i dlatego decyzję z dnia 25 stycznia 2013 roku należało uchylić, przekazać sprawę do rozpoznania organowi rentowemu oraz umorzyć postępowanie. Zgodnie z przepisem art.
k.p.c., w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, a podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter kontrolny, służy badaniu prawidłowości decyzji organu rentowego i nie może polegać na zastępowaniu tego organu w wydawaniu decyzji ustalających świadczenie z ubezpieczeń społecznych. Postępowanie dowodowe przed Sądem jest postępowaniem sprawdzającym, weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2007 r., I UZP 1/07, OSNP 2007 nr 21-22, poz. 323). W postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do świadczenia sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03, OSNP 2005 nr 3, poz. 43 oraz z dnia 7 lutego 2006 r., I UK 154/05, LEX nr 272581). Stąd też postępowanie dowodowe przed Sądem w sprawie o świadczenie uzależnione od niezdolności ubezpieczonego do pracy powinno zmierzać do ustalenia, czy w dacie orzekania przez organ rentowy po stronie ubezpieczonego występowały w tym zakresie wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodów w celu ustalenia niezdolności do pracy, która miała powstać po wydaniu zaskarżonej odwołaniem decyzji odmawiającej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 152/04, OSNP 2005 nr 17, poz. 273). Biegli sądowi, przeprowadzający na zlecenie Sądu badanie stanu zdrowia ubezpieczonego, nie zastępują lekarza orzecznika ani komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jedynie zgodnie z posiadaną przez nich wiedzą specjalistyczną poddają merytorycznej ocenie trafność wydanego orzeczenia o zdolności do pracy lub jej braku. W postępowaniu wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych Sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji (art. 477 14 § 2 i art. 477 14a k.p.c.) w granicach jej treści i przedmiotu. Decyzja odmawiająca prawa do renty rozstrzyga o braku prawa do tego świadczenia od dnia wniosku do dnia wydania decyzji i nie wypowiada się co do okresu późniejszego. Inaczej zatem niż w przypadku decyzji przyznającej świadczenie - nie rozstrzyga ona na przyszłość - poza okres zamknięty decyzją. Przedmiotem postępowania sądowego nie może być zatem prawo do renty za okres, którego nie obejmuje zaskarżona decyzja. Istotę sprawy stanowi prawo do renty od wniosku o świadczenie do dnia wydania decyzji. Zwrócić należy również uwagę, że przepis art. 477 14 § 4 k.p.c. dotyczy określonej kategorii spraw, a mianowicie spraw, w których odwołanie od decyzji, której podstawę stanowi orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia. Ustawodawca wyraźnie określił, że spór dotyczyć musi wyłącznie kwalifikacji stanu zdrowia ubezpieczonego na podstawie przesłanek niezdolności do pracy wynikających z art. 12 i 13 ustawy emerytalnej i to kwalifikacji dokonanej na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej. Są to sprawy, w których ubezpieczony kwestionuje stanowisko organu rentowego wynikające z podstawy faktycznej decyzji odnoszącej się do orzeczenia komisji lekarskiej, tj. nie zgadza się z oceną jego stanu zdrowia wyrażoną w tym orzeczeniu, która powoduje, że na dzień wydania decyzji nie spełnia on - według organu rentowego - jednego z warunków koniecznych prawa do renty. Okoliczności dotyczące stanu zdrowia z okresu po wydaniu decyzji wykraczają więc poza zarzuty dotyczące orzeczenia komisji lekarskiej, na podstawie którego wydawana jest decyzja. Konsekwentnie zatem w art. 477 14 § 4 k.p.c. mowa jest o „nowych okolicznościach”, które, choć powstałe po wniesieniu odwołania, mają znaczenie dla oceny stanu zdrowia do dnia decyzji. Dla przykładu, „nowe okoliczności” to schorzenia istniejące przed wydaniem decyzji, lecz wykazane przez ubezpieczonego dopiero po wniesieniu odwołania do sądu albo ujawnione na podstawie badań lekarskich w trakcie postępowania sądowego i których nie oceniał ani lekarz orzecznik, ani komisja lekarska organu rentowego. Jeśli ujawnią się one w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, sprawa „wraca” na etap postępowania przed organem rentowym po to zasadniczo, aby organy orzecznicze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mogły dokonać ponownej oceny stanu zdrowia z ich uwzględnieniem. