezpieczenie zobowiązań agenta było praktykowane przez powódkę, a także że znała M. G.. Dokonując ustaleń w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy miał również na względzie, że pozwana nie zakwestionowała wysokości zobowiązań M. G. względem powódki objętych przedmiotowym wekslem. Co więcej, wprost oświadczyła, że nie kwestionuje zobowiązania w zakresie wysokości, gdyż jak wskazała: „Takie zobowiązanie M. G. wobec powódki jest możliwe, gdyż ona przyjmowała składki od klientów, które powinna przesłać na konto W.. Mogła dysponować taką kwotą”. Roszczenie objęte pozwem w niniejszej sprawie znajdowało zaś nadto oparcie w przedłożonych przez powódkę dokumentach rozliczeniowych. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, że powództwo względem I. D., w kształcie uwzględniającym stanowisko powódki wyrażone w piśmie z dnia 17 czerwca 2013 roku (obejmującym cofnięcie powództwa ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie żądania zasądzenia odsetek od kwoty 70.531,90 zł za okres od dnia 11 marca 2013 r. do dnia 14 marca 2013 r.), zasługiwało na uwzględnienie. Jako podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał przepis art. 32 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe, zgodnie z którym poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo, jak ten, za kogo poręczył. Zobowiązanie poręczyciela jest przy tym ważne, chociażby nawet zobowiązanie, za które poręcza, było nieważne z jakiejkolwiek przyczyny z wyjątkiem wady formalnej a poręczyciel wekslowy, który zapłacił weksel, nabywa prawa, wynikające z wekslu, przeciw osobie, za którą poręczył, i przeciw tym, którzy wobec tej osoby odpowiadają z wekslu. W kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie budziło wątpliwości Sądu meriti, że pozwana I. D. udzieliła poręczenia wekslowego w zakresie roszczenia objętego pozwem w niniejszej sprawie. Zgodnie wszak z dyspozycją art. 31 przedmiotowej ustawy poręczenie umieszcza się na wekslu albo na przedłużku. Poręczenie oznacza się wyrazem "poręczam" lub innym zwrotem równoznacznym; podpisuje je poręczyciel, a sam podpis na przedniej stronie wekslu uważa się za udzielenie poręczenia, wyjąwszy gdy jest to podpis wystawcy lub trasata. W ocenie Sądu Rejonowego w odniesieniu do weksla będącego przedmiotem zainteresowania w przedmiotowej sprawie wymogi te zostały zachowane, a weksel został wypełniony zgodnie z przedłożoną deklaracją wekslową. Zdaniem Sądu meriti pozwana nie zdołała w niniejszym postępowaniu przedstawić jakichkolwiek merytorycznych argumentów, które rzutować mogłyby na ważność udzielonego poręczenia. Z pewnością za taki nie może być poczytane samo gołosłowne twierdzenie pozwanej, że nie pamięta faktu udzielenia poręczenia. Pozwana nie tylko nie zgłosiła w tej kwestii jakichkolwiek wniosków dowodowych, ale nawet nie sprecyzowała okresu, w jakim znajdować miała się rzekomo w stanie depresyjnym z uwagi na problemy rodzinne. Nawet zatem nie wskazała, aby w owym stanie znajdować miała się w ogóle w dacie udzielenia poręczenia. W przedmiotowym kontekście Sąd Rejonowy wskazał, że nie sposób także nie zauważyć, że w piśmie z dnia 23 października 2014 roku pozwana oświadczyła z kolei, że nie miała świadomości, że poręcza weksel na inne niż dotychczas poręczone w związku z działalnością agencyjną na rzecz powódki zobowiązania M. G., wskazując, że podpisując przedmiotowy weksel była przekonana, że ma on związek z uprzednim poręczonym zobowiązaniem M. G. względem powódki, a także jakoby zgodnie z ustnym porozumieniem wekslowym poręczenie obowiązywać miało tylko na czas trwania umowy agencyjnej zawartej przez nią z powódką. Przy czym okoliczności podnoszone w tym względzie przez pozwaną również nie znalazły jednak jakiegokolwiek odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Twierdzenie pozwanej jakoby nie miała świadomości za co poręcza – w ocenie Sądu I instancji - pozostawało zaś w sprzeczności z przedłożonymi w tej sprawie dokumentami. W ocenie Sądu Rejonowego nie był zasadny również podnoszony przez pozwaną zarzut odwołujący się do faktu