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, wskazać należy, iż w oparciu o opinię biegłego sądowego kardiologa uznać należało, że po wniesieniu przez ubezpieczonego odwołania do Sądu w lutym 2013 roku wystąpiły nowe okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia ubezpieczonego, a przynajmniej o istniejącym procesie chorobowym. Sąd zważył, iż ubezpieczony w wywiadzie zawartym w protokole oględzin sądowo – lekarskich, sporządzonym przez biegłego sądowego kardiologa, podał, iż w kwietniu i maju 2013 roku przebył kolejne hospitalizacje z powodu incydentów NOZW – dławica niestabilna oraz, iż koronarografie ujawniają dalszą proliferację zmian miażdżycowych z krytyczną stenozą OM1, restenozą PTW oraz nową zmianą w tętnicy diagonalnej, przeprowadzono zabieg balonowania OM1+DES, echo wykazało pogorszenie globalnej EF z wyraźną tendencją do remodelingu i rozstrzeni LK, w maju 2013 roku przeprowadzono zaplanowany zabieg PCI Diag2 z implantacją stentu powlekanego oraz kolejną interwencję zaplanowano na czerwiec 2013 roku. Sąd zważył również, iż Lekarzowi Orzecznikowi ZUS oraz Komisji Lekarskiej ZUS nie była znana dokumentacja medyczna dotycząca zabiegów ubezpieczonego, przeprowadzonych w kwietniu i maju 2013 roku ani stan zdrowia ubezpieczonego po przebyciu hospitalizacji. Przytoczone okoliczności miały miejsce po dacie badania ubezpieczonego przez Lekarzy Orzeczników ZUS i dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tym samym, nie mogły być one przeanalizowane przez Lekarzy Orzeczników ZUS, ani tym bardziej stanowić przedmiotu zaskarżonej decyzji. Również organ rentowy, ustosunkowując się do opinii biegłych sądowych, stwierdził, iż w okresie po badaniu ubezpieczonego przez Komisję Lekarską ZUS doszło do pogorszenia stanu zdrowia ubezpieczonego, wymagającego hospitalizacji, a wykonana koronarografia podczas hospitalizacji w kwietniu i maju 2013 roku ujawniła dalszą proliferację zmian miażdżycowych, wymagających zabiegów chirurgicznych. W ocenie organu rentowego powyższe okoliczności stanowią nowe okoliczności w sprawie. Sąd stwierdził zatem, iż nowe okoliczności dotyczące stanu zdrowia ubezpieczonego zostały ujawnione w trakcie postępowania sądowego. Organy orzecznicze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na etapie postępowania przed organem rentowym, nie dokonały oceny stanu zdrowia ubezpieczonego z uwzględnieniem nowych okoliczności ujawnionych w postępowaniu sądowym. Ubezpieczony zaś w odwołaniu kwestionował wyłącznie oceniony przez lekarzy orzeczników ZUS stan zdrowia, nie zgadzając się z orzeczeniami o zdolności do pracy. W tym stanie rzeczy organ rentowy winien rozpoznać wniosek ubezpieczonego na nowo z uwzględnieniem przez lekarzy orzeczników także dokumentacji zgromadzonej w aktach sądowych wskutek bowiem uchylenia decyzji ZUS jest to dokumentacja zgromadzona w toku zawisłego postępowania rentowego. Oczywistym jest przy tym, że skoro doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji, to dopóki nie zostanie wydana nowa decyzja , wniosek ubezpieczonego pozostaje nierozpoznany i ze względu na znaczny upływ czasu od daty wniesienia wniosku rentowego sprawa powinna być załatwiona przez organ rentowy w sposób priorytetowy. Podkreślenia także wymaga, iż ocenie organu rentowego podlegać będzie nie tylko stan ubezpieczonego z okresu od daty złożenia wniosku rentowego do daty wydania nowej decyzji, ale też okres ewentualne dalszej niezdolności do pracy, z możliwością zróżnicowania oznaczenia stopnia niezdolności do pracy w poszczególnych okresach, będących przedmiotem decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie przepisu art.
SSO Magdalena Graul
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.