rozwiązania za porozumieniem stron umowy agencyjnej, jaka łączyła pozwaną z powódką. Treść przywołanego przez pozwaną pisma powódki z dnia 26 stycznia 2011 roku nie pozostawia bowiem wątpliwości, że zwolnienie ustanowionych zabezpieczeń finansowych w kontekście § 29 ust. 3 (...) S.A., z którego pozwana wywodziła swoje twierdzenie o bezzasadności wysuwanego względem niej roszczenia, odwoływało się do zabezpieczeń ustanowionych w związku z umową agencyjną, jaka pozwaną łączyła z powódką i w żadnej mierze nie dotyczyło zobowiązań zaciągniętych przez pozwaną jako poręczyciela w kontekście umowy agencyjnej łączącej M. G. z powódką. Sugestie pozwanej jakoby poręczenie udzielone przez nią za zobowiązania M. G. miało zostać udzielone przez nią jedynie na określony czas, nie znalazły natomiast oparcia w przedstawionych w tej sprawie dokumentach. Twierdzenie pozwanej jakoby roszczenie pozwu względem pozwanej jako poręczycielki wekslowej nie zasługiwało na uwzględnienie z tej przyczyny, że powódka winna w pierwszej kolejności zwrócić się do dłużnika głównego, a do niej dopiero w razie bezskuteczności egzekucji skierowanej względem M. G. nie znajdowało z kolei oparcia w obowiązujących przepisach prawa regulujących przedmiotową instytucję, przecząc istocie poręczenia. Zasadą, wynikającą z art. 32 i 47 przedmiotowej ustawy jest, że poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak, ten za kogo poręczył, a odpowiedzialność awalisty wobec wierzyciela, posiadacza weksla, jest solidarna wraz z innymi dłużnikami zobowiązania wekslowego. Sąd Rejonowy wskazał bowiem, że awal służy zabezpieczeniu zobowiązania wekslowego. Nie jest zatem nawet instytucją służącą zabezpieczeniu zapłaty długu podstawowego, stanowiącego causę dla wystawienia weksla in blanco, a jedynie instytucją służącą zabezpieczeniu zapłaty długu wekslowego, zwiększając prawdopodobieństwo jego realizacji. Istotą zobowiązania wekslowego jest jego abstrakcyjność i bezwarunkowość, które to cechy służyć mają wzmocnieniu pozycji wierzyciela. Akcesoryjność poręczenia wekslowego wykazuje cechy odmienne w stosunku do innych zabezpieczeń, w tym poręczenia cywilnego. Zobowiązanie awalisty powstaje wszak niezależnie od istnienia zobowiązania dłużnika głównego w sensie materialnym; wystarczy, że zobowiązanie to zostało prawidłowo wyrażone na dokumencie wekslowym w sensie formalnym. Z tego też względu akcesoryjność poręczenia wekslowego określana jest jako akcesoryjność formalna. Zobowiązanie poręczyciela wekslowego jest jednak zobowiązaniem samodzielnym. Źródłem zobowiązania poręczyciela wekslowego jest umowa, zobowiązanie poręczyciela wekslowego i odpowiadające mu roszczenie powstaje przy tym po uzupełnieniu blankietu przez uprawnioną osobę zgodnie z treścią otrzymanego upoważnienia. W świetle przedstawionych dowodów nie budzi zaś wątpliwości, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Reasumując Sąd Rejonowy stwierdził, że pozwana I. D. nie zgłosiła żadnych merytorycznie zasadnych zarzutów przeciwko żądaniu pozwu, w tym w szczególności nie zakwestionowała faktu podpisania weksla jak i odpowiedzialności wystawcy weksla, za którego zobowiązania poręczyła. Przeciwnie wprost wskazała, że M. G. jest dłużnikiem powódki i nie zakwestionowała roszczenia pozwu co do wysokości, w tym zakresie wręcz nawet oświadczyła, że nie zgłasza w tym względzie żadnych zastrzeżeń, gdyż zobowiązanie M. G. względem powódki w wysokości objętej powództwem w tej sprawie jest możliwe. A skoro tak, to uznać trzeba, że po stronie pozwanej, jako poręczyciela wekslowego, istnieje zobowiązanie wekslowe do zapłaty kwoty, na którą wypełniono weksel. Pozwana odpowiada na podstawie art. 32 przywołanej powyżej ustawy prawo wekslowe. Z powyżej wskazanych powodów Sąd Rejonowy, na podstawie art. 496 k.p.c., nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym w dniu 26 czerwca 2013 roku wydany względem pozwanej I. D. utrzymał w całości w mocy. Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana, zaskarżając go w całości. Rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.